სასამართლოს უპატივცემულობა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-366 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულია. ნორმა იცავს მართლმსაჯულების მონაწილეთა ღირსებას და სასამართლოს ავტორიტეტს: დასჯადია სამართალწარმოების მონაწილის შეურაცხყოფა, ხოლო მე-2 ნაწილით — მოსამართლის, მსაჯულის ან საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრის შეურაცხყოფა. თუ ეს ბრალდება თქვენ ეხება, მნიშვნელოვანია, ზუსტად იცოდეთ მუხლის შემადგენლობა და სანქციები.
ამ გვერდზე მოცემულია მე-366 მუხლის სრული ნორმატიული ანალიზი — ორივე ნაწილის ზუსტი ფორმულირება და სანქციები, ასევე ის საკითხები, რომლებზეც დაცვა მუშაობს ამ კატეგორიის საქმეებში. ყველა ციფრი აღებულია მხოლოდ ამ მუხლის ტექსტიდან.
მე-366 მუხლი: რას გულისხმობს უპატივცემულობა
პირველი ნაწილი დანაშაულად მიიჩნევს სასამართლოს უპატივცემულობას, რაც გამოიხატა სამართალწარმოების მონაწილის შეურაცხყოფით. მე-2 ნაწილი განიხინავს იმავე ქმედებას, რაც გამოიხატა საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრის, მოსამართლის ან მსაჯულის შეურაცხყოფით. ანუ კვალიფიკაცია იმაზეა დამოკიდებული, ვის მიმართ იყო მიმართული შეურაცხყოფა: სამართალწარმოების რომელიმე მონაწილის — პირველი ნაწილი, ან მოსამართლის, მსაჯულის, საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრის — მე-2 ნაწილი.
განსხვავება არ არის მხოლოდ ტერმინოლოგიური: მე-2 ნაწილი განსაკუთრებით იცავს სასამართლოს იმ პირებს, ვინც საქმეს წყვეტს — მოსამართლეს, მსაჯულს, საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრს. შესაბამისად, ბრალდებამ ზუსტად უნდა დაადგინოს, ვის მიმართ იყო მიმართული განცხადება — ამას კი ხშირად სიტყვიერი ფორმულირებების ანალიზი სჭირდება, და არა ზოგადი ვითარება.
სანქციები ნაწილების მიხედვით
მუხლი ორ ნაწილად არის დაყოფილი:
- პირველი ნაწილი — სასამართლოს უპატივცემულობა, რაც გამოიხატა სამართალწარმოების მონაწილის შეურაცხყოფით: ჯარიმა, ან საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომა ვადით ას ოთხმოციდან ორას ორმოც საათამდე, ანდა თავისუფლების აღკვეთა ვადით ერთ წლამდე;
- მე-2 ნაწილი — იგივე ქმედება, რაც გამოიხატა საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრის, მოსამართლის ან მსაჯულის შეურაცხყოფით: ჯარიმა, ან გამასწორებელი სამუშაო ვადით ერთიდან ორ წლამდე, ანდა თავისუფლების აღკვეთა ვადით ორ წლამდე.
სანქციების სტრუქტურა სხვაობას მკაფიოდ აჩვენებს: პირველი ნაწილი საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომასაც ითვალისწინებს, მე-2 ნაწილი კი გამასწორებელ სამუშაოს და პატიმრობის ორწლიან ზედა საზღვარს. თითოეული ალტერნატივა ცალკეა და მათი შერჩევა საქმის გარემოებებზეა დამოკიდებული.
საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომის ალტერნატივა ამ მუხლის პირველ ნაწილში საათობრივ ჩარჩოშია მოქცეული — ას ოთხმოციდან ორას ორმოც საათამდე. ეს ნიშნავს, რომ კანონი ამ ქმედებას მსუბუქ კატეგორიად მიიჩნევს, თუმცა პირველივე ნაწილშიაც ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას ერთ წლამდე. მე-2 ნაწილი კი უფრო მკაცრია — გამასწორებელი სამუშაო ერთიდან ორ წლამდე და პატიმრობა ორ წლამდე.

