პირობით ვადამდე გათავისუფლება (Parole) — წარმომადგენლობა საბჭოსა და სასამართლოში
პირობით ვადამდე გათავისუფლება (ე.წ. „უდო“) არის უმნიშვნელოვანესი სამართლებრივი მექანიზმი, რომელიც მსჯავრდებულს აძლევს შანსს, დატოვოს სასჯელაღსრულების დაწესებულება სასჯელის სრულად მოხდამდე და საზოგადოებაში დაბრუნდეს. საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს სპეციალურ კრიტერიუმებსა და ვადებს, რომელთა დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც პატიმარს უფლება აქვს მოითხოვოს გათავისუფლება. თუმცა, პრაქტიკაში ეს პროცესი საკმაოდ რთული და ბიუროკრატიულია. გადაწყვეტილებას იღებს სპეციალური ადგილობრივი საბჭო ან სასამართლო, და სტატისტიკურად, განაცხადების დიდი ნაწილი დაუსაბუთებლად იბლოკება. ხშირად უარის მიზეზი ხდება „დანაშაულის ხასიათი“, რაც ბევრი იურისტის აზრით, არასწორი არგუმენტია, რადგან დანაშაულის ხასიათი უკვე გათვალისწინებული იყო თავდაპირველ განაჩენში. კვალიფიციური ადვოკატის ჩართულობა აუცილებელია, რათა სწორად მომზადდეს დოკუმენტაცია, მოხდეს პატიმრის პოზიტიური დახასიათების აქცენტირება და ეფექტურად გასაჩივრდეს უარყოფითი გადაწყვეტილება.
რას მოიცავს ეს მომსახურება?
Legal.ge-ზე რეგისტრირებული ადვოკატები, რომლებიც სპეციალიზდებიან პენიტენციურ სამართალში, გთავაზობენ სრულ მხარდაჭერას:
- საქმის შესწავლა და ვადების გათვლა: ადვოკატი ზუსტად ითვლის, როდის ეწურება მსჯავრდებულს კანონით გათვალისწინებული სავალდებულო ვადა (1/2, 2/3 ან 3/4) განაცხადის შესატანად.
- დოკუმენტაციის მომზადება: დახასიათებების შეგროვება ციხის ადმინისტრაციიდან, ფსიქოლოგის დასკვნები, წახალისების ოქმები, ოჯახის განცხადება და პოტენციური დამსაქმებლის ცნობა, რაც გადამწყვეტია საბჭოსთვის.
- წარმომადგენლობა ადგილობრივ საბჭოში: ადვოკატის აქტიური მონაწილეობა პირობით ვადამდე გათავისუფლების ადგილობრივი საბჭოს სხდომაზე (ზეპირი მოსმენისას) პატიმრის ინტერესების დასაცავად.
- უარის გასაჩივრება: საბჭოს უარყოფითი გადაწყვეტილების გასაჩივრება სასამართლოში და ადმინისტრაციული დავის წარმოება.
- საპროცესო შეთანხმება სასჯელის მოხდის ეტაპზე: პროკურატურასთან მოლაპარაკება დარჩენილი სასჯელის შემსუბუქების ან პირობითით შეცვლის თაობაზე.
ხშირი სცენარები და რეალური სიტუაციები
პირობით ვადამდე გათავისუფლების პროცესი ხშირად აწყდება შემდეგ დაბრკოლებებს:
პირველი სცენარია „შაბლონური უარი“. საბჭო უარს ეუბნება პატიმარს, რომელსაც აქვს კარგი ქცევა და წახალისებები, მოტივით: „დანაშაულის სიმძიმე და ხასიათი“. ადვოკატი ასაჩივრებს ამ გადაწყვეტილებას სასამართლოში, რადგან პატიმრის გამოსწორების პროცესი იგნორირებულია.
მეორე სცენარია „დისციპლინური გადაცდომა“. პატიმარს წლების წინ ჰქონდა მცირე დარღვევა ციხეში, რის გამოც საბჭო უარს ეუბნება გათავისუფლებაზე. ადვოკატი ამტკიცებს, რომ გადაცდომა გაქარწყლებულია და არ უნდა ახდენდეს გავლენას მიმდინარე გადაწყვეტილებაზე.
მესამე შემთხვევაა „დასაქმების პრობლემა“. საბჭო ითხოვს გარანტიას, რომ გათავისუფლების შემდეგ პირი დასაქმდება. ადვოკატი ეხმარება ოჯახს მოიძიონ იურიდიული ძალის მქონე ცნობა პოტენციური დამსაქმებლისგან.
მეოთხე სცენარია „ჯანმრთელობის მდგომარეობა“. მძიმე ავადმყოფობის საფუძველზე სასჯელის მოხდისგან გათავისუფლების მოთხოვნა, რაც „უდოსგან“ განსხვავებული, მაგრამ პარალელური პროცესია.
საქართველოს საკანონმდებლო ჩარჩო
პროცესი რეგულირდება შემდეგი აქტებით:
- საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი: მუხლი 72 განსაზღვრავს პირობით ვადამდე გათავისუფლების ვადებს დანაშაულის კატეგორიების მიხედვით (ნაკლებად მძიმე, მძიმე, განსაკუთრებით მძიმე).
- პატიმრობის კოდექსი: არეგულირებს ადგილობრივი საბჭოების მუშაობის წესს, შემადგენლობას და გადაწყვეტილების მიღების კრიტერიუმებს.
- იუსტიციის მინისტრის ბრძანება: განსაზღვრავს პატიმრის რისკების შეფასების კრიტერიუმებს და „რესოციალიზაციის“ გეგმის მნიშვნელობას.
მომსახურების პროცესი ეტაპობრივად
- კონსულტაცია ციხეში: ადვოკატი ხვდება პატიმარს, სწავლობს მის პირად საქმეს და დისციპლინურ ისტორიას.
- განცხადების შეტანა: განცხადების რეგისტრაცია საბჭოს სახელზე შესაბამისი მტკიცებულებებით.
- საბჭოს სხდომა: ადვოკატი წარადგენს არგუმენტაციას, თუ რატომ არის პატიმარი მზად საზოგადოებაში დასაბრუნებლად.
- გასაჩივრება: უარის შემთხვევაში, 10 დღის ვადაში სარჩელის შეტანა სასამართლოში.
რატომ Legal.ge?
პირობით ვადამდე გათავისუფლება არ არის ავტომატური პროცესი — ეს არის სამართლებრივი ბრძოლა. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებსაც აქვთ პენიტენციურ სისტემასთან მუშაობის მრავალწლიანი გამოცდილება და იციან, რა არგუმენტებია გადამწყვეტი საბჭოსა და სასამართლოსთვის. ნუ დატოვებთ თქვენს თავისუფლებას ბიუროკრატიის იმედად — იპოვეთ დამცველი დღესვე.
განახლდა: ...