პირობით ვადამდე გათავისუფლების სამართლებრივი ჩარჩო
პირობით ვადამდე გათავისუფლება — სასჯელის მოხდისაგან ადრეული გათავისუფლების ინსტიტუტი — სრულად არის დარეგულირებული სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 72-ით, და სწორედ ეს ნორმა განსაზღვრავს, ვინ გადაწყვეტს გათავისუფლების საკითხს, რა მინიმალური ვადა უნდა იყოს ფაქტობრივად მოხდილი და რა მოჰყვება გათავისუფლებას შემდგომ. გადამწყვეტია გადაწყვეტილების სუბიექტის გამიჯვნა: თუ მსჯავრდებულს სასჯელის სახით დანიშნული აქვს საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომა, გამასწორებელი სამუშაო, სამხედრო პირის სამსახურებრივი შეზღუდვა ან შინაპატიმრობა, გათავისუფლების საკითხს სასამართლო წყვეტს — იმ მოტივით, რომ მსჯავრდებულის გამოსწორებისთვის საჭირო აღარ არის სასჯელის მთლიანად მოხდა. ხოლო თუ დანიშნულია ვადიანი თავისუფლების აღკვეთა, გარდა განსაკუთრებული რისკის თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში მოთავსებული მსჯავრდებულისა, ეს საკითხი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში შემავალი სპეციალური პენიტენციური სამსახურის ადგილობრივ საბჭოს გადასცემა. ანგლო-ამერიკულ პრაქტიკაში ცნობილი „პაროლის საბჭოს“ ტერმინი ქართულ სისტემაში სწორედ ამ ადგილობრივ საბჭოსა და პრობაციის ბიუროს შეესაბამება.
ფაქტობრივად მოხდილი ვადის მინიმუმები
კანონი მკაცრად განსაზღვრავს, თუ სასჯელის რა ნაწილი მაინც უნდა იყოს ფაქტობრივად მოხდილი. პირობით ვადამდე გათავისუფლება შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ, თუ მსჯავრდებულმა მოიხადა: ნაკლებად მძიმე დანაშაულისთვის მოსახდელი სასჯელის ვადის არანაკლებ ნახევარი; მძიმე დანაშაულისთვის — ვადის არანაკლებ ორი მესამედი; განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის — ვადის არანაკლებ სამი მეოთხედი. უფრო მკაცრი ზღვარი გათვალისწინებულია განმეორებითი გათავისუფლებისთვის: სამი მეოთხედი უნდა იყოს მოხდილი იმ პირს, რომელიც წინათ უკვე პირობით ვადამდე გაათავისუფლეს და ეს გათავისუფლება გაუქმდა მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე, და ასევე იმ პირს, რომელსაც მოუხდელი ნაწილი შეეცვალა უფრო მსუბუქი სასჯელით და შეცვლილი სასჯელი გაუქმდა. ცალკე აბსოლუტური მინიმუმიც არსებობს: მსჯავრდებულის მიერ ფაქტობრივად მოხდილი თავისუფლების აღკვეთის ვადა არ უნდა იყოს ექვს თვეზე ნაკლები. ეს გაანგარიშებები საგანმაო დათვლასაც მოიცავს: საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომით დასჯილის გათავისუფლებისას ამ შრომის ხუთი საათი ჩაითვლება თავისუფლების აღკვეთის ერთ დღედ, ხოლო შინაპატიმრობის ერთი დღე — თავისუფლების აღკვეთის ერთ დღედ.

