გასაჩივრება და მსჯავრდების შემდგომი დაცვა

ქვეყნის შემცირების მოტივი

როდის შეიძლება ზღვრულზე დაბალი სასჯელი?

საპროცესო შეთანხმების შემთხვევაში — სასამართლო უდაბლეს ზღვარზე ნაკლებს ან უფრო მსუბუქ სახეს დანიშნავს.

რა მინიმუმია შეცვლისთვის?

მოხდილი ვადის ერთი მესამედი მაინც; უვადოზე — თხუთმეტი წლის მოხდა და მომზადების პროგრამა.

ვინ წყვეტს თანამშრომლობით გადახედვას?

სასამართლო გენერალური პროკურორის შუამდგომლობით — ვადის შემცირება, სახის შეცვლა ან გათავისუფლება.

3 წთ·8 თებ 2026

სასჯელის შემცირების სამი მექანიზმი

ამ გვერდის ქართული სათაური ავტომატური თარგმანის შედეგად დამახინჯებულია და რედაქციულ შესწორებას საჭიროებს; ფაქტობრივი საგანი კი დანიშნული სასჯელის შემცირების ის სამი მექანიზმია, რომელიც სისხლის სამართლის კოდექსში რეალურად არსებობს: საპროცესო შეთანხმებაზე დაყრდნობილი ზღვრულზე დაბალი სასჯელი, მოუხდელი ნაწილის უფრო მსუბუქი სასჯელით შეცვლა და გამოძიებასთან თანამშრომლობის შედეგად სასჯელის გადახედვა. თითოეულ მათგანს საკუთარი სუბიექტი, დრო და პროცედურა აქვს, და სამივე ერთად ავსებს იმ სურათს, რასაც პირობითად „სასჯელის შემცირების მოტივს“ უწოდებენ. ამერიკულ პრაქტიკაში ცნობილი ერთიანი „მოუშენი ტუ რიდუსი სენტენსი“ ქართულ სისტემაში ამ სამ ცალკეულ ინსტიტუტად იშლება, და მათი არევა სერიოზულ ტაქტიკურ შეცდომაა.

საპროცესო შეთანხმება — ზღვრულზე დაბალი სასჯელი

პირველი მექანიზმი მუხლი 55-ია: სასამართლოს შეუძლია დანიშნოს შესაბამისი მუხლით დაწესებული სასჯელის ზომის უდაბლეს ზღვარზე ნაკლები სასჯელი ან სხვა, უფრო მსუბუქი სახის სასჯელი, თუ მხარეებს შორის დადებულია საპროცესო შეთანხმება. ეს ნორმა საპროცესო შეთანხმების ეკონომიკურ ბირთვს ქმნის: მხარეთა შეთანხმება სასამართლოს სანქციის ქვემოთ ჩასვლის უფლებას აძლევს, და სწორედ ამიტომ შეთანხმების პირობები და მისი კანონიერება გადამწყვეტია. მეორე და მესამე მექანიზმთან შედარებით, ეს გზა სასჯელის დანიშვნის სტადიაზე ირთვება და არა მის მოხდის პროცესში — რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი გამოყენების შესაძლებლობა დგება საქმის განხილვისას, და აღარ შეიძლება მოგვიანებით.

მოუხდელი ნაწილის უფრო მსუბუქი სასჯელით შეცვლა

მეორე მექანიზმი მუხლ 73-შია განთავსებული. სპეციალური პენიტენციური სამსახურის ადგილობრივ საბჭოს შეუძლია ნაკლებად მძიმე დანაშაულისთვის თავისუფლების აღკვეთით მსჯავრდებულს ყოფაქცევის გათვალისწინებით შეუცვალოს მოუხდელი ნაწილი უფრო მსუბუქი სახის სასჯელით, თუ მან ფაქტობრივად მოიხადა დანიშნული ვადის არანაკლებ ერთი მესამედი; ამასთან, მსჯავრდებული შეიძლება მთლიანად ან ნაწილობრივ გათავისუფლდეს დამატებითი სასჯელის (გარდა ქონების ჩამორთმევისა) მოხდისაგან. მსჯავრდებულის თანხმობით მოუხდელი ნაწილი შეიძლება შეიცვალოს საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომით ან შინაპატიმრობით; ამ შემთხვევაში მინიმალური მოხდილი ვადები შემდეგია: ნაკლებად მძიმე დანაშაულზე — არანაკლებ ერთი მესამედი, მძიმეზე — არანაკლებ ნახევარი, განსაკუთრებით მძიმეზე — არანაკლებ ორი მესამედი; გაუქმებული პირობითი გათავისუფლების ან გაუქმებული შეცვლილი სასჯელის შემდეგ — ორი მესამედი. ამ მარშრუტით გადაყვანილ მსჯავრდებულს ფაქტობრივად მოხდილი თავისუფლების აღკვეთის ვადა სამ თვეზე ნაკლები არ უნდა იყოს. ცალკე წესი ეხება უვადო თავისუფლების აღკვეთას: ის შეიძლება შეიცვალოს საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომით ან შინაპატიმრობით, თუ მსჯავრდებულმა ფაქტობრივად მოიხადა თხუთმეტი წელი, წარმატებით გაიარა გათავისუფლებისთვის მომზადების პროგრამა და სასამართლო მიიჩნევს, რომ სასჯელის მოხდის გაგრძელება აღარ არის საჭირო; შინაპატიმრობა ამ დროს ენიშნება არანაკლებ ხუთი და არა უმეტეს ათი წლის ვადით. შეცვლის შემდგომი რეჟიმიც მნიშვნელოვანია: საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომის ხუთი საათი ჩაითვლება თავისუფლების აღკვეთის ერთ დღედ, შინაპატიმრობის ერთი დღე — ერთ დღედ; განზრახი დანაშაულის ჩადენა, ჯიუტი თავისაარიდება ან მიზანშეუწონელობა შეცვლილი სასჯელის გაუქმებას და მოუხდელი ნაწილის აღსრულებას იწვევს, ხოლო ადგილობრივი საბჭოს გადაწყვეტილება გასაჩივრდება კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

განახლდა: 17 ნოე 2026

გადამოწმებულია მოქმედ კანონმდებლობასთან: 9 ივლ 2026