აქტის გასაჩივრების უფლება და მისი საზღვრები
საგადასახადო დავა ყოველთვის კონკრეტული აქტით იწყება — გადასახადის დარიცხვის, ჯარიმის ან სხვა ინდივიდუალური გადაწყვეტილებით — და სწორედ ამიტომ პირველი კითხვა აქტის ბუნებაზეა: ვინ გამოსცა, რა სახის გადაწყვეტილებაა და რომელი გზით გასაჩივრდება. დამოუკიდებელი ორგანოს ცნება ამ კონტექსტში გადამწყვეტია: თუ აქტი ასეთ ორგანოს ეკუთვნის, ადმინისტრაციული საფეხური გამორიცხულია და საქმე პირდაპირ სასამართლოში მიდის.
დაინტერესებულ მხარეს უფლება აქვს გაასაჩივროს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი — ეს საგადასახადო დავის საწინააღმდეგო პროცესის საყრდენია. აქტის გამოცემისათვის დადგენილი ვადის დარღვევა ჩაითვლება გამოცემაზე უარის თქმად და იგივე წესით გასაჩივრდება; აქტთან დაუკავშირებელი ქმედებაც გასაჩივრდება. ცალკე გასაჩივრებას არ ექვემდებარება ადმინისტრაციული წარმოების საკითხთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილება, გარდა იმისა, თუ ეს პირდაპირ არის გათვალისწინებული კანონით ან გადაწყვეტილება დამოუკიდებლად არღვევს პირის უფლებას. საზღვარი კი 161-ე მუხლით დგინდება: დამოუკიდებელი ორგანოს ინდივიდუალური აქტის მიმართ ადმინისტრაციული საჩივარი ზემდგომ ინსტანციაში დაუშვებელია — იგი მხოლოდ სასამართლოში გასაჩივრდება.
განმხილველი ორგანო და სასამართლოს გზა
ადრესატის განსაზღვრა ფორმალური სავარჯიშო არ არის: არასწორ ორგანოში შეტანილი საჩივარი უარის საფუძველს ქმნის, და დრო იკარგება. კოდექსის ლოგიკა იერარქიულია: ჯერ იმ ორგანოში, რომელმაც აქტი გამოსცა — თუ იქ ზემდგომია; ხელმძღვანელის აქტზე — ზემდგომ ორგანოში. დამოუკიდებელი ორგანოს შემთხვევა ამ ლოგიკიდან გამორიცხულია — იქ წერია პირდაპირ სასამართლოს გზა.
ორი გზის ურთიერთობაც პრაქტიკული კითხვაა: ადმინისტრაციული საფეხურის განხილვა და სასამართლო საქმე ერთად ვერ მიმდინარეობს — ერთი და იმავე საგნისა და საფუძვლის დავა ორგანოში და სასამართლოში ერთდროულად უარის საფუძველია. ამიტომ თანმიმდევრობის დაგეგმვა დავის სტრატეგიის ნაწილია.
თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი, საჩივარს განიხილავს აქტის გამომცემი ორგანო, თუ იქ არსებობს გამომცემელ პირზე ზემდგომი; ხელმძღვანელის მიერ გამოცემულ აქტზე — ზემდგომი ორგანო. პარალელურად, პირს შეუძლია უფლებათა დასაცავად სასამართლოს მიმართოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით — ანუ ადმინისტრაციული და სასამართლო გზები ერთმანეთს არ გამორიცხავენ, მაგრამ თანმიმდევრობას მოითხოვენ.