საგადასახადო გასაჩივრების სამართლებრივი საფუძველი
საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება საბოლოო სიტყვა არ არის: საგადასახადო კოდექსის 299, 300, 302, 304 და 305-ე მუხლები განსაზღვრავს დავის დაწყების, საჩივრის წარმოებაში მიღების, განხილვისა და შემდგომი გასაჩივრების სრულ ციკლს. ამ ნორმების ცოდნა გადამწყვეტია როგორც იმისთვის, რომ ვადა არ გამოტოვოთ, ისე იმისთვის, რომ საჩივარი პირველივე ეტაპზე არ დაიბრუნოთ ფორმალური ხარვეზის გამო. ამ გვერდზე განვმარტავთ თითოეულ ეტაპს, დედლაინებსა და იმ შეცდომებს, რომლებიც მომჩივნებს ყველაზე ხშირად უჯდებათ.
გასაჩივრების უფლება და ვადები
კოდექსის 299-ე მუხლის თანახმად, პირს უფლება აქვს გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში. საგადასახადო შემოწმების აქტი და მის საფუძველზე გამოცემული გადაწყვეტილება ერთად საჩივრდება საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად. ვადის გასვლის შემდეგ დავის დაწყება მაინც არის დასაშვები ახლად აღმოჩენილი გარემოებების ან მტკიცებულებების საფუძველზე — ანუ იმებისა, რომლებიც მომჩივანს არ სცოდნია და ვერავითარად შეეძლო სცოდნოდ, და რომელთა დროული წარდგენაც ხელსაყრელ გადაწყვეტილებას გამოიწვევდა. თუ გადაწყვეტილება მომჩივანს არ გაუგზავნია, ვადა იმ დღიდან ითვლება, როცა ის მომჩივანისთვის ცნობილი გახდა; ვადის დარღვევა შეუძლია გაამართლოს მიზეზის დამტკიცებით, თუ დარღვევა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით იყო გამოწვეული. მნიშვნელოვანია: გასაჩივრება გადაწყვეტილების მოქმედებას არ აჩერებს, ხოლო გადაწყვეტილების მიღების ვადის დარღვევა შეიძლება მიიჩნიონ მიმართვაზე უარის თქმად და ისიც გაასაჩივრო.
საჩივრის წარმოებაში მიღება
300-ე მუხლი აწესებს პროცედურულ მოთხოვნებს, რომლების დარღვევისას საჩივარი წარმოებაში არ იღება: უნდა იყოს მითითებული მომჩივნის საიდენტიფიკაციო ან პირადი ნომერი და საკონტაქტო მონაცემები, გასაგები უნდა იყოს მოთხოვნის არსი, თან უნდა ერთოდეს გადაწყვეტილების ასლი, გვერდები დანომრილი უნდა იყოს, ტექსტი — წასაკითხი, შედგენილი — სახელმწიფო ენაზე და ხელმოწერილი; წარმომადგენლის შემთხვევაში საჭიროა უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი. ხარვეზის აღმოჩენისას მომჩივანს წერილობით აცნობებენ და არანაკლებ 5 დღეს აძლევენ გამოსასწორებლად, თუმცა ორგანოს უფლება აქვს ხარვეზის არსებობის მიუხედავად მიიღოს საჩივარი, თუ ის არსებითად არ უშლის ხელს განხილვას. საჩივარი, როგორც წესი, ელექტრონულად წარედგინება, ფორმა კი მთავრობის რეგლამენტით განისაზღვრება.
განხილვა და გადაწყვეტილების გამოტანა
302-ე მუხლის მიხედვით, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს 20 დღის ვადაში განიხილავს და მხოლოდ მომჩივნის მოთხოვნის ფარგლებში. დამატებითი ინფორმაციის ან დოკუმენტაციის მოთხოვნისას ვადა ჩერდება. საჩივარი განიხილება მომჩივნის მონაწილეობით — პირადად, წარმომადგენლით ან დისტანციურად, ტექნიკური საშუალებებით; განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს ზეპირი განხილვა მომჩივნის დაუსწრებლადაც ჩაატაროს, თუ ფაქტობრივი გარემოებები საქმის მასალებიდან სრულად დგინდება. 304-ე მუხლით ორგანო შეიძლება დააკმაყოფილოს საჩივარი სრულად ან ნაწილობრივ, არ დააკმაყოფილოს, განუხილველად დატოვოს ან შუალედური გადაწყვეტილება მიიღოს და განხილვა შეაჩეროს; გაუქმებული გადაწყვეტილების ნაწილის პროპორციულად უქმდება მასზე დაფუძნებული შემდგომი აქტებიც. თუ დავის საფუძველი კანონმდებლობის სხვანაირი განმარტებადებადი ჩანაწერია, საბჭო გადაწყვეტილებაში რეკომენდაციასაც აფიქსირებს ნორმატიულ აქტში ცვლილების შესახებ.
ზეპირი განხილვის დროისა და ადგილის შესახებ მომჩივანს ეცნობება ორგანოს ხელთ არსებული საშუალებით — ტელეფონით, დაზღვეული ან ელექტრონული ფოსტით, მოკლე ტექსტური შეტყობინებით. მომჩივანთან დაკავშირების შეუძლებლობის, მისი მოუძიებლობის ან ზეპირ განხილვაზე გამოუცხადებლობის შემთხვევაში საჩივარი მის დაუსწრებლად განიხილება. სხდომას მომჩივანს ან მის წარმომადგენელს შეუძლია პირადად ან დისტანციურად დაესწროს, და სწორედ ამ ეტაპზე ფორმირდება ის დასკვნა, რომელიც შემდგომ საბჭოს გადაწყვეტილებაში აისახება.
საბჭოდან სასამართლომდე
305-ე მუხლი აწესებს შემდგომ გზას: შემოსავლების სამსახურის მიერ მომჩივნისთვის არასასურველი გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს მისი ჩაბარებიდან 20 დღის ვადაში დავების განხილვის საბჭოში ან პირდაპირ სასამართლოში, ხოლო საბჭოს გადაწყვეტილება — 20 დღის ვადაში სასამართლოში. საჩივრის საგადასახადო ორგანოში ან სხვა სახელმწიფო ორგანოში დადგენილ ვადაში წარდგენა ითვლება ვადის დაცვად. ვადის დარღვევის შესახებ მტკიცების ტვირთი საგადასახადო ორგანოს ეკისრება, ხოლო მომჩივნის მიერ დავის დადგენილ ვადაში არ გაგრძელება გასაჩივრებული დავალიანების აღიარებად ითვლება — ამიტომ სტრატეგიის არჩევანი ყოველთვის გათვლილი უნდა იყოს.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ დღეში შეიძლება გადაწყვეტილების გასაჩივრება?
საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება — ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში; შემოსავლების სამსახურის არასასურველი გადაწყვეტილება — 20 დღის ვადაში საბჭოში ან სასამართლოში; საბჭოს გადაწყვეტილება — 20 დღის ვადაში სასამართლოში.
რა ხდება ვადის გასვლის შემდეგ?
დავის დაწყება დასაშვებია ახლად აღმოჩენილი გარემოებების ან მტკიცებულებების საფუძვლით, თუ მომჩივანი მათ არ იცოდა და ვერავითარად შეეძლო სცოდნოდ; ასევე იმ შემთხვევაში, თუ გადაწყვეტილება მომჩივანს არ გაუგზავნია — მაშინ ვადა ცნობილ გახდომის დღიდან ითვლება.
აჩერებს თუ არა საჩივარი გადაწყვეტილების აღსრულებას?
არა — საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება მის მოქმედებას არ აჩერებს, ამიტომ გადახდის დაგეგმვა დავის პარალელურად უნდა მოხდეს.
შეიძლება თუ არა საჩივრის დაბრუნება ფორმალობის გამო?
დიახ, ხარვეზისას საჩივარი წარმოებაში არ იღება, მაგრამ მომჩივანს აცნობებენ და არანაკლებ 5 დღეს აძლევენ გამოსასწორებლად; ორგანოს ასევე შეუძლია მიიღოს საჩივარი ხარვეზის მიუხედავად, თუ ის არსებითად არ უშლის ხელს განხილვას.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი საგადასახადო დავების ყველა ეტაპზე გაძლევთ თანაშემწეობას: შევაფასებთ გადაწყვეტილების გასაჩივრების პერსპექტივას, დავადგენთ ზუსტ ვადებს, შევადგენთ დასაბუთებულ საჩივარს და წარგანმართავთ საბჭოსა და სასამართლოს წინაშე. დროული რეაგირება ამ დავებში ნახევარ გამარჯვებას ნიშნავს — დაგვიკავშირდით დედლაინამდე. Legal.ge.