კანონის მოქმედების სფერო და საგანმანათლებლო სისტემის საფუძვლები
ზოგადი განათლების შესახებ საქართველოს კანონი აწესრიგებს ქვეყანაში ზოგადსაგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელების პირობებს, ზოგადი განათლების მართვისა და დაფინანსების პრინციპებს, ადგენს ყველა ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების სტატუსს ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, მათი დაფუძნების, საქმიანობის, რეორგანიზაციის, ლიკვიდაციისა და ავტორიზაციის წესებს, ასევე მასწავლებელთა საქმიანობის წარმართვის პირობებს. კანონის პირველი მუხლის თანახმად, ამ სფეროში საქართველოს კანონმდებლობას შეადგენს კონსტიტუცია, კონსტიტუციური შეთანხმება, საერთაშორისო ხელშეკრულებები და შეთანხმებები, თავად ეს კანონი, სხვა კანონები და კანონქვემდებარე აქტები.
სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითადი მიზანია მოსწავლის ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებების მქონე, თავისუფალ პიროვნებად ჩამოყალიბება, მისი გონებრივი და ფიზიკური უნარ-ჩვევების განვითარება და ლიბერალურ-დემოკრატიულ ღირებულებებზე დამყარებული სამოქალაქო ცნობიერების ჩამოყალიბება. ამ მიზნების მისაღწევად სახელმწიფო უზრუნველყოფს განათლების ღიაობას და თანაბარ ხელმისაწვდომობას ყველასთვის მთელი სიცოცხლის განმავლობაში, საჯარო სკოლის დამოუკიდებლობას რელიგიური და პოლიტიკური გაერთიანებებისგან, ძალადობის აღმოფხვრას, ინკლუზიური განათლების დანერგვას და მასწავლებელთა პროფესიის რეგულირებას.
განათლების მიღების უფლება და შესაძლებლობები
კანონის მე-9-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ ყველას აქვს სრული ზოგადი განათლების მიღების თანაბარი უფლება, რათა სრულად განავითაროს თავისი პიროვნება და შეიძინოს ცოდნა და უნარ-ჩვევები, რომლებიც საჭიროა ცხოვრებაში წარმატების მიღწევის თანაბარი შესაძლებლობებისთვის. დაწყებითი და საბაზო განათლების მიღება სავალდებულოა. სახელმწიფო ქმნის შესაბამის სისტემასა და სოციალურ-ეკონომიკურ პირობებს, იცავს მოსწავლისა და მშობლის საგანმანათლებლო არჩევანის თავისუფლებას, თუმცა ეს თავისუფლება არ გულისხმობს სავალდებულო განათლებისთვის თავის არიდების უფლებას.
სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლისთვის გამოიყენება ალტერნატიული სასწავლო გეგმა, ეროვნულ სასწავლო გეგმაზე დაფუძნებული ინდივიდუალური სასწავლო გეგმა ან გაფართოებული სასწავლო გეგმა. ზოგადი განათლების მიღება შესაძლებელია ექსტერნატის ფორმითაც: ექსტერნს უფლება აქვს სახელმწიფო დოკუმენტი მიიღოს ეროვნული სასწავლო გეგმით დადგენილი მიღწევის დონის დაძლევის შემთხვევაში, ხოლო ამ ფორმით სწავლის წესსა და პირობებს სამინისტრო ადგენს. გარდა ამისა, განათლების მიღება უზრუნველყოფილია ალტერნატიული ფორმებით, მოსწავლეთა ასაკობრივი თავისებურებებისა და შრომითი თუ ოჯახური პირობების გათვალისწინებით.