ონლაინ ტესტირების პლატფორმის რეგულაცია

ონლაინ ტესტირების პლატფორმების რეგულაცია და პროქტორინგის სამართლებრივი უზრუნველყოფა

ონლაინ გამოცდებისა და ტესტირების პლატფორმები თანამედროვე განათლების განუყოფელი ნაწილი გახდა. მათი გამოყენება ხდება როგორც უნივერსიტეტებში, ისე კორპორატიულ სექტორში კვალიფიკაციის შესამოწმებლად. თუმცა, დისტანციური გამოცდების ჩატარება ქმნის ორ მთავარ სამართლებრივ გამოწვევას: გამოცდის აკადემიური კეთილსინდისიერების უზრუნველყოფა (cheating prevention) და გამოსაცდელი პირის პერსონალური მონაცემების დაცვა. ონლაინ ტესტირების დროს ხშირად გამოიყენება ე.წ. „პროქტორინგის“ (proctoring) პროგრამები, რომლებიც აკვირდებიან მომხმარებლის ეკრანს, თვალის მოძრაობას, ხმასა და გარემოს. ეს პროცესი დაკავშირებულია ბიომეტრიული და განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების დამუშავებასთან, რაც საქართველოს კანონმდებლობით მკაცრ რეგულირებას ექვემდებარება. პლატფორმების ოპერატორებმა და საგანმანათლებლო დაწესებულებებმა უნდა დაიცვან ბალანსი უსაფრთხოებასა და პირად ცხოვრებაში ჩაურევლობას შორის.

ეს სერვისი განკუთვნილია ტესტირების პლატფორმების დეველოპერებისთვის, საგამოცდო ცენტრებისა და უნივერსიტეტებისთვის. ჩვენი სპეციალისტები დაგეხმარებიან, დანერგოთ ისეთი სისტემები, რომლებიც უზრუნველყოფენ ვალიდურ შედეგებს ადამიანის უფლებების დარღვევის გარეშე.

რას მოიცავს ონლაინ ტესტირების რეგულაციის მომსახურება?

მომსახურება ფოკუსირებულია მონაცემთა დაცვისა და საგამოცდო პროცესის ლეგიტიმაციაზე. Legal.ge-ს იურისტები გთავაზობთ:

• პროქტორინგის სამართლებრივი აუდიტი: გამოყენებული პროგრამული უზრუნველყოფის (AI proctoring) შემოწმება საქართველოს „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ კანონთან შესაბამისობაზე.
• თანხმობის დოკუმენტების (Consent Forms) მომზადება: გამოსაცდელი პირებისთვის დეტალური ინფორმირებული თანხმობის ფორმების შემუშავება აუდიო-ვიდეო მონიტორინგზე.
• მონაცემთა შენახვისა და წაშლის პოლიტიკა: საგამოცდო ჩანაწერების შენახვის ვადების, წვდომის უფლებებისა და უსაფრთხო განადგურების წესების განსაზღვრა.
• საჩივრების განხილვის მექანიზმები: პროცედურების გაწერა იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც სტუდენტი ასაჩივრებს სისტემის მიერ დაფიქსირებულ დარღვევას (მაგ. როცა AI შეცდომით მიიჩნევს ქმედებას გადაწერად).
• მესამე მხარესთან ურთიერთობა: ხელშეკრულებების მომზადება პროგრამული უზრუნველყოფის მომწოდებლებთან (Vendor Management), მონაცემთა დამუშავების პირობების გათვალისწინებით.

ხშირი რეალური სიტუაციები და საჭიროებები

ონლაინ ტესტირების პრაქტიკაში ხშირია შემდეგი სამართლებრივი პრობლემები:

• პერსონალური მონაცემების უკანონო დამუშავება: პლატფორმამ მოითხოვა სტუდენტის პირადობის მოწმობის სკანირება და ბიომეტრიული სახის ამოცნობა სათანადო იურიდიული საფუძვლისა და უსაფრთხოების გარანტიების გარეშე.
• ცრუ დადებითი შედეგები (False Positives): ავტომატიზებულმა სისტემამ სტუდენტი დაბლოკა გამოცდიდან „საეჭვო მოძრაობის“ გამო (მაგ. ოთახში სხვა პირის შემოსვლა), რაც სტუდენტმა გაასაჩივრა, როგორც უსაფუძვლო შეზღუდვა განათლების მიღების უფლებაში.
• კიბერუსაფრთხოების ინციდენტები: საგამოცდო პლატფორმიდან გაჟონა სტუდენტთა პერსონალურმა მონაცემებმა და ტესტის პასუხებმა, რამაც გამოიწვია გამოცდის შედეგების გაბათილება და დავა ზიანის ანაზღაურებაზე.
• ინკლუზიურობის დარღვევა: ტესტირების პლატფორმა არ იყო ადაპტირებული შშმ პირებისთვის, რის გამოც მათ ვერ შეძლეს გამოცდის ჩაბარება თანაბარ პირობებში, რაც დისკრიმინაციული მოპყრობის საფუძველი გახდა.

საქართველოს საკანონმდებლო ჩარჩო

ონლაინ ტესტირების რეგულირების ქვაკუთხედია საქართველოს კანონი „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“. ეს კანონი განსაკუთრებულად მკაცრად არეგულირებს ბიომეტრიული მონაცემების (სახის ამომცნობი სისტემები, ხმის ანალიზი) დამუშავებას, რაც პროქტორინგის სისტემების მთავარი კომპონენტია. დამუშავება დასაშვებია მხოლოდ სუბიექტის წერილობითი (მათ შორის ელექტრონული) თანხმობით ან კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

გარდა ამისა, „უმაღლესი განათლების შესახებ“ კანონი და განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის სტანდარტები მოითხოვს შეფასების სისტემის ობიექტურობასა და გამჭვირვალობას. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი კი არეგულირებს მომსახურების ხელშეკრულებებს საგამოცდო ცენტრებსა და კლიენტებს შორის.

მომსახურების მიღების პროცესი

სპეციალისტის ჩართულობა ტესტირების პლატფორმის რეგულირებაში მოიცავს:

1. რისკების შეფასება (DPIA): მონაცემთა დაცვის ზეგავლენის შეფასების ჩატარება პროქტორინგის სისტემის დანერგვამდე.
2. პოლიტიკის შემუშავება: „საგამოცდო ქცევის წესებისა“ და „მონაცემთა დამუშავების პოლიტიკის“ შექმნა.
3. ტექნიკური შესაბამისობა: IT გუნდთან კონსულტაცია მონაცემთა დაშიფვრისა და უსაფრთხოების პროტოკოლების სამართლებრივ ასპექტებზე.
4. აპელაციის პროცედურა: სისტემის მიერ მიღებული ავტომატური გადაწყვეტილებების ადამიანის მიერ გადახედვის მექანიზმის შექმნა (რასაც GDPR და საქართველოს კანონმდებლობა ითხოვს).
5. ინსტრუქტაჟი: გამომცდელებისა და ადმინისტრატორების ტრენინგი მონიტორინგის სამართლებრივ ფარგლებზე.

რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?

ონლაინ ტესტირება ტექნოლოგიისა და სამართლის კვეთაზე მდებარეობს. Legal.ge გაძლევთ წვდომას იურისტებზე, რომლებსაც ესმით როგორც მონაცემთა დაცვის რეგულაციები, ისე EdTech ინდუსტრიის სპეციფიკა. კვალიფიციური დახმარება უზრუნველყოფს, რომ თქვენი საგამოცდო პროცესი იყოს სანდო, დაცული და კანონთან სრულ შესაბამისობაში.