ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სამართლებრივი ჩარჩო
ბირთვული ენერგიის შესახებ საქართველოს კანონი, დიფერენცირებული მიდგომის საფუძველზე, ადგენს სამართლებრივ ჩარჩოს რადიაციული დაცვის, ბირთვული უსაფრთხოებისა და დაცულობის უზრუნველსაყოფად და განსაზღვრავს მაიონებელი გამოსხივების წყაროსთან დაკავშირებულ საქმიანობას აწარმოებელ პირთა უფლება-მოვალეობებს. კანონის მიზანია მაიონებელი გამოსხივების მავნე ზემოქმედებისგან ადამიანისა და გარემოს დაცვა როგორც აწმყოში, ისე მომავალში და გამოსხივების წყაროს ბირთვული უსაფრთხოება და დაცულობა. კანონის ამოცანათა შორისაა ეროვნული პოლიტიკის განსაზღვრა, მარეგულირებელი ორგანოს — ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტოს ფუნქციების დადგენა და საერთაშორისო ვალდებულებების იმპლემენტაცია. კანონის რეგულირების სფეროს არ განეკუთვნება არამაიონებელი გამოსხივება და მაიონებელი გამოსხივების წყაროს სამხედრო მიზნით გამოყენება.
აკრძალული საქმიანობა და ავტორიზაციის სისტემა
კანონი კატეგორიულად კრძალავს ნებისმიერ ქმედებას, რომელიც უკავშირდება ბირთვული იარაღისა და ბირთვული მასალის შემცველი სხვა ასაფეთქებელი მოწყობილობების დამზადებას, ფლობასა და გადაცემას, მათ პირდაპირ ან არაპირდაპირ კონტროლს, შექმნისთვის სხვა ქვეყნებთან თანამშრომლობას და ბირთვული ან სხვა რადიოაქტიური მასალის არამშვიდობიან გამოყენებას; ასეთი ქმედება სათანადო პასუხისმგებლობას იწვევს. სამშვიდობო სფეროში კი მოქმედებს ავტორიზაციის სისტემა: ბირთვული და რადიაციული საქმიანობის განხორციელება ექვემდებარება მარეგულირებელი ორგანოსთვის შეტყობინებას ან ავტორიზაციას, და აკრძალულია კანონმდებლობით განსაზღვრული ასეთი საქმიანობის განხორციელება ავტორიზაციის — რეგისტრაციის, ლიცენზიის ან ნებართვის — გარეშე. ავტორიზაციის მიზანია რადიაციული დაცვისა და ბირთვული უსაფრთხოების პირობების შესრულების უზრუნველყოფა და კონტროლი, და გადაწყვეტილების მიღებისას მარეგულირებელი ორგანო განმცხადებელს სავალდებულო შეზღუდვებს უწესრიგებს.
ლიცენზია და ნებართვები
ლიცენზია გაიცემა იმ საქმიანობაზე, რომელიც შეტყობინებასა და რეგისტრაციას არ ექვემდებარება და რეგულირებიდან არ არის გამორიცხული; მარეგულირებელი ორგანო ლიცენზიას განუსაზღვრელი ვადით გასცემს ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ კანონით დადგენილი წესით. ნებართვა კი საჭიროა რადიოაქტიური მასალის იმპორტის, ექსპორტის, ტრანზიტის, ქვეყნის შიგნით შეძენისა და მწარმოებელთან დაბრუნებისთვის, აგრეთვე ბირთვული ტექნოლოგიების ან ნოუ-ჰაუს იმპორტ-ექსპორტისა და რადიოაქტიური ნარჩენების ექსპორტისთვის. გარდა ამისა, ნებართვა შეიძლება გაიცეს არაუმეტეს 1 წლის ვადით ერთჯერადი ქმედებებისთვის, ლიცენზიის გარეშე ერთჯერადი ტრანზიტისა თუ იმპორტისთვის და სამედიცინო დანიშნულების რადიოფარმპრეპარატების მრავალჯერადი იმპორტ-ექსპორტისა და ტრანზიტისთვის. ლიცენზიის მაძიებელი მარეგულირებელ ორგანოს წარუდგენს ინფორმაციას საქმიანობის, წყაროსა და პერსონალის შესახებ, რადიაციული დაცვის პროგრამას, ბირთვული დაცულობის გეგმას და საგანგებო სიტუაციაზე რეაგირების გეგმას; ორგანოს უფლება აქვს დამატებით მოითხოვოს რადიაციული უსაფრთხოების შეფასების ანგარითი ან დეკომისიის გეგმა. ბირთვულ მასალასთან ან I, II და III კატეგორიების რადიოაქტიურ წყაროებთან დაკავშირებული ლიცენზიის საქმეზე მონაწილეობს შინაგან საქმეთა სამინისტრო.