ნავთობისა და გაზის ოპერაციების განხორციელების საფუძველი
საქართველოში ნავთობისა და გაზის ოპერაციები და ბუნებრივი წყალბადის ოპერაციები შეიძლება მთლიანად ან ნაწილობრივ განახორციელონ სახელმწიფომ და ფიზიკურმა ან იურიდიულმა პირმა კანონის შესაბამისად დადებული ხელშეკრულებისა და ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობის გენერალური ლიცენზიის საფუძველზე. ნავთობის გადამუშავების, გაზის დამუშავების ან ტრანსპორტირების უფლება კი ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს აქვთ ამავე კანონით დადგენული წესით. წარმოების საწყისი წერტილი ამგვარად ტენდერი ან აუქციონია: ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ინვესტორს ენიჭება ექსპლუატაციის ან წიაღით სარგებლობის უფლება, იდება სახელმწიფოსა და სააგენტოს მიერ ჩატარებულ ტენდერსა ან აუქციონში გამარჯვებულს შორის. სააგენტო ამბობს ტენდერისა და აუქციონის წესებს და მათ გამოცხადებამდე ერთი თვით ადრე ატარებს რეგისტრაციაში იუსტიციის სამინისტროში. გამარჯვებულად ტენდერზე ითვლება ყველაზე მისაღებ ეკონომიკურ და ტექნიკურ განაცხადს წარმდგენი მხარე, აუქციონზე კი — ყველაზე მეტ თანხას შემოთავაზებელი.
ტენდერისა და აუქციონის პროცედურული ვადები
პროცედურას რამდენიმე მკაცრი ვადა აქვს. ტენდერში ან აუქციონში გამარჯვებიდან ერთი თვის განმავლობაში იწყება მოლაპარაკება სააგენტოსა და გამარჯვებულ ინვესტორს შორის ხელშეკრულების დადების მიზნით, ხოლო თუ მოლაპარაკების დაწყებიდან ექვსი თვის განმავლობაში ხელშეკრულება ვერ დაიდება, ტენდერის შედეგები გაუქმებულად ჩაითვლება. ერთადერთი განაცხადის შემთხვევაში სააგენტოს უფლება აქვს ტენდერი გააუქმოს, რამდენიმე თანაბრად შესაბამისი განმცხადებლის არსებობისას კი მათ შორის აუქციონი ტარდება. ტენდერში ან აუქციონში მონაწილეობის მისაღებად განმცხადებელი იხდის სააგენტოს მიერ დადგენილ შენატანს, რომელიც აღარ უბრუნდება. მონაწილეობისთვის საჭიროა ვრცელი ინფორმაციაც: ოპერაციების ფორმები და პარამეტრები, საწარმოო და ფინანსური პარტნიორები, მფლობელებისა და მმართველი პერსონალის მონაცემები, ფინანსური მდგომარეობა და დაფინანსების წყაროები, ტექნიკურ-ტექნოლოგიური შესაძლებლობები და გამოცდილება, მათ შორის იმ ქვეყნების სია, სადაც განმცხადებელი ბოლო 5 წლის განმავლობაში მუშაობდა.
ხელშეკრულების შინაარსი და სარისკო მომსახურება
სააგენტოსა და ინვესტორს შორის დადებული ხელშეკრულება მოიცავს ვადის დაყოფას კვლევისა და პროდუქციის პერიოდებად, წინასწარ შეთანხმებული სამუშაოების მინიმალურ მოცულობას, ხარჯების ანაზღაურებისა და პროდუქციის განაწილების პირობებს, საბაზრო ფასის განსაზღვრის წესს, საკუთრებას მოპოვებულ ნავთობსა და გაზზე, საოპერაციო კომპანიის სტატუსს, ბონუსებსა და გადასახადებს, ფართობის შეკვეცის ვალდებულებას, თანმდევი გაზის გამოყენებას, ეკოლოგიურ და უსაფრთხოების მოთხოვნებს და დავათა განხილვის წესს. კანონი ხაზავს: მოპოვებული ნავთობი და გაზი სახელმწიფოსა და ინვესტორის საკუთრებაა. განსაკუთრებული ფორმაა სარისკო მომსახურების ხელშეკრულება: ინვესტორი გაიღებს ძებნა-ძიებისა და გეოლოგიური შესწავლის ხარჯებს და წარუმატებლობის შემთხვევაში რისკს თავის თავზე იღებს; წარმატების შემთხვევაში მოპოვების გადაწყვეტილებას სააგენტო იღებს; სახელმწიფო უნაზღაურებს დახარჯულ კაპიტალს სასესხო პროცენტით და დამატებით გადასახადს; დანახარჯები, ჩვეულებრივ, ფულად ანაზღაურდება, ხოლო სააგენტოს გადაწყვეტილებით შეიძლება მოპოვებული ნავთობითა და გაზით ან ბაზრის მიმდინარე ფასებით შეძენის უფლებით.