„კრიპტო ლიცენზია“ ერთ ცნებაში აერთიანებს რამდენიმე სრულიად სხვადასხვა რეგულატორულ რეჟიმს: ევროკავშირის MiCA ავტორიზაციას კვიპროსზე, ჩეხეთში, ლიტვასა თუ ესტონეთში, არაევროპულ ვარიანტებს — დუბაის (VARA) და სომხეთს (CBA) — და სტატუსით შეზღუდულ ან შეჩერებულ რეჟიმებს, როგორიცაა სენტ-ვინსენტი და გრენადინები. ამ გვერდის მიზანია ამ ვარიანტების პატიოსანი შედარება: ჩვენ ვადარებთ მხოლოდ იმ რეჟიმებს, რომლებიც რეგულატორების საკუთარი გვერდებით, კანონებითა და ოფიციალური საფასურის აქტებით არის გადამოწმებული, და ცალ-ცალკე ვაჩვენებთ ქართულ საკანონმდებლო ფენას, რომელიც მოქმედებს იმისდა მიუხედავად, თუ რომელ იურისდიქციას აირჩევთ ჯგუფისთვის.
წაგკითხავთ ჩვენს წესსაც, რადგან ამ ბაზარზე ის საკმაოდ იშვიათია: სადაც ოფიციალურ წყაროში თანხა არ არის გამოქვეყნებული, ჩვენ ციფრს არ ვბეჭდავთ და წერთ „გადაამოწმეთ რეგულატორთან“. სადაც საფასური ან კაპიტალის მოთხოვნა ოფიციალურად არის დადგენილი — კვიპროსის დირექტივის საფასურის რიგები, ესტონეთის საფასური, დუბაის AED ცხრილი, სომხეთის AMD კაპიტალის კიბე — ზუსტი მნიშვნელობები ქვემოთ მოცემულია. შუამავლების ცირკულირებელი ციფრები, რომლებიც ოფიციალურ წყაროებში არ იმეორება, აქ არ ფიგურირებს.
ევროკავშირის ჩარჩო: MiCA და ქართული ჯგუფის გზა
ევროკავშირში კრიპტო-აქტივების მომსახურების პროვაიდერის (CASP) ავტორიზაციას განსაზღვრავს რეგლამენტი MiCA ((EU) 2023/1114), და მისი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წესი სწორედ უცხოური მფლობელებისთვის არის კრიტიკული: მუხლი 59(2)-ით CASP-ს უნდა ჰქონდეს რეგისტრირებული ოფისი იმ წევრ სახელმწიფოში, სადაც ის სერვისების ნაწილს მართავს, ეფექტიანი მართვა კავშირის ტერიტორიაზე და მინიმუმ ერთი დირექტორი, რომელიც კავშირში იმყოფება რეზიდენტად. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ ქართული მფლობელობის ჯგუფი ევროპის ბაზარზე მხოლოდ ევროპაში დარეგისტრირებული და ევროპაში მართავი კომპანიის მეშვეობით შედის — ქართული კომპანია MiCA ავტორიზაციას პირდაპირ ვერ იღებს.
მესამე ქვეყნის კომპანიები ევროკავშირის კლიენტებს ემსახურებიან მხოლოდ კლიენტის საკუთარი, განსაკუთრებული ინიციატივით (მუხლი 61(1) — reverse solicitation); კავშირის ტერიტორიაზე მოხმობა და რეკლამა ჯერ ავტორიზაციას მოითხოვს. განაცხადის კანონიერი ვადები ერთნაირია მთელ კავშირში: სრულობის შემოწმება — 25 სამუშაო დღე, გადაწყვეტილება — 40 სამუშაო დღე, დოკუმენტების აკლდომის შემთხვევაში განხილვის შეჩერება — დამატებით მაქსიმუმ 20 სამუშაო დღე (მუხლი 63). საკუთარი კაპიტალის მოთხოვნა განისაზღვრება მუხლი 67-ით: ანექს IV-ის შესაბამისი კლასის მუდმივი მინიმალური კაპიტალი ან წინა წლის ფიქსირებული ხარჯების ერთი მეოთხედი — რომელიც მეტი იქნება; თქვენი სერვისების კლასის ზუსტი თანხა გადაამოწმეთ ანექს IV-ის ცხრილში ან რეგულატორთან. გარდამავალი პერიოდი (მუხლი 143(3)) დასრულდა 2026 წლის 1 ივლისს — ლიტვამ ის კიდევ უფრო ადრე, 2025 წლის 31 დეკემბერს დახურა — ასე რომ, ყველა ახალი მოთამაშე ახლა მხოლოდ სრული მუხლი 62-ის განაცხადით შედის.