ზედნადები (საზღვაო გადაზიდვებში — კონოსამენტი / Bill of Lading) არის საზღვაო ვაჭრობის ყველაზე მნიშვნელოვანი დოკუმენტი. ის ასრულებს სამ ძირითად ფუნქციას: არის ტვირთის გადაზიდვის ხელშეკრულების დასტური, ტვირთის მიღების ქვითარი და, რაც მთავარია, განკარგვის უფლების დამადასტურებელი საბუთი (Title Document). ეს ნიშნავს, რომ ვინც ფლობს კონოსამენტს, მას ეკუთვნის ტვირთი. ამ დოკუმენტთან დაკავშირებული შეცდომები ან დავები ხშირად იწვევს ტვირთის გაჭედვას პორტში, უზარმაზარ ფინანსურ ზარალს ან ტვირთის დაკარგვას. იურიდიული მომსახურება კონოსამენტებთან დაკავშირებით მოიცავს დოკუმენტის სწორად გაფორმებას, რისკების ანალიზს და დავების გადაწყვეტას ტვირთის დაზიანების ან დაგვიანების შემთხვევაში.
რას მოიცავს ზედნადების (კონოსამენტის) სერვისი?
მომსახურება ფარავს კონოსამენტის სასიცოცხლო ციკლის ყველა ეტაპს, გამოცემიდან ტვირთის ჩაბარებამდე. სპეციალისტები უზრუნველყოფენ:
- დოკუმენტის ანალიზს: კონოსამენტის პირობების შემოწმებას, რათა დარწმუნდეთ, რომ ის ზუსტად ასახავს გადაზიდვის ხელშეკრულების (Charterparty) პირობებს და იცავს თქვენს ინტერესებს.
- სადავო საკითხების მოგვარებას: იურიდიულ დახმარებას ისეთ სიტუაციებში, როგორიცაა "სუფთა" (Clean) და "შენიშვნებიანი" (Dirty) კონოსამენტები, ტვირთის რაოდენობის ან ხარისხის შეუსაბამობა.
- ტვირთის გაცემასთან დაკავშირებულ დავებს: სიტუაციებს, როდესაც გადამზიდავი უარს ამბობს ტვირთის გაცემაზე ორიგინალი კონოსამენტის გარეშე, ან პირიქით — გასცა ტვირთი დოკუმენტის წარდგენის გარეშე.
- გადაცემის (Endorsement) პროცედურებს: კონოსამენტის სწორად გადაცემას მესამე პირებზე (ყიდვა-გაყიდვის დროს) სამართლებრივი ხარვეზების გარეშე.
- დაკარგული კონოსამენტის აღდგენას: რთული იურიდიული პროცედურის მართვას ორიგინალი დოკუმენტის დაკარგვის შემთხვევაში (საბანკო გარანტიები, სასამართლო გადაწყვეტილებები).
ხშირი სცენარები და საჭიროებები
კონოსამენტთან დაკავშირებული პრობლემები ხშირად გვხვდება შემდეგ შემთხვევებში:
- ტვირთის დაზიანება: როდესაც ტვირთი დანიშნულების პორტში დაზიანებული ჩადის და საჭიროა პასუხისმგებლობის დაკისრება გადამზიდავზე კონოსამენტის საფუძველზე.
- LOI (Letter of Indemnity) გამოყენება: როდესაც ორიგინალი კონოსამენტი იგვიანებს და ტვირთის მისაღებად საჭიროა საგარანტიო წერილის გაფორმება, რაც დიდ რისკებს შეიცავს.
- თარიღის გაყალბება (Antedated Bill of Lading): როდესაც კონოსამენტში მითითებული დატვირთვის თარიღი არ ემთხვევა რეალურს, რაც აკრედიტივის პირობების დარღვევაა.
- მიმღების შეცვლა (Switch Bill of Lading): როდესაც სავაჭრო მიზნებისთვის საჭიროა ახალი კონოსამენტის გამოცემა შუა გზაზე, რათა დაიმალოს გამგზავნის ვინაობა.
- გადამზიდავის პასუხისმგებლობა: დავები იმაზე, თუ ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა ტვირთის დანაკლისზე — გამგზავნს თუ გადამზიდავს.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
საქართველოში კონოსამენტის სამართლებრივი სტატუსი განსაზღვრულია საქართველოს საზღვაო კოდექსით (კერძოდ, წიგნი მეოთხე - ტვირთის საზღვაო გადაზიდვა). კანონი დეტალურად არეგულირებს კონოსამენტის რეკვიზიტებს, გადამზიდავის პასუხისმგებლობას და დოკუმენტის გადაცემის წესებს. საერთაშორისო გადაზიდვებისას ასევე მოქმედებს ჰააგა-ვისბის წესები (Hague-Visby Rules), რომლის პრინციპებიც ასახულია ქართულ კანონმდებლობაში. დავის შემთხვევაში, მნიშვნელოვანია დადგინდეს, რომელი ქვეყნის სამართალი გამოიყენება კონოსამენტის უკანა მხარეს დატანილი პირობების მიხედვით.
მომსახურების პროცესი: რას უნდა ელოდოთ
ადვოკატი პირველ რიგში შეისწავლის კონოსამენტის ტექსტს და მასთან დაკავშირებულ კომერციულ დოკუმენტებს (ინვოისი, კონტრაქტი). დაზიანების შემთხვევაში, ჩაერთვება დამოუკიდებელი სურვეიერი (Surveyor) ფაქტების დასაფიქსირებლად. იურისტი მოამზადებს პრეტენზიას (Claim) გადამზიდავის წინააღმდეგ და აწარმოებს მოლაპარაკებებს სადაზღვევო კომპანიასთან (P&I Club). სასამართლო დავის შემთხვევაში, სპეციალისტი დაიცავს თქვენს საკუთრების უფლებას ტვირთზე.
რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?
კონოსამენტი არ არის უბრალო ქაღალდი — ის არის ფასიანი ქაღალდი და ტვირთის გასაღები. მასთან დაკავშირებული შეცდომები ძვირად ღირს. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით საზღვაო სამართლის ექსპერტებს, რომლებსაც ესმით საერთაშორისო ვაჭრობის ნიუანსები. დაიცავით თქვენი ტვირთი და ფინანსები კვალიფიციური იურიდიული მხარდაჭერით. იპოვეთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე და მართეთ თქვენი ლოჯისტიკური რისკები გონივრულად.
განახლდა: ...