როდესაც თამასუქი გადაუხდელი რჩება, მფლობელის წინაშე იხსნება მოთხოვნების მთელი სისტემა — მაგრამ ამ სისტემას საკუთარი, მკაცრი ვადები და თანხების გამოთვლის ზუსტი წესები აქვს. ვინ, ვის, რამდე დროში და რა ოდენობით უნდა მოსთხოვოს — ეს კითხვები „თამასუქის შესახებ“ კანონი წინასწარ განსაზღვრავს, და არასწორად დათვლილი ვადა მთელ მოთხოვნას ანადგურებს. Legal.ge-ს იურისტები სარჩლის მომზადებიდან აღსრულებამდე თანხმლებენ ამ პროცესს.
როდის შეიძლება სარჩელის წარდგენა
თამასუქის მფლობელს შეუძლია სარჩელი წარუდგინოს ინდოსანტს, თამასუქის გამცემს და სხვა ვალდებულ პირებს გადახდის ვადის დადგომისას და გადაუხდელობისას. გარდა ამისა, კანონი ვადის დადგომამდეც აძლევს ამ უფლებას განსაზღვრულ შემთხვევებში: როდესაც უარი იყო ნათქვამი თამასუქის მთელი თანხისა და მისი ნაწილის აქცეპტებაზე; როდესაც მოვალის გადახდისუნარიანობა საეჭვოა — მიუხედავად იმისა, გაუკეთა თუ არა მან აქცეპტება თამასუქს; თუ მან შეაჩერა თავისი გადასახადების შეტანა, რაც სასამართლო წესით არაა დადასტურებული, ან როდესაც იძულებითი გადახდევინებისთვის მიქცევამ შედეგი არ გამოიღო; ასევე მაშინ, როდესაც საეჭვოა აქცეპტებას არ ექვემდებარებული თამასუქის გამცემის გადახდისუნარიანობა.
რა შეიძლება მოითხოვოს სარჩელში
სარჩელის წარდგენისას მფლობელს შეუძლია მოითხოვოს: არააქცეპტებული ან გადაუხდელი თამასუქის თანხა პროცენტებითურთ, თუ ასეთი გათვალისწინებული იყო; პროცენტები ექვსი პროცენტის ოდენობით, რაც გადახდის ვადიდან გამოიანგარიშება; პროტესტის, შეტყობინების გაგზავნასთან დაკავშირებული და სხვა ხარჯები; და საურავი თამასუქის თანხის სამი პროცენტის ოდენობით, გადახდის ვადიდან გამოანგარიშებული. ეს ჩამონათვალი სრულიად კონკრეტულია — სასამართლოში თითოეული თანხის ცალ-ცალკე, დოკუმენტურად დასაბუთებული წარდგენა ითხოვს სიზუსტეს.
უკუმოთხოვნა: გადამხდელი ინდოსანტის უფლებები
პირმა, რომელმაც გაანაღდა თამასუქი უკუმოთხოვნის წესით, ადრინდელ ინდოსანტებს შეიძლება მოსთხოვოს: მის მიერ გადახდილი მთელი თანხა; პროცენტები გადახდილი თანხის ექვსი პროცენტის ოდენობით, გადახდის დღიდან გამოანგარიშებული; მის მიერ გაწეული ყველა ხარჯი; და საურავი კანონით დადგენილი წესით. გადამხდელ ინდოსანტს ასევე უფლება აქვს მოითხოვოს გადახდილი თამასუქის დაბრუნება გადახდის შესახებ ხელწერილის (ბათილამის) დართვით, ხოლო გადახდის შემდეგ შეუძლია გადახაზოს საკუთარი ინდოსამენტი და მომდევნო ინდოსამენტები — ამით ის იცავს თავს ხელახალი მოძრაობისგან.

