გირავნობის სახეები და ფარგლები
უზრუნველყოფის საბუთების სწორი შედგენა იწყება გირავნობის სახის განსაზღვრიდან. კანონი განასხვავებს მფლობელობით და რეგისტრირებულ გირავნობას, და სწორედ ეს არჩევანი განსაზღვრავს, რომელი დოკუმენტები და რომელი ფორმალობებია საჭირო. გირავნობის ფარგლებით უზრუნველყოფილია მოთხოვნა და მასთან დაკავშირებული დამატებითი უფლებები — მათ შორის პროცენტი და პირგასამტეხლო — აგრეთვე ქონების მოვლა-შენახვის, სასამართლოსა და რეალიზაციის ხარჯები, თუ კანონით ან შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. გირავნობის უფლება ვრცელდება გირავნობის საგნიდან მიღებულ ნაყოფზეც, თუ მხარეთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის დადგენილი — ეს ნიშნავს, რომ დოკუმენტში უმჯობესია ცალკე იყოს გარკვეული, შედის თუ არა ნაყოფი უზრუნველყოფაში. დოკუმენტაციის თვალსაზრისით ეს ნიშნავს, რომ უზრუნველყოფის ფარგლები ხელშეკრულებაში ზუსტად უნდა აისახოს — ზედმეტი თუ ნაკლები ფორმულირება მოგვიანებით დავის საგანი ხდება.
მფლობელობითი გირავნობა
მოძრავ ნივთზე მფლობელობითი გირავნობა წარმოიშობა მხარეთა შეთანხმებისა და ნივთის მოგირავნის ან მის მიერ განსაზღვრული მესამე პირის მფლობელობაში გადაცემის გზით. თუ ნივთი უკვე იმყოფება მოგირავნის ან მის მიერ უფლებამოსილი პირის მფლობელობაში, გირავნობის წარმოშობისთვის საკმარისია მხარეთა შეთანხმება — ფაქტობრივი გადაცემა აღარ არის საჭირო. ამ ფორმის უპირატესობა სისწრაფეა, ნაკლი კი ის, რომ კრედიტორი საგნის ფაქტობრივ მფლობელი ხდება და მის შენახვაზე ზრუნავს. ამ ფორმის არჩევისას გათვალისწინებული უნდა იყოს, რომ მფლობელობითი გირავნობა საგნის დაკარგვის ან დაზიანების რისკსაც კრედიტორთან აანაწილებს, ამიტომ მხარეები ჯერ კიდევ ერთ დოკუმენტში განსაზღვრავენ შენახვის პირობებს და პასუხისმგებლობის საზღვრებს.
რეგისტრირებული გირავნობა და გარიგების შინაარსი
რეგისტრირებული გირავნობის წარმოშობისთვის აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და გირავნობის უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში; ამ დროს მოძრავი ნივთის მოგირავნისთვის გადაცემა სავალდებულო არ არის. გარიგებაში უნდა აღინიშნოს შედგენის თარიღი, მონაცემები მოგირავნის, დამგირავებლისა და შესაძლო მოვალე მესამე პირის შესახებ, გირავნობის საგნის აღწერა ზოგადი ან სპეციფიკური ნიშნებით ისე, რომ შესაძლებელი იყოს მისი განსაზღვრა, აგრეთვე უზრუნველყოფილი ძირითადი მოთხოვნის აღწერა და მაქსიმალური თანხა, რომლის ფარგლებშიც მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს. თუ გირავნობის საგანი მთელი მოძრავი ქონებაა, მისი აღწერა მოითხოვება მხოლოდ შეთანხმების შემთხვევაში. სატრანსპორტო საშუალებასა და სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკაზე გირავნობა რეგისტრირდება შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში, და ხელმოწერების დამოწმება არ მოითხოვება, თუ მხარეები ხელს აწერენ რეგისტრირებელ ორგანოში უფლებამოსილი პირის თანდასწრებით ან მოგირავნესა და სააგენტოს შორის არსებობს ელექტრონული დოკუმენტბრუნვის ხელშეკრულება. ფინანსური გირავნობა ცალკე კანონით რეგულირდება.
გირავნობის მოწმობა და მოთხოვნების დაგირავება
მოვალის ვალდებულების შეუსრულებლობისას მოგირავნის წერილობითი მოთხოვნიდან ორი კვირის ვადაში სააგენტო გასცემს გირავნობის მოწმობას — აღსრულების ქვემდებარე აქტს, რომლითაც დასტურდება გირავნობის რეგისტრაციის ფაქტი და გარემოებების არსებობისას მოგირავნეს უფლება აქვს მოსთხოვოს დაგირავებული ნივთის თავის მფლობელობაში გადაცემა მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. მოწმობა არ გაიცემა, თუ გარიგება არ შეიცავს კანონით განსაზღვრულ მხარეთა შეთანხმებას მოთხოვნის უზრუნველყოფის შესახებ, და მისი გაცემის მოთხოვნის მართლზომიერებაზე პასუხისმგებელია თავად მოგირავნე. მოთხოვნის დაგირავება ხორციელდება წერილობითი გარიგებით და უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით; ვიდრე მოვალეს წერილობით არ ეცნობებიან დაგირავების შესახებ, მას უფლება აქვს ვალდებულება შეასრულოს მოთხოვნის მფლობელის წინაშე. ფასიანი ქაღალდები იდეგირავება მათი შეძენისთვის დადგენილი წესით, დემატერიალიზებულები კი — სპეციალური კანონის შესაბამისად.
დოკუმენტაციის არქიტექტურას ასრულებს გირავნობის მოწმობის ინსტიტუტი. მოგირავნის წერილობითი მოთხოვნიდან ორი კვირის ვადაში მოვალის მიერ შესაბამისი ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მოგირავნის განცხადების საფუძველზე, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი — საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო — გასცემს გირავნობის მოწმობას, რომელიც აღსრულების ქვემდებარე აქტია: მასთან დადასტურებული რეგისტრაციის ფაქტი და კანონმდებლობით დადგენილი გარემოებების არსებობა მოგირავნეს უფლებას აძლევს, უფლებამოსილ ორგანოს მოსთხოვოს დაგირავებული ნივთის თავის მფლობელობაში გადაცემა. მოწმობა არ გაიცემა, თუ გარიგება არ შეიცავს მოთხოვნის უზრუნველყოფისთვის საჭირო მხარეთა შეთანხმებას; გაცემის მოთხოვნის მართლზომიერებაზე პასუხისმგებელია თავად მოგირავნე. მოთხოვნებისა და ფასიანი ქაღალდების დაგირავება კი წერილობითი გარიგებით და განსაზღვრული უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით ხორციელდება. ასე ეწყობა ერთ ჯაჭვში ფორმა, აღწერა, რეგისტრაცია და, საჭიროებისას, აღსრულების აქტი.
ხშირად დასმული კითხვები უზრუნველყოფის დოკუმენტაციაზე
უზრუნველყოფის საბუთებთან დაკავშირებულ ხშირად დასმულ კითხვებს ქვემოთ მოჰყვება მოკლე პასუხები.
რა განსხვავებაა მფლობელობითსა და რეგისტრირებულ გირავნობას შორის?
პირველი ნივთის გადაცემით წარმოიშობა, მეორე — წერილობითი გარიგებით და რეესტრში რეგისტრაციით, გადაცემის გარეშე.
რა უნდა შეიცავდეს გირავნობის გარიგება?
თარიღს, მხარეთა მონაცემებს, საგნის იდენტიფიცირებად აღწერას და უზრუნველყოფილი მოთხოვნის აღწერას მაქსიმალური თანხის მითითებით.
სად რეგისტრირდება ტრანსპორტის გირავნობა?
შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში; ხელმოწერების დამოწმება არ სჭირდება რეგისტრატორთან ხელმოწერისას ან ელექტრონული დოკუმენტბრუნვის შემთხვევაში.
რა არის გირავნობის მოწმობა?
აღსრულების ქვემდებარე აქტი, რომელიც გაიცემა მოვალის ვალდებულების დარღვევისას მოგირავნის მოთხოვნიდან ორი კვირის ვადაში და უზრუნველყოფს ნივთის მოთხოვნის უფლებას.
როგორ იდეგირავება მოთხოვნა?
წერილობითი გარიგებით და რეესტრში რეგისტრაციით; მოვალე წერილობით ცოდნამდე მოთხოვნის მფლობელს უხდის ვალს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით გირავნობის სახის არჩევანში, გარიგების შედგენასა და რეგისტრაციაში, საგნისა და მოთხოვნის სწორ აღწერაში და გირავნობის მოწმობის მიღების პროცედურაში. დაგვიკავშირდით — საბუთების ერთი შეცდომა ხშირად მთელ უზრუნველყოფას ანადგურებს, ამიტომ სწორი დოკუმენტაცია თქვენი პოზიციის საფუძველია.