რას ეხება მუხლი 66⁵
საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 66⁵ მუხლი ერთ, ვიწროდ განსაზღვრულ ქცევას აწესრიგებს — საქართველოს „წითელი ნუსხით“ დაცული მცენარეთა სახეობების ბუნებრივი გარემოდან ამოღებაზე საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით დადგენილი მოთხოვნების შეუსრულებლობას. ყურადღება მიაქციეთ თავად ფორმულირებას: მუხლი არ საუბრობს დაცული მცენარის ამოღების აბსოლუტურ აკრძალვაზე. პირიქით, იგი გულისხმობს, რომ ასეთი ამოღების წესრიგი მთავრობის გადაწყვეტილებით არის დადგენილი, ხოლო სამართალდარღვევა სწორედ ამ დადგენილი მოთხოვნების შეუსრულებლობაა. ამიტომ ნებისმიერი ასეთი საქმე პრაქტიკულად ორ კითხვამდე დადის: რომელი კონკრეტული მოთხოვნა ჩაითვალა შეუსრულებლად და ეკისრებოდა თუ არა ეს მოთხოვნა სწორედ თქვენ. თუ ამ ორ კითხვაზე პასუხი საქმის მასალებში მკაფიოდ არ ჩანს, ეს თავისთავად არის ის ადგილი, საიდანაც დაცვა იწყება.
რა სახდელს ითვალისწინებს ეს მუხლი
მუხლი 66⁵ ითვალისწინებს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით. ეს ფიქსირებული თანხაა — მუხლის ტექსტი „დან — მდე“ დიაპაზონს არ შეიცავს, ამიტომ ჯარიმის ოდენობაზე ისეთი მსჯელობა, როგორიც დიაპაზონიან მუხლებში იმართება ხოლმე, აქ უბრალოდ არ მიმდინარეობს. ამავე მუხლის ტექსტი სხვა სახის სახდელს — მაგალითად, ნივთის კონფისკაციას ან საქმიანობის შეჩერებას — არ ითვალისწინებს, არც განმეორებით ჩადენისთვის დაწესებულ ცალკე, გაზრდილ ჯარიმას შეიცავს. შესაბამისად, დავის საგანი ჩვეულებრივ ჯარიმის ზომა კი არა, თავად ქმედების არსებობა და მისი კვალიფიკაციაა: ხვდება თუ არა ის, რაც მოხდა, სწორედ ამ მუხლის ქვეშ. მუხლის ტექსტი ასევე არ განსაზღვრავს, რა ფორმით დგინდება მოთხოვნის შეუსრულებლობა და რას უნდა შეიცავდეს მიღებული გადაწყვეტილება — ეს საკითხები ამ მუხლში მოწესრიგებული არ არის და ყოველ კონკრეტულ საქმეზეა დამოკიდებული. მუხლი მოქმედი სახით ჩამოყალიბდა საქართველოს 2023 წლის 15 ნოემბრის №3668 კანონით.
როგორ ვითარდება ასეთი საქმე პრაქტიკაში
ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმე იწყება ოქმით, რომელსაც უფლებამოსილი პირი ადგენს ადგილზე ან შემდგომ, შემოწმების მასალების საფუძველზე. სწორედ ოქმში ჩაწერილი აღწერა განსაზღვრავს იმას, რის წინააღმდეგ იცავთ თავს — და თუ ეს აღწერა ზოგადია და მხოლოდ იმას იმეორებს, რომ „დაირღვა მთავრობის გადაწყვეტილებით დადგენილი მოთხოვნები“, ეს თავისთავად სუსტი ადგილია. საქმის შემოწმებისას ჩვეულებრივ შემდეგ გარემოებებს ექცევა ყურადღება:
- რომელ სახეობაზეა საუბარი და დადასტურებულია თუ არა მისი „წითელ ნუსხაში“ არსებობა;
- მთავრობის გადაწყვეტილების რომელი კონკრეტული მოთხოვნა ჩაითვალა შეუსრულებლად;
- ვის ეკისრებოდა ეს მოთხოვნა — უშუალო ამომღებს, დამკვეთს თუ ტერიტორიაზე პასუხისმგებელ პირს;
- თარიღი, ადგილი და ის, თუ რა ხერხით დაფიქსირდა ფაქტი;
- აისახა თუ არა ოქმში თქვენი ახსნა-განმარტება და შენიშვნები.
ამ ჩამონათვალიდან ყველაზე ხშირად პრობლემური მესამე პუნქტია. თუ მცენარის ამოღება რამდენიმე ადამიანის მონაწილეობით მოხდა, ან თუ სამუშაო დაკვეთით სრულდებოდა, მთავრობის გადაწყვეტილებით დადგენილი მოთხოვნა შესაძლოა სულ სხვა პირს ეკისრებოდეს, ვიდრე ის, ვის მიმართაც ოქმი შედგა. ეს ტექნიკური დეტალი არ არის: მუხლი შეუსრულებლობაზე საუბრობს, ხოლო შეუსრულებლობა მხოლოდ იმას შეიძლება დაეკისროს, ვისაც შესრულების ვალდებულება ჰქონდა. ამიტომ ღირს ოქმის იმ ნაწილის ცალკე, ყურადღებით წაკითხვა, სადაც სუბიექტია მითითებული, და იმის შემოწმება, ემთხვევა თუ არა იგი ფაქტობრივ ვითარებას.
რა შეგიძლიათ მოიმოქმედოთ
პირველი ნაბიჯი დოკუმენტის ყურადღებით წაკითხვაა. მუხლი 66⁵ თავად არ ადგენს, რა წესით, რომელ ორგანოში და რა ვადაში საჩივრდება გადაწყვეტილება — ის მხოლოდ მოთხოვნების შეუსრულებლობასა და 500-ლარიან ჯარიმას განსაზღვრავს; დანარჩენი კოდექსის სხვა ნორმებით წესრიგდება. ამიტომ პირველივე დღეს გადაამოწმეთ თქვენს ხელთ არსებული ოქმი და გადაწყვეტილება და, თუ ეს საკითხები მათგან არ ირკვევა, დააზუსტეთ ისინი შესაბამისი ნორმებით. გადახდა და გასაჩივრება ცალკე კითხვებია და ერთმანეთში არ უნდა აგერიოთ. ადგილზე ხელმოწერილი ახსნა-განმარტება საქმეში სამუდამოდ რჩება, ამიტომ ნუ დაწერთ მას ნაჩქარევად და ნუ დაეთანხმებით ფორმულირებას, რომელსაც სრულად არ იზიარებთ. თუ ფაქტს არ ეთანხმებით, ეს პირდაპირ დააფიქსირეთ; თუ ხელმოწერისგან თავს იკავებთ, მიუთითეთ მიზეზი. ფოტო, ვიდეო, ადგილმდებარეობის მონაცემი და მოწმის საკონტაქტო ინფორმაცია დროთა განმავლობაში იკარგება — შეინახეთ ისინი მაშინვე.
სად ცვლის შედეგს იურისტის ჩართვა
რადგან ჯარიმის ოდენობა ფიქსირებულია, იურისტის მუშაობა მის შემცირებაზე არ არის მიმართული — და ვინც ამას გპირდებათ, მუხლს არ კითხულობს. რეალური სივრცე კვალიფიკაციასა და მტკიცებულებებშია: ხვდება თუ არა თქვენი ქმედება 66⁵ მუხლის ფარგლებში, არსებობდა თუ არა საერთოდ ის მოთხოვნა, რომლის შეუსრულებლობასაც გედავებიან, და ეკისრებოდა თუ არა ის პირადად თქვენ. ხშირად საქმე მცენარის იდენტიფიკაციაზე, ადგილის დადგენასა და იმაზე დგება, თუ ვინ განახორციელა ქმედება. იურისტი ასევე ისე ადგენს გასაჩივრების დოკუმენტს, რომ იგი საქმეში უკვე არსებულ მასალას ეყრდნობოდეს და არა ზოგად შეფასებას. შედეგს არავინ გპირდებათ, მაგრამ ზუსტად ჩამოყალიბებული პოზიცია საქმის განხილვის ხარისხზე პირდაპირ აისახება.
რა მოამზადოთ კონსულტაციამდე
კონსულტაცია გაცილებით სწრაფი და კონკრეტულია, როცა დოკუმენტები თან გაქვთ. სასურველია მოამზადოთ:
- სამართალდარღვევის ოქმისა და გადაწყვეტილების სრული ასლი, ყველა გვერდით;
- ნებისმიერი ნებართვა, ხელშეკრულება ან მიმოწერა, რომელიც ამოღების საფუძველს ეხება;
- ადგილისა და მცენარის ფოტოები თარიღით;
- მოწმეების სახელები და საკონტაქტო მონაცემები;
- მოვლენების მოკლე ქრონოლოგია საკუთარი სიტყვებით.