ცეცხლსასროლი იარაღის, საბრძოლო მასალის, ფეთქებადი ნივთიერების ან ასაფეთქებელი მოწყობილობის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა, შენახვა, ტარება, დამზადება, გადაზიდვა, გადაგზავნა ან გასაღება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-236 მუხლით ისჯება. მუხლის სათაურიდანვე არის გამორიცხული სანადირო გლუვლულიანი ცეცხლსასროლი იარაღი — თოფი. ეს ბრალდება ხშირად ჩნდება ერთდროულად რამდენიმე მუხლიან საქმეებში, და მისი სწორი კვალიფიკაცია — რომელი ნაწილი ერგება კონკრეტულ ქმედებასა და საგანს — სასჯელის ზომას პირდაპირ განსაზღვრავს.
ამ გვერდზე თქვენ ნახავთ მე-236 მუხლის სრულ ანალიზს: რომელი ქმედებებია დასჯადი, როგორია სანქცია თითოეული ექვსი ნაწილის მიხედვით, და როგორი შესაძლებლობები აქვს დაცვას. ყველა ციფრი აღებულია მხოლოდ ამ მუხლის ნორმატიული ტექსტიდან.
მე-236 მუხლი: დასჯადი ქმედებები
მუხლი ფარავს შემდეგ ქმედებებს ცეცხლსასროლი იარაღის, საბრძოლო მასალის, ფეთქებადი ნივთიერების ან ასაფეთქებელი მოწყობილობის მიმართ: მართლსაწინააღმდეგო შეძენა, შენახვა, ტარება, დამზადება, გადაზიდვა, გადაგზავნა და გასაღება. პირველი ნაწილი ცალკე განიხინავს სანადირო ან სპორტული ცეცხლსასროლი იარაღის ანდა ასეთი იარაღისთვის განკუთვნილი საბრძოლო მასალის მართლსაწინააღმდეგო შეძენას ან შენახვას — ეს ყველაზე მსუბუქი შემადგენლობაა.
საგნის ზუსტი განსაზღვრა ამ მუხლზე ცენტრალური საკითხია: მუხლის სათაურიდან გამორიცხულია სანადირო გლუვლულიანი ცეცხლსასროლი იარაღი — თოფი; პირველი ნაწილი ცალკე განიხინავს სანადირო ან სპორტულ ცეცხლსასროლ იარაღს და მისთვის განკუთვნილ საბრძოლო მასალას; დანარჩენი ნაწილები კი სხვა ცეცხლსასროლ იარაღს, საბრძოლო მასალას, ფეთქებად ნივთიერებას ან ასაფეთქებელ მოწყობილობას ეხება. ანუ იმაზე, თუ რომელი ნაწილი ერგება ბრალდებას, პირდაპირ პასუხობს ის, რა საგანია საქმეში და რა ქმედება განხორციელდა მის მიმართ — შეიძინა, ინახავდა, ატარებდა, ამზადებდა, გადაჰქონდა, გადააგზავნა თუ გაასაღა.
სანქციები ექვსივე ნაწილის მიხედვით
მუხლი ექვს ნაწილად არის დაყოფილი და თითოეული ნაწილის სანქცია ცალ-ცალკე განისაზღვრება:
- პირველი ნაწილი — სანადირო ან სპორტული ცეცხლსასროლი იარაღის ანდა ასეთი იარაღისთვის განკუთვნილი საბრძოლო მასალის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა ან შენახვა: ჯარიმა, ან შინაპატიმრობა ვადით ექვსი თვიდან ორ წლამდე, ანდა თავისუფლების აღკვეთა ვადით ორ წლამდე;
- მე-2 ნაწილი — პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი ჯგუფურად ან არაერთგზის: თავისუფლების აღკვეთა ვადით ორიდან ხუთ წლამდე;
- მე-3 ნაწილი — ცეცხლსასროლი იარაღის (გარდა პირველი ნაწილით გათვალისწინებულისა), საბრძოლო მასალის (გარდა პირველი ნაწილით გათვალისწინებულისა), ფეთქებადი ნივთიერების ან ასაფეთქებელი მოწყობილობის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა ან შენახვა: თავისუფლების აღკვეთა ვადით სამიდან ექვს წლამდე;
- მე-4 ნაწილი — ამ საგანთა მართლსაწინააღმდეგო ტარება: თავისუფლების აღკვეთა ვადით ოთხიდან შვიდ წლამდე;
- მე-5 ნაწილი — მართლსაწინააღმდეგო დამზადება, გადაზიდვა, გადაგზავნა ან გასაღება: თავისუფლების აღკვეთა ვადით ექვსიდან ცხრა წლამდე;
- მე-6 ნაწილი — მე-3, მე-4 ან მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი ჯგუფურად ან იმის მიერ, ვინც ნასამართლევია ამ ნაწილებით გათვალისწინებული დანაშაულისთვის: თავისუფლების აღკვეთა ვადით რვიდან თერთმეტ წლამდე.
ანუ სანქცია პირდაპირ არის დამოკიდებული საგანზე (სანადირო/სპორტული თუ სხვა იარაღი, ფეთქებადი ნივთიერება), ქმედების ტიპზე (შეძენა/შენახვა, ტარება, გასაღება) და გარემოებებზე (ჯგუფურად, არაერთგზის, მსჯავრდებულობა). მე-2 ნაწილიდან მოყოლებული ყველა ნაწილი მხოლოდ თავისუფლების აღკვეთით ისჯება.
ამავდროულად, ყურადღება მიაქციეთ სანქციების აგებულებას: პირველი ნაწილი ჯარიმასაც ითვალისწინებს, მე-2 და შემდგომი ნაწილები კი მხოლოდ თავისუფლების აღკვეთას. მე-6 ნაწილი მეტად მკაცრია იმ პირებისთვისაც, ვინც ამ მუხლის შესაბამისი ნაწილით უკვე ნასამართლევია — ასეთ შემთხვევაში სანქცია რვიდან თერთმეტ წლამდე აღწევს.
ნებაყოფლობით ჩაბარება და განთავისუფლება
მუხლს ახლავს შენიშვნა: ის, ვინც ნებაყოფლობით ჩააბარებს ამ მუხლით გათვალისწინებულ საგნებს, გათავისუფლდება სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან, თუ მის ქმედებაში არ არის სხვა დანაშაულის ნიშნები. ეს ნორმა ხშირად არის გადამწყვეტი პირისთვის, რომელსაც უკანონოდ ინახებს ან ატარებს იარაღს — თუმცა მისი გამოყენება საგანთა კონკრეტულ ვითარებას და სხვა დანაშაულის ნიშნების არსებობას ერთად მოითხოვს, ამიტომ ამ ნაბიჯამდე აუცილებელია ადვოკატთან კონსულტაცია.
ნებაყოფლობითი ჩაბარების ნორმის გამოყენებამდე სათანადოდ უნდა იყოს შეფასებული სხვა დანაშაულის ნიშნების საკითხი — ხშირად საქმეში ერთადაა რამდენიმე ბრალდება და ერთი ნორმის გამოყენება მეორეს არ აუქმებს. ადვოკატი დაგეხმარებათ იმაში, რომ ეს ნაბიჯი განხორციელდეს ისე, რომ მაქსიმალურად დაიცვას თქვენი ინტერესები.
როგორ მუშაობს დაცვა ამ მუხლზე
ამ კატეგორიის საქმეებში ადვოკატი ჩვეულებრივ ამოწმებს: რომელი ნაწილი ერგება ბრალდებას — საგნის ტიპი და ქმედების შინაარსი ხშირად არასწორად არის კვალიფიცირებული; არსებობდა თუ არა შეძენის ან ტარების კანონიერი საფუძველი; ერგება თუ არა საქმეს ჯგუფურობის ან არაერთგზისობის ნიშანი; და რეალურია თუ არა ნებაყოფლობითი ჩაბარების ნორმის გამოყენება. იარაღის მიმართ სანებართვო წესები ამ მუხლის ტექსტის ფარგლებს გარეთ არის განსაზღვრული — მათი შეფასება კონკრეტულ საქმეზე ხდება.
დამატებითი მიმართულებაა მტკიცებულებების ხარისხი: საქმეების უმეტესობა აგებულია ჩხრეკის, დაკვირვების ან თანამონაწილეების ჩვენებების გარშემო. ადვოკატი ამოწმებს თითოეული მათგანის კანონიერებას და საკმარისობას — და სადაც ბრალდება ვერ ამტკიცებს საგნის ან ქმედების ტიპს, იქ უნდა მოითხოვოს შესაბამისი ნაწილის გამორიცხვა.
კონსულტაცია Legal.ge-ზე
მე-236 მუხლით საქმე იწყება ჯარიმით და აღწევს თერთმეტ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას — ეს ხანგრძლივი დიაპაზონი ნიშნავს, რომ კვალიფიკაციაზე მუშაობა ყოველთვის არის ღირებული. თუ ბრალდება თქვენ ან ახლობელს ეხებს, მიმართეთ Legal.ge-ს — გამოცდილი ადვოკატი შეაფასებს თქვენს სიტუაციას მუხლის ყველა ნაწილთან მიმართებაში და აგებს დაცვის გეგმას.