შემაკავებელი და დამცავი ორდერის დარღვევა: სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა
ოჯახში ძალადობისა და ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის ფარგლებში, საქართველოში მოქმედებს შემაკავებელი და დამცავი ორდერების მექანიზმი. თუმცა, ამ ორდერით გათვალისწინებული პირობების დარღვევა აღარ არის მხოლოდ სამოქალაქო ან ადმინისტრაციული საკითხი — ეს სისხლის სამართლის დანაშაულია, რომელიც ითვალისწინებს მკაცრ სასჯელს, მათ შორის თავისუფლების აღკვეთას. ხშირად, პირები ვერ აცნობიერებენ სიტუაციის სიმძიმეს და ჰგონიათ, რომ მსხვერპლთან "უბრალოდ დალაპარაკება" ან "შერიგების მცდელობა" არ ჩაითვლება დარღვევად. რეალურად, ნებისმიერი კონტაქტი — იქნება ეს სატელეფონო ზარი, სმს, სოციალური ქსელით დაკავშირება თუ ფიზიკური მიახლოება — თუ ის აკრძალულია ორდერით, იწვევს მყისიერ სისხლისსამართლებრივ დევნას.
დაცვა ამ ტიპის საქმეებში მოითხოვს ოპერატიულ რეაგირებას. ხშირად დაკავება ხდება მოულოდნელად, და ბრალდებულს სჭირდება ადვოკატი, რომელიც დაიცავს მის ინტერესებს პირველივე წუთებიდან. ადვოკატის როლია გაარკვიოს, ნამდვილად ჰქონდა თუ არა ადგილი დარღვევას, იყო თუ არა ორდერი კანონიერად ჩაბარებული და ხომ არ იყო კონტაქტი ინიცირებული თავად დაზარალებულის მიერ, რაც გარკვეულწილად ცვლის საქმის ვითარებას (თუმცა არ ათავისუფლებს პასუხისმგებლობისგან ავტომატურად).
რას მოიცავს ორდერის დარღვევის საქმეებზე მომსახურება?
Legal.ge-ს ბაზაში რეგისტრირებული ადვოკატები გთავაზობენ კვალიფიციურ დახმარებას სსკ-ის 381¹ მუხლით გათვალისწინებულ ბრალდებებზე:
- ორდერის პირობების ანალიზი: ადვოკატი დეტალურად სწავლობს შემაკავებელი ან დამცავი ორდერის პირობებს. მნიშვნელოვანია დადგინდეს, ზუსტად რა ქმედება იყო აკრძალული და დაარღვია თუ არა კლიენტმა კონკრეტული აკრძალვა.
- მტკიცებულებების შეგროვება: სატელეფონო ამონაწერების, ლოკაციის მონაცემებისა და მოწმეთა ჩვენებების მოპოვება, რათა დადასტურდეს ან უარყოფილი იქნას კონტაქტის ფაქტი.
- დაცვა სასამართლოში: წარმომადგენლობა აღკვეთის ღონისძიების შეფარდებისას (პატიმრობის თავიდან აცილება) და საქმის არსებითი განხილვისას.
- პროცედურული დარღვევების გამოვლენა: ხშირად ორდერის ჩაბარება ხდება ხარვეზებით (მაგ. არ განემარტა პირს უფლებები და მოვალეობები ენობრივი ბარიერის გამო). ადვოკატი იყენებს ამ დარღვევებს დაცვის სასარგებლოდ.
გავრცელებული სიტუაციები და რეალური სცენარები
ორდერის დარღვევის ბრალდება ხშირად დგება შემდეგ სიტუაციებში:
- შერიგების მცდელობა: მოძალადე მიდის მსხვერპლის სახლში ყვავილებით ან საჩუქრებით შერიგების მიზნით. მიუხედავად არაძალადობრივი განზრახვისა, მიახლოება თავისთავად არის დანაშაული.
- ბავშვების ნახვა: მშობელი არღვევს ორდერს, რათა ნახოს შვილები, რომლებიც მსხვერპლთან ცხოვრობენ, სასამართლოს მიერ დადგენილი წესის გვერდის ავლით.
- ციფრული კონტაქტი: მსხვერპლისთვის მესიჯების გაგზავნა ან სოციალურ ქსელში კომენტარის დაწერა, როდესაც ორდერი კრძალავს ელექტრონულ კომუნიკაციას.
- მსხვერპლის ინიციატივა: მსხვერპლი თავად ურეკავს მოძალადეს და სთხოვს მოსვლას, შემდეგ კი პოლიციას იძახებს. ეს რთული სამართლებრივი სიტუაციაა, სადაც ადვოკატის ჩართულობა კრიტიკულია.
საქართველოს კანონმდებლობა და სამართლებრივი ჩარჩო
შემაკავებელი ან დამცავი ორდერით გათვალისწინებული მოთხოვნებისა და ვალდებულებების შეუსრულებლობა დასჯადია საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 381¹ მუხლით. ეს მუხლი ითვალისწინებს სასჯელს საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომის, შინაპატიმრობის ან თავისუფლების აღკვეთის სახით (ვადით 1 წლამდე, ხოლო განმეორებისას — უფრო მეტი). ასევე მნიშვნელოვანია საქართველოს კანონი „ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის, ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ“, რომელიც არეგულირებს ორდერების გამოცემის წესს. სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა დგება ორდერის ძალაში შესვლისა და მოძალადისთვის ჩაბარების მომენტიდან.
აღსანიშნავია, რომ 2018 წლიდან კანონმდებლობა გამკაცრდა და ორდერის დარღვევა პირდაპირ კრიმინალიზებულია, ნაცვლად ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისა, რაც სახელმწიფოს მკაცრ პოლიტიკაზე მიუთითებს.
პროცესი: რას უნდა ელოდოთ სპეციალისტთან მუშაობისას
თუ თქვენ ბრალად გედებათ ორდერის დარღვევა, პირველი ნაბიჯი არის ადვოკატთან დაკავშირება დაკავებისთანავე. ადვოკატი შეამოწმებს ორდერის ლეგიტიმურობას და ჩაბარების პროცედურას. სასამართლოში ადვოკატი შეეცდება დაამტკიცოს, რომ დარღვევა არ ყოფილა განზრახი (მაგ. შემთხვევითი შეხვედრა ქუჩაში) ან რომ კონტაქტი არ მომხდარა. თუ დარღვევა ფაქტობრივად დასტურდება, ადვოკატი იმუშავებს სასჯელის შემსუბუქებაზე, მაგალითად, არასაპატიმრო სასჯელის (ჯარიმა, საზოგადოებრივი შრომა) გამოყენებაზე, კლიენტის პიროვნული მახასიათებლებისა და წარსულის გათვალისწინებით.
რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?
ოჯახური დავები და ორდერის დარღვევის საქმეები ემოციურად მძიმე და სამართლებრივად რთულია. Legal.ge გთავაზობთ გამოცდილ ადვოკატებს, რომლებიც სპეციალიზდებიან ოჯახში ძალადობისა და სისხლის სამართლის საქმეებზე. ისინი დაგეხმარებიან თავიდან აიცილოთ უსამართლო პატიმრობა და დაიცვათ თქვენი უფლებები კანონის სრული დაცვით. იპოვეთ თქვენი ადვოკატი Legal.ge-ზე დღესვე.
განახლდა: ...