სატვირთო გადაზიდვების რეგულაცია საქართველოში საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების კანონზე არის აწყობილი და სამ საყრდენს ეყრდნობა: სეზონურ ტექნიკურ მოთხოვნებს, ნებართვით დარეგულირებულ საქმიანობებს და გადამზიდავი საწარმოს ვალდებულებებს, რომლებიც ავტოპარკის რეგისტრაციით მთავრდება. თუ თქვენი საქმიანობა სატვირთო ტრანსპორირებაა — შიდა თუ საერთაშორისო — ეს გვერდი გიჩვენებთ, რომელი წესები ეხება პირდაპირ თქვენს ავტომობილებს და მძღოლებს, და რას ითხოვს კანონი ტექნიკური მდგომარეობის, საბურავებისა და რეგისტრაციის მიმართულებით.
ზამთრის საბურავების მოთხოვნა
სეზონური მოთხოვნა ზუსტად არის განსაზღვრული: სატრანსპორტო საშუალების საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრულ ადგილას ან გზის მონაკვეთზე ზამთრის პერიოდში — პირველ დეკემბრიდან პირველ მარტამდე — მოძრაობისას მისი ყველა თვალი სათანადო მახასიათებლების მქონე ზამთრის საბურავებით უნდა იყოს აღჭურვილი. სატვირთო ავტომობილისთვის ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: სატვირთო მასის გამო ზამთრის პირობებში გაჩერების დისტანცია მკვეთრად იზრდება, და კანონი სწორედ ამიტომ ითხოვს ყველა თვალის აღჭურვას. მოთხოვნის დარღვევა საგზაო უსაფრთხოების პირდაპირი ხელყოფაა და ზედამხედველობის ობიექტი ხდება.
რომელი საქმიანობა საჭიროებს ნებართვას
საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად მხოლოდ უფლებამოსილი ორგანოსაგან (უწყებისაგან) ნებართვის, დაშვების, თანხმობის მიღების შემდეგ ან ამ ორგანოსთან შეთანხმებით არის დასაშვები მთელი რიგი საქმიანობისა, რომელიც ტვირთგადაზიდვებს პირდაპირ ეხება:
- საგზაო მოძრაობის ორგანიზების სქემების შემუშავება;
- გზის, საგზაო ნაგებობის მშენებლობის, რეკონსტრუქციისა და რემონტის პროექტების შემუშავება;
- უშუალოდ გზასთან ჯიხურის დადგმა და სხვა საგნის დაყენება, რომლებმაც შეიძლება გააუარესოს ხილვადობა ან გააძნელოს მძღოლისა და ქვეითის მოძრაობა;
- რეგულარული სამგზავრო გადაყვანა დადგენილი მარშრუტებით, მათ შორის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში;
- დედაქალაქში მსუბუქი ავტომობილით — ტაქსით — გადაყვანა;
- გზაზე მასობრივ, სპორტულ და სხვა ღონისძიებათა ჩატარება;
- გზაზე არაგაბარიტული (მსხვილგაბარიტიანი) ან ზენორმატიული (მძიმეწონიანი) სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობა;
- სახიფათო ტვირთის გადამზიდავი სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობა;
- გზაზე ნებისმიერი სახის სამუშაოს შესრულება, რომელიც ცვლის არსებულ ორგანიზებას ან აბრკოლებს მოძრაობას.
სატვირთო გადაზიდვებისთვის ამ ჩამონათვალიდან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია არაგაბარიტული და ზენორმატიული ტვირთისა და სახიფათო ტვირთის მოძრაობა: ასეთი გადაზიდვის დაგეგმვისას წინასწარ უნდა იქნეს მოპოვებული შესაბამისი უწყებრივი ნებართვა ან შეთანხმება, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოძრაობა უკანონოა.
გადამზიდავი საწარმოს ვალდებულებები
საწარმო, რომელიც საქართველოს ტერიტორიაზე ახორციელებს სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას, ვალდებულია: დაიცვას მძღოლის შრომისა და დასვენების რეჟიმი; უზრუნველყოს სატრანსპორტო საშუალების ტექნიკური მდგომარეობის შესაბამისობა ტექნიკურ მოთხოვნებთან და არ დაუშვას გაუმართავი საშუალების ექსპლუატაცია; შესაბამის ორგანოსთან შეთანხმების გარეშე არ დაუშვას გზაზე არაგაბარიტული ან ზენორმატიული საშუალების, აგრეთვე სახიფათო ტვირთის გადამზიდავი საშუალების გადაადგილება; დაამაგროს საცნობი ნიშნები; და დაიცვას კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.
ტექნიკური მდგომარეობისთვის და ექსპლუატაციაზე დაშვებისთვის სამსახურებრივად პასუხისმგებელ პირს კი ეკრძალება: ექსპლუატაციაში გაუშვას ტექნიკურად გაუმართავი საშუალება, ასევე ის, რომელიც დადგენილი წესების დარღვევითაა გადაკეთებული, არ არის რეგისტრირებული ან არ გაუვლია პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირება; სატრანსპორტო საშუალების სამართავად დაუშვას ის პირი, რომელიც ალკოჰოლური, ნარკოტიკული ან ფსიქოტროპული სიმთვრალის მდგომარეობაშია, რომლის ჯანმრთელობის მდგომარეობა არ შეესაბამება მართვისთვის დადგენილ მოთხოვნებს ან რომელსაც არ აქვს შესაბამისი კატეგორიის ან ქვეკატეგორიის მართვის უფლება; ასფალტისა და ცემენტ-ბეტონის საფრის მქონე გზებზე მოძრაობისთვის გაუშვას მუხლუხა მექანიკური საშუალება.
გზისა და სამუშაოების პასუხისმგებელი პირები
კანონი ცალკე აწესრიგებს იმ პირების მოვალეობებს, რომლებიც სამსახურებრივად პასუხისმგებლები არიან გზის, რკინიგზის გადასასვლელისა და სხვა საგზაო ნაგებობის მდგომარეობაზე: მათ უნდა შეინახონ ისინი მოძრაობისთვის უსაფრთხო მდგომარეობაში და დროულად აღმოფხვრან დაბრკოლებები, საჭიროების შემთხვევაში კი აკრძალონ ან შეზღუდონ მოძრაობა იმ მონაკვეთებზე, თუ გზით სარგებლობა საფრთხეს უქმნის საგზაო მოძრაობას. გზაზე სამუშაოთა წარმოებისთვის პასუხისმგებელი პირი კი ვალდებულია სამუშაოების ადგილზე უზრუნველყოს უსაფრთხოება: აღჭურვოს ის საგზაო ნიშნებით, მიმანიშნებელი და შესაღობი მოწყობილობებით, ბნელ დროს ან არასაკმარისი ხილვადობისას — დამატებითი წითელი და ყვითელი სასიგნალო სინათლეებით; არ დაუშვას სამუშაოების შესრულებელი პირები ფოსფორირებული და შუქამრეკლი ტანსაცმლის გარეშე; და სამუშაოების დამთავრებისას უზრუნველყოს უსაფრთხო მოძრაობა.
სატრანსპორტო საშუალებების რეგისტრაცია
ტვირთგადაზიდვების სამართლებრივი ჩარჩო ავტოპარკის აღრიცხვით სრულდება. კანონმდებლობით განსაზღვრული გარემოებების არსებობისას რეგისტრაციას ექვემდებარება: მექანიკური სატრანსპორტო საშუალება (გარდა შინაგან საქმეთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული გამონაკლისებისა); მისაბმელი, რომელიც განკუთვნილია მექანიკური საშუალებით ბუქსირებისთვის; სპორტული დანიშნულების ავტომობილი; სატრანსპორტო საშუალებების ნომრიანი აგრეგატები; სასოფლო-სამეურნეო მანქანის დამხმარე ტექნიკური საშუალება; და ინდივიდუალური (თვითნაკეთი) წესით დამზადებული ან გადაკეთებული საშუალებები. რეგისტრაციის შედეგად გაიცემა რეგისტრაციის მოწმობა და სახელმწიფო სანომრე ნიშანი, ხოლო სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკისთვის — ტექნიკური ტალონი; რეგისტრაციამდე ან რეგისტრაციის გაუქმებისას გამოიყენება სხვა სახის ნიშნები — ტრანზიტული ნომერი, შიდა ტრანზიტი, გამოცდის ნომერი, აღრიცხვიდან მოხსნის ბარათი, დროებითი მოწმობა.
სატვირთო გადაზიდვებისთვის გადამწყვეტია შემდეგი წესი: რეგისტრაციისას, სხვა მონაცემებთან ერთად, უნდა მიეთითოს სატრანსპორტო საშუალების ნებადართული მაქსიმალური მასა და დაუტვირთავი მასა, თუ ის ტვირთის გადასაზიდად არის განკუთვნილი. ამ მასებს განსაზღვრავს სააგენტო, რომელიც ასევე ახორციელებს რეგისტრაციასა და მის გაუქმებას, გასცემს მოწმობებსა და ნიშნებს. თავდაცვის სამინისტროს უფლება აქვს საკუთარი საშუალებების რეგისტრაცია თვითონ განახორციელოს, ხოლო რეგისტრაციისა და გაუქმების დეტალურ წესს შინაგან საქმეთა მინისტრის ბრძანებით დგინდება. ნომერი განთავსებული უნდა იყოს სპეციალურ ადგილებზე, ხოლო ნიმუშებს მთავრობა ამტკიცებს. ეს რეგისტრაციული ჯაჭვი — მასების მითითებიდან ნომრის განთავსებამდე — სწორედ ის არის, რაც ტვირთგადამზიდავ ავტოპარკს კანონიერ ოპერატორად აქცევს.