რას აწესრიგებს მილსადენის სამართალი და ვის ეხება ის
მილსადენის სამართალი ნავთობისა და გაზის სფეროს ერთ-ერთი ყველაზე კაპიტალინტენსიური და რეგულაციულად რთული ნაწილია. საქართველოს კანონმდებლობა ამ სფეროში ორ უმთავრეს საკითხს აწესრიგებს: მოპოვებული ნავთობისა და გაზის ტრანსპორტირების წესებს და ტრანსპორტირების საქმიანობის ლიცენზირების პირობებს. ამ გვერდზე ჩვენ ვხსნით ნავთობისა და გაზის შესახებ კანონის შესაბამის ნორმებს — კერძოდ, მის მე-21 და მე-25-2 მუხლებს — და განვმარტავთ, რა შესაძლებლობები აქვთ ინვესტორებს და ლიცენზიის მფლობელებს მილსადენების მშენებლობის, ექსპლუატაციის, გამოყენებისა და სიმძლავრეებზე წვდომის მიმართებაში. ეს მასალა სასარგებლოა როგორც სექტორში მოქმედი კომპანიებისთვის, ისე იმ გადამზიდველებისთვის, რომლებიც მილსადენის სიმძლავრეებზე წვდომას ითხოვენ. გვერდი ორიენტირია იმ კითხვებზე, რომლებიც პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად წარმოიშობა: რა უფლებები აქვთ ინვესტორებს მიმართებაში, როგორ ხდება ლიცენზირება და როდის შეუძლიათ სხვა გადამზიდველებს მოითხოვონ ქსელის გამოყენება.
მოპოვებული ნავთობისა და გაზის ტრანსპორტირება
კანონის მე-21 მუხლის თანახმად, ნავთობისა და გაზის ოპერაციებთან დაკავშირებული არამაგისტრალური მილსადენებისა და შენობა-ნაგებობების მშენებლობა, ექსპლუატაცია და გამოყენება ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობისა და ხელშეკრულების შესაბამისად. ეს ნიშნავს, რომ კონკრეტული პროექტის პირობები ემორჩილება როგორც ზოგად სამართლებრივ ჩარჩოს, ისე იმ ხელშეკრულებას, რომელიც ინვესტორს სახელმწიფოსთან აქვს დადებული — და ორივე ფენის თავსიმართლველობა პროექტის გაგრძელების წინაპირობაა.
ამავე მუხლით ინვესტორს მინიჭებული აქვს ორი მნიშვნელოვანი უფლება. პირველი — უფლება აწარმოოს მოლაპარაკება სახელმწიფოს კუთვნილი მაგისტრალური მილსადენების თავისუფალი მოცულობების კომერციულ საფუძველზე გამოყენების შესახებ. მეორე — უფლება, საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, არსებულ მაგისტრალურ მილსადენთან მისაერთებლად ააშენოს და გამოიყენოს ნავთობისა და გაზის მაგისტრალური მილსადენი ხელშეკრულებით განსაზღვრული თავისი წილის ნავთობისა და გაზის ექსპორტის მიზნით. ამ უფლებათა პრაქტიკული გამოყენება მოითხოვს ხელშეკრულებითი პირობების და კანონმდებლობის ზუსტ შესწავლას: მნიშვნელოვანია, რომ ექსპორტის მიზნით აშენებული მილსადენი ხელშეკრულებით განსაზღვრულ წილს ემსახურებოდეს და მისი მიერთება არსებულ მაგისტრალურ ქსელთან კანონმდებლობის მოთხოვნებს არ ეწინააღმდეგებოდეს. ჩვენი გამოცდილებით, სწორედ ამ ეტაპზე წარმოიშობა ყველაზე მეტი სამართლებრივი კითხვა, რადგან ხელშეკრულებისა და სალიცენზიო რეჟიმის პირობები ხშირად ერთმანეთთან თავსიმართლველობას საჭიროებს.