კორპორატიული სესხის ხელშეკრულებები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების ფორმით არის განსაზღვრული: ამ ხელშეკრულებით კრედიტის გამცემი აძლევს ან მოვალეა მისცეს მსესხებელს სასყიდლიანი კრედიტი სესხის ფორმით. ბიზნესისთვის ასეთი ხელშეკრულება ხშირად ათვლის საწარმოს განვითარების საფუძველია, ამიტომ მისი პირობები — საპროცენტო განაკვეთის სახე, შეწყვეტის ვადები, უზრუნველყოფა და ვალუტა — თითოეული დეტალით არის განსაზღვრული კანონით. კორპორატიული კრედიტის სწორად სტრუქტურირება და დავების მოგვარება სწორედ ამ ნორმების ზუსტ ცოდნას ეყრდნობა.
ფიქსირებული და ინდექსირებული საპროცენტო განაკვეთი
მხარეთა შეთანხმებით კრედიტორისთვის შეიძლება განისაზღვროს ფიქსირებული ან ინდექსირებული საპროცენტო განაკვეთი. ფიქსირებული განაკვეთი ხელშეკრულებაში ფიქსირდება და უცვლელი რჩება ხელშეკრულების მოქმედების სრული პერიოდის განმავლობაში, ან მისი ცვლილება შესაძლებელია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ცალკეული გარემოებების დადგომისას. ინდექსირებული განაკვეთი გარკვეული წესით საჯარო ინდექსთან არის დაკავშირებული და მისი ცვლილება ამ ინდექსის ცვლილებით არის გამოწვეული. საკრედიტო ხელშეკრულების დადებისას უნდა განისაზღვროს ფიქსირებული განაკვეთის ზრდისა და შემცირების ზღვრები და ცვლილებათა მინიმალური შუალედი — ეს მოთხოვნა მსესხებელს განაკვეთის მოულოდნელი ცვლილებებისგან იცავს. კრედიტის გამცემი მოვალეა მისაღები ფორმით შეატყობინოს მსესხებელს კრედიტისთვის საპროცენტო განაკვეთის შესახებ. თუ წლიური განაკვეთი არ არის მითითებული, გამოიყენება მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული წლიური პროცენტი, ხოლო ხარჯები, რომლებიც არ იყო გათვალისწინებული წლიური პროცენტის გამოთვლისას, არ ანაზღაურდება.
გაცემის მოთხოვნები და ვალუტის შეზღუდვა
საბანკო კრედიტის გაცემისას დაცული უნდა იქნეს კოდექსის სხვა მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნები საპროცენტო განაკვეთთან, პირგასამტეხლოსთან, ფინანსურ ხარჯთან და ნებისმიერი ფორმის ფინანსური სანქციის დაკისრებასთან დაკავშირებით — ეს ნიშნავს, რომ საბანკო კრედიტიც ექვემდებარება მომხმარებლის სესხებისთვის დაწესებული ზღვრების ზოგად ლოგიკას კანონით გათვალისწინებულ ფარგლებში. ცალკე დგას ვალუტის წესი: თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი, 200 000 ლარამდე საბანკო კრედიტი უნდა გაიცეს მხოლოდ ლარით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც კრედიტის გაცემის შედეგად მსესხებლის ჯამური ვალდებულებები ამავე გამცემის მიმართ 200 000 ლარს აღემატება. ნებისმიერი ფორმით უცხოურ ვალუტაზე მიბმული ან ინდექსირებული საბანკო კრედიტი ლარით გაცემულად არ მიიჩნევა.
ხელშეკრულების შეწყვეტის ვადები
კრედიტის ამღების შეწყვეტის უფლება და მისი ვადები განსხვავდება განაკვეთის სახისა და კრედიტის ტიპის მიხედვით. თუ კრედიტისთვის შეთანხმებულია მყარი საპროცენტო განაკვეთი განსაზღვრული პერიოდისთვის, კრედიტის ამღებს შეუძლია შეწყვიტოს საკრედიტო ხელშეკრულება, თუ საპროცენტო ვალდებულება მთავრდება დაბრუნებისთვის განსაზღვრულ ვადამდე და განაკვეთის შესახებ ახალი შეთანხმება არ არის დადებული — ამ შემთხვევაში შეწყვეტის ვადა შეადგენს ერთ თვეს. თუ კრედიტის ამღები მომხმარებელია და კრედიტი იპოთეკით არ არის უზრუნველყოფილი, შეწყვეტის უფლება წარმოიშობა კრედიტის აღებიდან ექვსი თვის შემდეგ, ხოლო შეწყვეტის ვადა შეადგენს სამ თვეს. ათი წლის გასვლის შემდეგ შეწყვეტის უფლება ნებისმიერ შემთხვევაში არსებობს, და შეწყვეტის ვადა ამ დროს შეადგენს ექვს თვეს. ცვალებადი საპროცენტო განაკვეთით აღებული სესხის შემთხვევაში მოვალეს შეუძლია ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს ხელშეკრულება შეწყვეტის სამთვიანი ვადის დაცვით.
უზრუნველყოფა და გადაცილებული განაკვეთები
თუ კრედიტის გაცემისას შეთანხმებულია სანივთო ან პიროვნული უზრუნველყოფა, კრედიტის გამცემს სესხის არასრულად დაფარვისას შეუძლია მოითხოვოს დამატებითი უზრუნველყოფის გამოყენება, ხოლო კრედიტის ამღების მოთხოვნით დაუბრუნებელი რჩება მხოლოდ დაფარვის შეთანხმებულ ფარგლებს არააღმატებული უზრუნველყოფა. განაკვეთებად დაბრუნების შემთხვევაში კრედიტის გამცემს შეუძლია საკრედიტო ურთიერთობის შეწყვეტა, თუ კრედიტის ამღებმა გადააცილა ზედიზედ, სულ ცოტა, ორ ვადას. შეწყვეტა ძალაში შედის მაშინ, თუ ორკვირიანი დამატებითი ვადის მიცემის შემდეგაც არ მოხდება გადახდა. კორპორატიული კრედიტის დავებში სწორედ ამ პირობების ზუსტი დაცვა წყვეტს, კანონიერია თუ არა კრედიტორის მიერ განხორციელებული ქმედებები.
ხშირად დასმული კითხვები
კორპორატიული სესხების შესახებ ყველაზე ხშირად დამახასიათებელი კითხვები განაკვეთების ცვლილებას, შეწყვეტის ვადებსა და ვალუტას ეხება. ქვემოთ წარმოდგენილია ამ თემების მოკლე პასუხები.
რომელი ვალუტით გაიცემა საბანკო კრედიტი?
200 000 ლარამდე საბანკო კრედიტი უნდა გაიცეს მხოლოდ ლარით, თუ მსესხებლის ჯამური ვალდებულებები ამავე გამცემის მიმართ ამ თანხას არ აღემატება. უცხოურ ვალუტაზე მიბმული კრედიტი ლარით გაცემულად არ მიიჩნევა.
რა ვადით შეიძლება მყარი განაკვეთით კრედიტის შეწყვეტა?
თუ მყარი განაკვეთის პერიოდი მთავრდება დაბრუნების ვადამდე და ახალი შეთანხმება არ არის დადებული, შეწყვეტის ვადა შეადგენს ერთ თვეს. მომხმარებლისთვის, იპოთეკის გარეშე, უფლება წარმოიშობა კრედიტის აღებიდან ექვსი თვის შემდეგ და ვადა შეადგენს სამ თვეს.
როდის არსებობს შეწყვეტის უფლება ნებისმიერ შემთხვევაში?
ათი წლის გასვლის შემდეგ შეწყვეტის უფლება არსებობს ნებისმიერ შემთხვევაში, და შეწყვეტის ვადა ამ დროს შეადგენს ექვს თვეს.
რა ხდება გადახდების გადაცილებისას?
განაკვეთებად დაბრუნებისას ზედიზედ, სულ ცოტა, ორ ვადაზე გადაცილება კრედიტის გამცემს აძლევს საკრედიტო ურთიერთობის შეწყვეტის უფლებას. შეწყვეტა ძალაში შედის ორკვირიანი დამატებითი ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი კორპორატიული სესხის ხელშეკრულებების მომზადებასა და დავების მოგვარებას ყოველი დეტალით უძღვება: განვაანალიზებთ განაკვეთის სახეს, ცვლილების ზღვრებს, შეწყვეტისა და უზრუნველყოფის პირობებს. მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება ხელშეკრულების სტრუქტურირებასა და სასამართლო დავის მომზადებაში Legal.ge-ზე.