რისკის შეფასება და პრევენციის პრინციპები
სამუშაო ადგილზე სიფხიზლის პოლიტიკა შრომის უსაფრთხოების საერთო სისტემაში ჯდება: დამსაქმებელმა მუშაობის ყველა ეტაპზე, ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენების რისკის შესამცირებლად ან აღმოსაფხვრელად, საწარმოს სიდიდიდან და საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, დადგენილი წესის მიხედვით უნდა შეაფასოს ეს რისკი, განაახლოს რისკის შეფასების შესახებ დოკუმენტი და მიიღოს შესაბამისი ზომები. შეფასება და ზომები საერთო პრინციპებზეა აგებული: არსებული რისკების თავიდან აცილება; იმ რისკების შეფასება, რომელთა აცილებაც შეუძლებელია; საფრთხის შემცირება მისი წყაროს აღმოფხვრის ჩათვლით; საფრთხის შემცველი ფაქტორების უსაფრთხოებით ჩანაცვლება; თანამიმდევრული პრევენციული ღონისძიებების პოლიტიკის შემუშავება; და წერილობითი დოკუმენტის მომზადება, რომელიც განსაზღვრავს ღონისძიებებს, ვადებს, განმახორციელებლებსა და საჭირო სახსრებს.
ამ სისტემაში პრიორიტეტიც მკაფიოა: კოლექტიური დაცვის საშუალებებს მიენიჭებს უპირატესობა ინდივიდუალურ დაცვასთან შედარებით, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ეს ნიშნავს, რომ საწარმო ჯერ ცდილობს საფრთხის წყაროსგან დაცვას იმით, რომ საერთოდ ამცირებს ან ცვლის საფრთხის შემცველ გარემოს, და მხოლოდ ამის შემდეგ — პიროვნულ დაცვას. დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულებს ჩაუტაროს შესაბამისი სწავლება და ინსტრუქტაჟი, უზრუნველყოს სამუშაოს ადაპტირება — სამუშაო სივრცის მოწყობის, აღჭურვილობისა და მეთოდების შერჩევის თვალსაზრისით — და რისკის შეფასების შესახებ დოკუმენტი შეინახოს დადგენილი წესით.
დამსაქმებლის კონკრეტული მოვალეობები
რისკის შეფასებიდან გამომდინარე, დამსაქმებელი ვალდებულია ფუნქციების განაწილების საფუძველზე წერილობით განსაზღვროს შრომის უსაფრთხოების სფეროში ვალდებულებები და პასუხისმგებლობა; საფრთხის შემცვენ სამუშაო ადგილებზე დაუშვას მხოლოდ სპეციალური სწავლების ან ინსტრუქტაჟის გავლის პირები; გამოავლინოს და აღრიცხოს საფრთხის შემცვენი სამუშაო ადგილები; უზრუნველყოს დაცვისა და კონტროლის სისტემების უწყვეტი ფუნქციონირება; მოთხოვნის შემთხვევაში ზედამხედველ ორგანოს მიაწოდოს ინფორმაცია; საწარმო აღჭურვოს კოლექტიური დაცვის საშუალებებით; და დასაქმებული უფასოდ აღჭურვოს ეფექტიანი ინდივიდუალური დაცვის საშუალებებით ყველგან, სადაც ეს სიცოცხლის ან ჯანმრთელობის დასაცავად აუცილებელია.
წინასწარი და პერიოდული სამედიცინო შემოწმებებიც კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ტარდება — სიფხიზლის პოლიტიკის კონტექსტში ეს იმას ნიშნავს, რომ სიმთვრალესთან დაკავშირებული რისკების მართვა სამედიცინო კონტროლის ინსტრუმენტებსაც ეყრდნობა და არა მხოლოდ ადმინისტრაციულ აკრძალვებს. სიფხიზლის პოლიტიკის კუთხით გადამწყვეტი ნორმა შემდეგია: დამსაქმებელი ვალდებულია არ დაუშვას სამუშაოზე დასაქმებული ან სხვა პირი, რომელიც ალკოჰოლური, ნარკოტიკული ან ფსიქოტროპული სიმთვრალის მდგომარეობაში იმყოფება, და ამ მიზნით შიდა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვროს პირთა ჯგუფი, რომელიც ზედამხედველობას გაუწევს ამ პროცესს. ანუ სიმთვრალეში სამუშაოზე ყოფნის აკრძალვა არა მხოლოდ დასაქმებულის საკუთარი ვალდებულება, არამედ დამსაქმებლის პასიური მოვალეობაცაა — ასეთი პირის დაშვება აკრძალულია.
დასაქმებულის ვალდებულებები
დასაქმებულის მხარეს ვალდებულებათა წრე ფართოა: ის უნდა იხელმძღვანელოს შრომის უსაფრთხოების ინსტრუქციებით და დაემორჩილოს დამსაქმებლის დადგენილ სამუშაო პროცედურებს; ითანამშრომლოს დამსაქმებელთან და დასაქმებულთა წარმომადგენელთან უსაფრთხო გარემოს შესაქმნელად; სამუშაო ტექნიკა და საშიში ნივთიერებები გამოიყენოს ინსტრუქციებისა და კვალიფიკაციის შესაბამისად; არ გამორთოს და არ შეცვალოს დამცავი მოწყობილობები; ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები ინსტრუქციის მიხედვით გამოიყენოს; დაუყოვნებლივ აცნობოს ხარვეზის შესახებ; დაესწროს ტრენინგებს; გაიაროს პროფილაქტიკური გამოკვლევები; და დაიცვას დამსაქმებლის, შრომის უსაფრთხოების სპეციალისტის, საწარმოო ექიმისა და ზედამხედველი ორგანოს მითითებები.
სიფხიზლის პოლიტიკის ბირთვი დასაქმებულის პირდაპირი აკრძალვაა: მას არ უნდა გამოცხადდეს სამუშაოზე ალკოჰოლური, ნარკოტიკული, ტოქსიკური ან ფსიქოტროპული სიმთვრალის მდგომარეობაში და სამუშაოს შესრულებისას არ უნდა მოიხმაროს ასეთი მდგომარეობის გამომწვევი ნივთიერებები. დამატებით, დასაქმებული ვალდებულია დაემორჩილოს სამუშაო სივრცეში თამბაქოს მოხმარების აკრძალვებს და საკუთარი და გარშემო პირთა უსაფრთხოებაზეც იზრუნოს. კონკრეტულად — საკუთარი მოქმედებით ან უმოქმედობით ზიანის მიმტანი თითოეული პირის ინტერესებიც უნდა მოიცვას, რადგან სიმთვრალის შემთხვევაში რისკი არა მხოლოდ თავად დასაქმებულს, არამედ გარშემო მყოფებსაც ემუქრება. სწორედ ამიტომ აკრძალვა ორმხრივია: ერთი მხრივ, დასაქმებული თავად აგებს პასუხს საკუთარ მდგომარეობაზე, მეორე მხრივ კი, დამსაქმებელს ასეთი პირის დაშვება ეკრძალება და ზედამხედველი ჯგუფის მეშვეობით პროცესს აკონტროლებს.
ხშირად დასმული კითხვები სიფხიზლის პოლიტიკაზე
ვის ეკისრება რისკის შეფასება?
დამსაქმებელს — მან უნდა შეაფასოს რისკი, განაახლოს შესაბამისი დოკუმენტი და მიიღოს ზომები დადგენილი წესით.
შეიძლება თუ არა სიმთვრალეში სამუშაოზე ყოფნა?
არა — დამსაქმებელი ვალდებულია არ დაუშვას ალკოჰოლურ, ნარკოტიკულ ან ფსიქოტროპულ სიმთვრალეში მყოფი პირი, ხოლო დასაქმებულს თვითონ არ შეუძლია ასეთ მდგომარეობაში გამოცხადება და ნივთიერებების მოხმარება სამუშაოს დროს.
ვინ აკონტროლებს სიმთვრალესთან დაკავშირებულ პროცესს?
დამსაქმებელი შიდა მარეგულირებელი ნორმებით განსაზღვრავს დასაქმებულთა ან სხვა პირთა ჯგუფს, რომელიც ზედამხედველობას გაუწევს ამ პროცესს.
რას იხდის დამსაქმებელი ინდივიდუალური დაცვისთვის?
ის დასაქმებულს და სამუშაო სივრცეში მყოფ სხვა პირს უფასოდ აღჭურავს აუცილებელი ეფექტიანი დაცვის საშუალებებით ყველგან, სადაც სიცოცხლე ან ჯანმრთელობა ესაჭიროებათ დაცვას.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
სიფხიზლის პოლიტიკის სწორად აწყობა ნიშნავს რისკის შეფასების დოკუმენტის განახლებას, შიდა ნორმების კანონიერ ფორმატში ჩაწერას და კონტროლის ჯგუფის განსაზღვრას. Legal.ge-ს გუნდი დაეხმარება დამსაქმებელს პოლიტიკის დოკუმენტის მომზადებაში, ხოლო დასაქმებულს — მისი უფლებების დაცვაში აკრძალვების არასწორი გამოყენებისას. მოგვმართეთ — შევადგენთ თქვენს სიტუაციას შესაბამის გადაწყვეტილებათა პაკეტს.