სამშენებლო დავები ტექნიკურად რთული და ფინანსურად მძიმეა: პროექტის ხარვეზები, ვადების დარღვევა, დაუსრულებელი სამუშაოები და ხარისხის კამათი სწრაფ და კვალიფიციურ გადაწყვეტას ითხოვს. სწორედ ამიტომ სამშენებლო ხელშეკრულებებში ხშირად წერენ საარბიტრაჟო დებულებას, ხოლო საქართველოში განხილვას „არბიტრაჟის შესახებ“ კანონი მართავს. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ კანონის მუხლებს 11, 17 და 34 — არბიტრების დანიშვნას, დროებით ღონისძილებს და ექსპერტის დანიშვნას — სამშენებლო დავის პრიზმით: როგორ ავირჩიოთ კოლეგია ტექნიკური კომპეტენციით, როგორ შევინარჩუნოთ ობიექტის მდგომარეობა გადაწყვეტილებამდე და როგორ დგინდება სპეციალური საკითხები ექსპერტიზით.
არბიტრების დანიშვნა და კვალიფიკაციური მოთხოვნები (მუხლი 11)
მუხლი 11-ის პირველი პუნქტით, დაუშვებელია პირის არბიტრად დანიშვნა მისი თანხმობის გარეშე, და არბიტრობაზე თანხმობა წერილობით უნდა განიცხადოს. დანიშვნის პროცედურას მხარეები შეთანხმებით დგინდებენ; შეთანხმების არარსებობისას მოქმედებს დეფოლტი: სამი არბიტრისაგან შემდგარი არბიტრაჟის შემთხვევაში თითოეული მხარე ნიშნავს ერთ არბიტრს და ამ წესით დანიშნული ორი არბიტრი — თავმჯდომარეს. თუ მხარე არ დანიშნავს არბიტრს მეორე მხარის მოთხოვნის მიღებიდან 30 დღის ვადაში ან ორი არბიტრი დანიშვნიდან 30 დღეში ვერ შეთანხმდება მესამეზე, ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნის საფუძველზე არბიტრს ნიშნავს სასამართლო განცხადების წარმოებაში მიღებიდან 30 დღის ვადაში. სასამართლოს ეს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება. მუხლის მე-5 პუნქტი ტრანსპარენტულობასაც უზრუნველყოფს: არბიტრად დასანიშნი პირი ვალდებულია მოვალეობის შესრულების დაწყებამდე, მხარეების ან არბიტრაჟის მოთხოვნის შემთხვევაში, წარუდგინოს მათ წერილობითი ინფორმაცია განათლებისა და არბიტრად მუშაობის გამოცდილების შესახებ. გარდა ამისა, პირს არ აეკრძალება არბიტრად დანიშვნა, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც იგი არის შეზღუდულქმედუნარიანი ან მხარდაჭერის მიმღები (თუ სასამართლოს გადაწყვეტილებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული), სახელმწიფო მოსამსახურე, სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებოდის პირი, პოლიტიკური თანამდებოდის პირი ან საჯარო მოსამსახურე, დანაშაულის ჩადენისათვის მსჯავრდებული ისეთი პირი, რომელსაც ნასამართლობა მოხსნილი ან გაქარწყლებული არ აქვს, ან მედიატორი იმავე საქმეზე ან ამ საქმესთან არსებითად დაკავშირებულ სხვა საქმეზე. სამშენებლო დავისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მე-6 პუნქტი: არბიტრის დანიშვნისას სასამართლომ ან სხვა დაწესებულებამ უნდა გაითვალისწინოს მხარეთა მიერ შეთანხმებული საკვალიფიკაციო მოთხოვნები — ანუ დებულებაში წინასწარ ჩაწერილი სამშენებლო გამოცდილების მოთხოვნა დანიშვნის ეტაპზეც მუშაობს.