საერთაშორისო სკოლის სამართლებრივი ბაზა საქართველოში „ზოგადი განათლების შესახებ“ კანონის მუხლი 34-1-ითაა განსაზღვრული: საზღვარგარეთ აღიარებული ზოგადსაგანმანათლებლო პროგრამის განხორციელება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როცა ამ პროგრამის აღიარებისთვის განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნულ ცენტრს უცხო ქვეყნის უფლებამოსილ ინსტიტუტთან ხელშეკრულება აქვს გაფორმებული. ცალკე „საერთაშორისო სკოლის სტატუსი“ კანონს არ გააჩნია — გვერდი სწორედ ამ კონსტრუქციით იწერება.
ხელშეკრულების წინაპირობა — აღიარების არხი
მუხლი 34-1-ის პირველი პუნქტით საქართველოში დასაშვებია მხოლოდ იმ საზღვარგარეთ აღიარებული პროგრამის განხორციელება, რომლის აღიარებისთვისაც განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნულ ცენტრს უცხო ქვეყნის უფლებამოსილ ინსტიტუტთან გაფორმებული აქვს ხელშეკრულება. ხელშეკრულების გაფორმების წესი და პირობები მთავრობის დადგენილებით დამტკიცებული ცენტრის წესით განისაზღვრება. ეს ნიშნავს, რომ „საერთაშორისო“ პროგრამის ლეგიტიმურობა არა დასახელებით, არამედ ამ აღიარების არხით მოწმდება.
ვინ და როგორ ახორციელებს პროგრამას
განხორციელების უფლება აქვს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შექმნილ იურიდიულ პირს, რომელზედაც არ ვრცელდება სკოლისთვის გათვალისწინებული მოთხოვნები, გარდა კანონისვე დასახელებული გამონაკლისი ნორმებისა; მე-9 და 21-ე მუხლები კი შინაარსის გათვალისწინებით ვრცელდება. ასეთი იურიდიული პირი მხოლოდ იმ საფეხურზე ავტორიზაციას იძენს, რომელზედაც საზღვარგარეთ აღიარებულ პროგრამას ახორციელებს, და ავტორიზაციის დებულებამ მისთვის განსხვავებული პირობებიც კი შეიძლება განსაზღვროს.
დოკუმენტის გათანაბრება და მობილობა
საზღვარგარეთ აღიარებული შესაბამისი საფეხურის პროგრამის დაძლევის შედეგად გაცემული დოკუმენტი გათანაბრებულია საბაზო ან სრული ზოგადი განათლების დამადასტურებელ დოკუმენტთან და იძლევა შემდგომ საფეხურზე სწავლის გაგრძელების უფლებას; აპოსტილით დამოწმებას ან ლეგალიზაციას ის არ საჭიროებს. ამასთან, ასეთ პროგრამაზე სწავლობს მოსწავლეს მობილობის უფლება აქვს, და მობილობის პროცესში მიღებული განათლება კანონმდებლობით დადგენილი წესით აღიარებს.
გარდამავალი აღიარება — მუხლი 63-6
მუხლი 63-6 ისტორიულ საკითხს აწესრიგებს: ზოგადი განათლების დამადასტურებელ დოკუმენტთან გათანაბრებულია ის დოკუმენტი, რომელიც 2017-2018 სასწავლო წლის დაწყებამდეა გაცემული საქართველოში განხორციელებული საზღვარგარეთ აღიარებული პროგრამის დაძლევით, თუ ცენტრი მის აღიარებას განმახორციელებელ უცხოურ ინსტიტუტთან ხელშეკრულებას 2017 წლის 1 იანვრის შემდეგ გააფორმებს; აღიარებულია ასეთი პროგრამის ფარგლებში ამ თარიღამდე მიღებული განათლებაც.
პროგრამის განმახორციელებელ იურიდიულ პირზე არ ვრცელდება კანონით ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებისთვის გათვალისწინებული მოთხოვნები, გარდა კანონისვე დასახელებული გამონაკლისი ნორმებისა; ამავდროულად, ცალკეული ნორმები — მათ შორის, ზოგადი განათლების მიღების უფლებასთან დაკავშირებული — მას თავიანთი შინაარსის გათვალისწინებით ვრცელდება. ხელშეკრულების გაფორმების წესი და პირობები კი მთავრობის დადგენილებით დამტკიცებული ეროვნული ცენტრის წესით განისაზღვრება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც საერთაშორისო სკოლებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
არსებობს თუ არა „საერთაშორისო სკოლის“ ცალკე სტატუსი?
არა — საქმე ეხებს საზღვარგარეთ აღიარებული პროგრამის განხორციელებას, დასაშვებს მხოლოდ ცენტრის ხელშეკრულებით აღიარებულ პროგრამაზე.
სჭირდება თუ არა ავტორიზაცია?
დიახ — შესაბამის საფეხურზე; მისთვის შესაძლებელია განსხვავებული პირობებიც განისაზღვროს.
უცხოური ატესტატი აღიარებულია?
დაძლევის შედეგად გაცემული დოკუმენტი საბაზო ან სრულ ზოგად განათლებას ეთანაბრება და აპოსტილს ან ლეგალიზაციას არ საჭიროებს.
ხომ არ იკარგება მობილობის უფლება?
არა — ასეთ პროგრამაზე სწავლობს მოსწავლეს მობილობის უფლება აქვს და მიღებული განათლება კანონით დადგენილი წესით აღიარდება.
სჭირდება თუ არა დოკუმენტს აპოსტილი ან ლეგალიზაცია?
არა — საქართველოში განხორციელებული აღიარებული პროგრამის დაძლევის შედეგად გაცემული დოკუმენტი გათანაბრებულია, აპოსტილს ან ლეგალიზაციას არ საჭიროებს და იძლევა განათლების შემდგომ საფეხურზე სწავლის გაგრძელების უფლებასაც.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი გადაამოწმებს პროგრამის აღიარების სტატუსს, განსაზღვრავს ავტორიზაციის მოთხოვნებს შესაბამის საფეხურზე და დაგეხმარებთ დოკუმენტის გათანაბრებისა და მობილობის საკითხებში. დაგვიკავშირდით — საერთაშორისო სკოლის პროექტი აღიარების არხით იწყება.
დამატებითი სარგებელი ის არის, რომ კანონი ასეთ იურიდიულ პირს ზოგადი მოთხოვნების დიდი ნაწილისგან თავისუფლებს: საქმე მხოლოდ ძირითად თავებს, ავტორიზაციასა და მართვის სპეციფიკურ ჩარჩოს ეხება. ამავდროულად, მოსწავლის უფლებრივი დაცვა — განათლების მიღების უფლება და პედაგოგიური სტანდარტები — სრულად რჩება ძალაში.
იმავე პარაგრაფში ჩალაგებულია დოკუმენტის სამართლებრივი ბუნებაც: გათანაბრება არა აღიარების ახალი გადაწყვეტილება, არამედ კანონით გათვალისწინებული შედეგია — მოსწავლე მომდევნო საფეხურზე გაგრძელების უფლებას თვით დოკუმენტიდან იძენს და არც ერთ დაწესებულებას არ შეუძლია ეს უფლება ცალმხრივად შეაფასოს ხელახლა.
სკოლის დაგეგმვისას ეს კონსტრუქცია ბიუჯეტისა და პროგრამის დამგეგმავებსაც ეხმარება: საფეხურების მიხედვით ცალკე ავტორიზაცია ნიშნავს, რომ საერთაშორისო პროგრამა შეიძლება თანდათან დაემატოს სკოლას — ჯერ საბაზო, შემდეგ საშუალო საფეხურით.
საბოლოოდ, მშობლისთვის მთავარი შემოწმება სამი კითხვით შემოიფარგლება: არის თუ არა პროგრამა აღიარებული ცენტრის ხელშეკრულებით; არის თუ არა სკოლა ავტორიზებული შესაბამის საფეხურზე; და გასცემს თუ არა დაძლევის შედეგად გათანაბრებულ დოკუმენტს. სამივე დადებითი პასუხი ნიშნავს, რომ შვილის განათლება სახელმწიფოს მიერ აღიარებულ ლეგიტიმურ გზაზე დგას.
კვლევითი ფოკუსი მარტივია: აღიარების არხი პირველი კარია, ავტორიზაცია მეორე, გათანაბრება მესამე — და მხოლოდ ამ სამის გავლის შემდეგ იწყებს პროგრამა სრულფასოვნად მუშაობას ქართულ სივრცეში.