საშუალო სკოლის გახსნა საქართველოში „ლიცენზიით“ კი არა, ავტორიზაციით ხდება — ეს წესი „ზოგადი განათლების შესახებ“ კანონის მუხლი 32-ითაა დადგენილი. საშუალო საფეხური საკუთარი, დამოუკიდებელი საავტორიზაციო ერთეულია: კანონი მას X და XI კლასებად და ნებაყოფლობით I წლად — XII კლასად განსაზღვრავს, და სწორედ ამ პროგრამის განხორციელების უფლება იძენება ავტორიზაციით. ამ გვერდზე განვმარტავთ, რას იძლევა ავტორიზაცია, რამდენი ხნით და რას ნიშნავს საშუალო საფეხურის დაძლევა მოსწავლისთვის.
ავტორიზაცია და არა ლიცენზია — მუხლი 32
მუხლი 32-ის პირველი პუნქტით ავტორიზაციის შედეგად იურიდიული პირი მოიპოვებს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების სტატუსს და უფლებამოსილია გასცეს სახელმწიფოს მიერ აღიარებული ზოგადი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. ავტორიზაციის სტანდარტები განისაზღვრება საგანმანათლებლო დაწესებულებების ავტორიზაციის დებულებით, ხოლო ავტორიზაციის ვადა 9 წელია. ლიცენზირება როგორც ცალკე პროცედურა, ზოგადსაგანმანათლებლო სფეროში არ არსებობს — ტერმინი ყოველდღიურ მეტყველებაში დარჩა, შინაარსით კი საქმე ავტორიზაციას ეხება.
საშუალო საფეხურის სამართლებრივი განმარტება — მუხლი 2 და მუხლი 6
მუხლი 2-ის განმარტებით საქართველოში სრული ზოგადი განათლება 3 საფეხურს მოიცავს: დაწყებითს (6 წელი − I-VI კლასები), საბაზოს (3 წელი − VII-IX კლასები) და საშუალოს (2 წელი − X და XI კლასები და ნებაყოფლობითი 1 წელი − XII კლასი). სრული ზოგადი განათლება არანაკლებ 11 და არაუმეტეს 12 წელს მოიცავს, ხოლო საშუალო საფეხურის სწავლის შედეგები ეროვნული კვალიფიკაციების ჩარჩოს მე-4 დონეს შეესაბამება.
მუხლი 6-ის თანახმად, სრული ზოგადი განათლების მიღება გულისხმობს საშუალო საფეხურის X და XI კლასების დაძლევას, რის საფუძველზედაც გაიცემა სრული ზოგადი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი — ატესტატი. განსაკუთრებული გზაც არსებობს: საშუალო პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამა, რომელშიც ინტეგრირებულია საშუალო საფეხურის სწავლის შედეგები, დაძლევისას იძლევა როგორც დიპლომს, ისე სრული ზოგადი განათლების დამადასტურებელ დოკუმენტს; ხოლო X-XI ან პროფესიული პროგრამის დაძლევის შემდეგ მოსწავლე ნებაყოფლობით XII კლასსაც გაივლის და ატესტატს იღებს.
საშუალო საფეხური დამოუკიდებელი საავტორიზაციო ერთეულია
მუხლი 32-ის მე-4 პუნქტი დამოუკიდებელ ზოგადსაგანმანათლებლო პროგრამებს სახელობს, და ზოგადი განათლების საშუალო საფეხურის ზოგადსაგანმანათლებლო პროგრამა მათ შორისაა. ეს ნიშნავს, რომ სკოლას შეუძლია მხოლოდ საშუალო საფეხურზე მოითხოვოს ავტორიზაცია — დაწყებითი და საბაზო საფეხურის გარეშე, და პირიქით: დაწყებით-საბაზო სკოლას საშუალო საფეხურის დამატება ცალკე ავტორიზაციას საჭიროებს.
ავტორიზაციის მოქმედების პერიოდში დაწესებულება უფლებამოსილია განახორციელოს მხოლოდ საავტორიზაციო განაცხადში მითითებული პროგრამა, აგრეთვე ის პროგრამა, რომლის განხორციელების უფლებაც კანონმდებლობით დადგენილი წესით ავტორიზაციის ვადაში მოიპოვა. ავტორიზაციის გაუქმების შემთხვევაში მოსწავლეს ეთვლება შესაბამის მომენტისთვის დასრულებული საგანმანათლებლო პროგრამა — ეს გარანტია სწავლის გაგრძელების უფლებას იცავს.
დაჩქარებული გავლა და საგნების ცნობა
მუხლი 6-ის მე-2 პუნქტით ზოგადსაგანმანათლებლო პროგრამის დაჩქარებული გავლა დასაშვებია მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევაში, მოსწავლის ინდივიდუალური შესაძლებლობების გათვალისწინებით, სამინისტროს მიერ დადგენილი წესით. მოსწავლის ან მშობლის მოთხოვნის შემთხვევაში დაწესებულება ვალდებულია გასცეს საგნების გავლის დამადასტურებელი ცნობა სამინისტროს ფორმით. დაუშვებელია მოსწავლის სისტემის მიღმა დატოვება საბაზო საფეხურის მიღწევის დონემდე დაძლევამდე, ხოლო ნებისმიერი საფეხურის დოკუმენტის მქონე პირს მთელ საქართველოში აქვს შემდეგ საფეხურზე გაგრძელების უფლება.
ავტორიზაციის რეჟიმის ორი პარამეტრი პრაქტიკულად ყველაზე ხშირად დგება: ვადა და დოკუმენტი. ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების ავტორიზაციის ვადა 9 წელია, ხოლო ავტორიზაციის შედეგად დაწესებულება უფლებამოსილია გასცეს სახელმწიფოს მიერ აღიარებული ზოგადი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი; სრული ზოგადი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი — ატესტატი — საშუალო საფეხურის X და XI კლასების დაძლევის საფუძველზე გაიცემა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც სკოლის გახსნასთან და ავტორიზაციასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
სჭირდება თუ არა საშუალო სკოლას ლიცენზია?
ტერმინ „ლიცენზიის“ ნაცვლად კანონი ავტორიზაციას იყენებს: ავტორიზაცია იძლევა ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების სტატუსს და სახელმწიფო დოკუმენტის გაცემის უფლებას, 9 წლის ვადით.
რომელი კლასები შედის საშუალო საფეხურში?
X და XI კლასები, პლუს ნებაყოფლობითი XII კლასი; სრული ზოგადი განათლება სულ არანაკლებ 11 და არაუმეტეს 12 წელს მოიცავს.
შეიძლება თუ არა მხოლოდ საშუალო საფეხურზე ავტორიზაცია?
დიახ — საშუალო საფეხურის პროგრამა დამოუკიდებელი საავტორიზაციო ერთეულია, ამიტომ სკოლა შეიძლება მხოლოდ ამ საფეხურზე იყოს ავტორიზებული.
რა ხდება ატესტატის გარეშე?
ატესტატი სრული ზოგადი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტია და მისი გაცემა მხოლოდ ავტორიზებულ დაწესებულებას შეუძლია — ავტორიზაციის გარეშე სკოლა სახელმწიფო დოკუმენტს ვერ გასცემს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი თანხმდება ავტორიზაციის პროცესს საშუალო საფეხურზე: განვსაზღვრავთ, რომელი პროგრამების განხორციელება გსურთ, შევაფასებთ მზაობას ავტორიზაციის დებულების სტანდარტებთან და მოგვაწოდებთ განაცხადის მომზადების გეგმას. დაგვიკავშირდით — სკოლის გახსნა სამართლებრივად სუფთა დასაწყისს ითხოვს.
ავტორიზაციის პრაქტიკული მნიშვნელობა მოსწავლისთვის სწორედ დოკუმენტშია: სრული ზოგადი განათლების ატესტატი უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში მოწვევის საფუძველია, და მისი გაცემის უფლება მხოლოდ ავტორიზებულ სკოლას აქვს. ამიტომ საშუალო საფეხურის გახსნის გადაწყვეტილება ჯერ ავტორიზაციის დებულების სტანდარტების შესწავლით იწყება — პედაგოგიური პერსონალის, სასწავლო გარემოს და პროგრამული დოკუმენტაციის მოთხოვნებით.