კერძო სასწავლო ცენტრის გახსნამდე უმნიშვნელოვანესი სამართლებრივი ფაქტი უნდა იქნეს გათვალისწინებული: საქართველოში რეპეტიტორული ცენტრისათვის სპეციალური სალიცენზიო ან სანებართვო რეგულაცია არ არსებობს. სასწავლო სერვისის კომერციული გაწევა ექვემდებარება მეწარმეთა შესახებ კანონის ზოგად რეჟიმს: არჩევანი ხდება ინდივიდუალურ მეწარმესა და სამეწარმეო საზოგადოებას შორის, რეგისტრაცია სავალდებულოა და მისი პროცედურა კანონით ზუსტად არის განსაზღვრული. ამ გვერდზე ჩვენ ვხსნით, რომელი ფორმა როდის არის გონივრული, რას მოითხოვს რეგისტრაცია და სად გადის ზღვარი ინდივიდუალურ პროფესიულ საქმიანობასა და საწარმოს შორის.
სპეციალური რეგულაციის არარსებობა — განმარტებადი ფაქტი
ზოგადი განათლების შესახებ საკანონმდებლო აქტებში კერძო მასწავლებლისთვის, როგორც ცალკე რეგულირებადი საქმიანობისთვის, სპეციალური სტატუსი არ არსებობს. სასწავლო ცენტრი, რომელიც მოგების მიღების მიზნით მუშაობს, ჩვეულებრივი ბიზნესია და საერთო სამეწარმეო კანონმდებლობით ფუნქციონირებს. ეს ნიშნავს, რომ გადაწყვეტილება „ლიცენზიის აღებაზე“ არ არსებობს — არსებობს გადაწყვეტილება სამართლებრივ ფორმასა და რეგისტრაციის პროცესზე.
მეწარმის ცნება და სამართლებრივი ფორმები
მეწარმეთა შესახებ კანონის მე-2 მუხლით მეწარმედ მიიჩნევა ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელსაც აქვს საწარმო. საწარმო სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების ორგანიზებული სისტემაა, ხოლო სამეწარმეო საქმიანობა — მოგების მიღების მიზნით განხორციელებული მართლზომიერი, არაერთჯერადი, დამოუკიდებელი და ორგანიზებული საქმიანობა. იგი განხორციელდება ინდივიდუალური მეწარმის ან სამეწარმეო საზოგადოების ფორმით.
თავად კანონი დისპოზიციურობის პრინციპზეა აგებული: სოლიდარული პასუხისმგებლობის, კომანდიტური თუ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებისა და კოოპერატივის წესდებით ან პარტნიორთა შეთანხმებით შეიძლება კანონით დადგენილისგან განსხვავებული წესების განსაზღვრაც, თუ ნორმის შინაარსიდან და მიზნიდან ცხადი არ არის, რომ ის იმპერატიულია; წესდება ფარავს იმ საკითხებსაც, რომლებიც კანონით არ არის მოწესრიგებული.
განსხვავება პასუხისმგებლობაშია: ინდივიდუალური მეწარმე იურიდიული პირი არ არის და სამეწარმეო ვალდებულებებისთვის კრედიტორის წინაშე პირადად, მთელი თავისი ქონებით პასუხობს. სამეწარმეო საზოგადოება იურიდიული პირია: კანონი სოლიდარული პასუხისმგებლობის, კომანდიტურ, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებებს, სააქციო საზოგადოებასა და კოოპერატივს განსაზღვრავს. სასწავლო ცენტრისთვის პრაქტიკული არჩევანი, როგორც წესი, ინდივიდუალურ მეწარმესა და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას შორისაა.
რა არ მიიჩნევა სამეწარმეო საქმიანობად
მე-3 მუხლი თავისუფალ პროფესიებს განსაზღვრავს: ფიზიკურ პირთა სახელოვნებო, სამედიცინო, საადვოკატო, საარბიტრაჟო, სამედიატორო, სანოტარო, აუდიტორული ან საკონსულტაციო საქმიანობა სამეწარმეო არ არის. ცალკე წესი შეეხება სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობას: ის მაშინ მოითხოვს მეწარმის ფორმას, როცა მასში მუდმივად დასაქმებულია სულ მცირე 5 პირი მაინც, რომელიც არ არის მფლობელის ოჯახის წევრი.
კერძო გაკვეთილების შემთხვევაში ზღვარი ინდივიდუალურ პროფესიულ საქმიანობასა და ორგანიზებულ საწარმოს შორის ფაქტობრივია: ერთი მასწავლებელი, რომელიც საკუთარ სახელშეკრულებო რისკზე მუშაობს, და ცენტრი, რომელიც მასწავლებლებს იქირავებს, სივრცეს ინახავს და ჯგუფურ პროგრამებს გასცემს, სხვადასხვა რეჟიმშია. თუ საქმიანობა ორგანიზებული სისტემის სახეს იძენს, საწარმოს რეგისტრაცია გარდაუვალია.
რეგისტრაციის ვალდებულება და წესი
მე-8 მუხლით მეწარმის რეგისტრაცია სავალდებულოა და მოიცავს როგორც სახელმწიფო, ისე საგადასახადო რეგისტრაციას; რეგისტრაციას ახორციელებს მარეგისტრირებელი ორგანო. მეწარმე წარმოშობილად მიიჩნევა რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან, ხოლო რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება ძალაშია ერთიან ელექტრონულ პორტალზე განთავსებისთანავე. მარეგისტრირებელი ორგანო რეესტრის მონაცემების რეგისტრაციის, ცვლილებებისა და გაუქმების შესახებ ინფორმაციას ელექტრონულად უგზავნის შემოსავლების სამსახურს. კანონით განსაზღვრული ორგანო პასუხისმგებელია წარდგენილი მონაცემების შინაარსის სისწორეზე, ხოლო მარეგისტრირებელი ორგანო — რეგისტრირებულ მონაცემებსა და სარეგისტრაციო დოკუმენტებს შორის შესაბამისობაზე.
ინდივიდუალური მეწარმე თუ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება
ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაცია მე-11 მუხლით განისაზღვრება: ფიზიკური პირი წერილობით განცხადებას წარადგენს პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტთან ერთად; განცხადება შეიცავს სახელს, იურიდიულ მისამართს, პირად ნომერს და ხელმოწერას. განცხადების წარდგენის უფლება აქვთ აგრეთვე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ლეგიტიმურად მცხოვრებ ფიზიკურ პირებს, რომლებიც დადგენილი წესით არიან რეგისტრირებული და პირადი ნომერი აქვთ მინიჭებული. ეს ყველაზე სწრაფი და იაფი გზაა მცირე სასწავლო სტუდიისთვის — მაგრამ პირადი ქონებრივი რისკის ფასად.
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება, როგორც კანონის მე-123 მუხლით არის განსაზღვრული, სამეწარმეო საზოგადოებაა, რომლის კაპიტალი წილებად არის დაყოფილი, პარტნიორების პასუხისმგებლობა კი შეზღუდულია. საზოგადოება კრედიტორის წინაშე მთელი თავისი ქონებით პასუხობს, მაგრამ პარტნიორთა პირადი ქონება დაცულია. რამდენიმე პარტნიორიანი ან გაფართოებაზე ორიენტირებული ცენტრისთვის ეს ფორმა გონივრული არჩევანია. არაკომერციული ფორმის ვარიანტიც არსებობს, მაგრამ ის ცალკე კანონმდებლობით რეგულირდება და მოგებაზე ორიენტირებული ცენტრისთვის, როგორც წესი, არ არის შესაფერისი.
ხშირად დასმული კითხვები
სასწავლო ცენტრის გახსნასთან დაკავშირებით მეწარმეები ყველაზე ხშირად სწორედ ამას გვეკითხებიან. ქვემოთ პასუხები მეწარმეთა შესახებ კანონის ნორმებით.
სჭირდება თუ არა რეპეტიტორულ ცენტრს ლიცენზია?
არა. სპეციალური სალიცენზიო რეგულაცია რეპეტიტორული ცენტრისთვის არ არსებობს: ცენტრი ირეგისტრირება მეწარმის ზოგადი ფორმით.
ინდივიდუალური მეწარმე უკეთესია თუ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება?
ინდივიდუალური მეწარმე უფრო მარტივი და იაფია, მაგრამ ვალდებულებებისთვის მთელი პირადი ქონებით პასუხობს; საზოგადოება პარტნიორების პირად ქონებას იცავს და გაფართოებისთვის უფრო მოქნილია.
როდის ხდება კერძო გაკვეთილები საწარმოდ?
როცა საქმიანობა მოგების მიზნით მართლზომიერი, არაერთჯერადი, დამოუკიდებელი და ორგანიზებული სისტემის სახეს იძენს — მასწავლებლების დაქირავებით, სივრცით და ჯგუფური პროგრამებით.
რა მოიცავს რეგისტრაციას?
სახელმწიფო და საგადასახადო რეგისტრაციას მარეგისტრირებელი ორგანოს მეშვეობით; მეწარმე რეესტრში ჩაიწერება და რეგისტრაციის მომენტიდან ითვლება წარმოშობილად.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები სასწავლო ცენტრის გახსნას თან ახლავენ ყველა ეტაპზე: ვარჩევთ სამართლებრივ ფორმას თქვენი გეგმების მიხედვით, ვამზადებთ და ვარეგისტრირებთ ინდივიდუალურ მეწარმედ ან საზოგადოებად, ვწერთ წესდებებს და პარტნიორთა შეთანხმებებს და ვაწყობთ დოკუმენტურ საფუძველს მასწავლებლებთან ურთიერთობისთვის. დაგვიკავშირდით — და თქვენი სასწავლო ცენტრი პირველივე დღიდან სწორი სამართლებრივი ფორმით გაიხსნება.