ჭაობების რეგულაციები

ჭაობების სამართლებრივი სტატუსი

ჭაობები გარემოს დაცვის შესახებ კანონში ცალკე დასახელებულ, დაცვის ექვემდებარე ობიექტად არიან განსაზღვრულნი: ბუნებრივი ეკოსისტემებთან, ლანდშაფტებთან და ტერიტორიებთან ერთად დაცვას ექვემდებარება ზღვის სანაპირო ზოლი, ჭაობები, წყაროსთავები, წყალსატევებისა და მდინარეების სათავეები, მყინვარები, მღვიმეები. ჭაობი პირველ რიგის ობიექტთა შორის პირდაპირ არის დასახელებული — ეს განსაზღვრავს მისი გამოყენების მთელ რეჟიმს.

დაცვის მიზანი და რეჟიმი

ბუნებრივი ეკოსისტემები, ლანდშაფტები და ტერიტორიები დაცული უნდა იყოს დაბინძურების, დარღვევის, დაზიანების, დეგრადაციის, გამოფიტვისა და დაშლისაგან. მათთან დაკავშირებული ნებისმიერი საქმიანობა და მართვის რეჟიმი ხორციელდება გარემოს დაცვის ნორმებისა და მოთხოვნების გათვალისწინებით, ხოლო გამოყენება-მართვასთან დაკავშირებულ საკითხებს — მიწათსარგებლობის დაგეგმვისა და ზონირების ჩათვლით — საქართველოს კანონმდებლობა განსაზღვრავს.

დატვირთვის ნორმები და ლიცენზირებადი სარგებლობა

ჭაობით სარგებლობას ზღუდავს გარემოზე დატვირთვის ნორმების სისტემა: ეკოსისტემებით სარგებლობისას დგინდება დატვირთვის ზღვრულად დასაშვები ნორმები, რომლებიც მოიცავს ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის კვოტებს — მდგრადი განვითარების პრინციპებით, სახელმწიფო დონეზე; ცალკეული სახეობებით სარგებლობის კვოტები რეგიონულ და ადგილობრივ დონეებზე დგინდება. ნორმებს 5 წელიწადში ერთხელ შეიმუშავებს სამინისტრო. ჭაობის შემთხვევაში ეს ნიშნავს, რომ მისი ათვისება — დრენაჟი, გადატკეპნა თუ სხვა ტიპის ჩარევა — დაუშვებელია დადგენილი დატვირთვის ფარგლებს გარეთ.

ჭაობის ეკოსისტემასთან პირდაპირ კავშირშია ველურ მცენარეთა და გარეულ ცხოველთა დაცვის ნორმა: მათი რესურსების თვითაღწარმოებისა და ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებისთვის გარემოდან ამოღება მკაცრად ლიმიტირებულია და ლიცენზირებას ექვემდებარება — გარდა ტყის კოდექსით გათვალისწინებული ხეტყის დამზადების აუქციონის შედეგად უფლების მინიჭებისა. აკრძალულია ყოველი ქმედება, რომელმაც შეიძლება ზიანი მიაყენოს ველურ მცენარეთა და გარეულ ცხოველთა სამყაროს, საბინადრო გარემოს, გამრავლების არეალებს და სამიგრაციო გზებს. ჭაობის ბიომრავალფეროვნებაზე ზემოქმედება სწორედ ამ ორმაგი ჩარჩოთი უნდა შეფასდეს — დატვირთვის ნორმებით და ლიცენზირების ლიმიტით.

რა არ არის ამ ნორმებში

ეს ნორმები არ განსაზღვრავს ჭაობების ცალკეულ ინვენტარს ან მათ საზღვრებს — ამ სფეროს დეტალური რეგულირება სხვა კანონმდებლობას ეკუთვნის. აქ არ არის ასევე კონკრეტული კვოტის ციფრები — ისინი დებულებით დგინდება. კონკრეტული ჭაობთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებისთვის საჭიროა აქტუალური ნორმებისა და ლიცენზირების მოთხოვნების გადამოწმება.