სატყეო სამართლის სფერო და მიზნები
საქართველოს სატყეო კოდექსი აწესრიგებს ტყის მართვასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს. კოდექსის მიზნები ოთხ მიმართულებად იშლება: საქართველოს ტყის ბიომრავალფეროვნების დაცვა, ტყის ეკოლოგიური, სოციალური და ეკონომიკური ფუნქციების შესასრულებლად მისი თვისებრივი მახასიათებლების, აგრეთვე ტყის რესურსების რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მახასიათებლების შენარჩუნება და გაუმჯობესება; თვითმყოფადი ბუნებრივი და კულტურული გარემოს — მცენარეული საფრისა და ცხოველთა სამყაროს, ტყეში არსებული ბუნებისა და კულტურის ძეგლების, მცენარეთა იშვიათი, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობებისა და სხვა ღირებულებათა მომავალი თაობებისთვის შენარჩუნება და მათი ურთიერთგავლენის ჰარმონიული რეგულირება; ტყის რესურსებისა და სხვა ბუნებრივი პოტენციალის მიზნობრივი და რაციონალური გამოყენება; და ტყის მართვის იმ ძირითადი პრინციპების განსაზღვრა, რომლებსაც უნდა დაეფუძნოს ტყის მდგრადი მართვა.
ეს მიზნები კარგად აჩვენებს სატყეო სამართლის სამმაგ ხასიათს: ტყე ერთდროულად ეკოლოგიური, სოციალური და ეკონომიკური ღირებულებაა, და კანონი ცდილობს ამ სამის თანხვედრას. როგორც ბიომრავალფეროვნების კერა, ტყე დაცვას ითხოვს; როგორც რესურსი — რაციონალურ გამოყენებას; ხოლო როგორც საზოგადოებრივი სივრცე — მომავალ თაობებთან სამართლიანობას.
ტერმინთა სისტემა — რა ითვლება ტყედ
კოდექსის განმარტებანი ტყის სამართლებრივ საზღვრებს საგნობრივად აწესებს. საქართველოს ტყე არის სახელმწიფო, მუნიციპალური და კერძო საკუთრების ტყეებისა და მათი რესურსების ერთობლიობა. ტყედ მიიჩნევა ტყის შემქმნელი სახეობებით დაფარული ტერიტორია — ტყის შემქმნელი მერქნიანი მცენარის ერთი ან რამდენიმე სახეობით დაფარული, არანაკლებ 10 მ სიგანისა და სულ მცირე 0,5 ჰექტარი მიწის ფართობი, სადაც ხეთა დგომის სიმჭიდროვე ფართობის ერთეულზე შეადგენს არანაკლებ 0,1 სიხშირეს — აგრეთვე ტყის კონტურის შიგნით არსებული სხვა ტერიტორია, რომელიც ტყის ეკოსისტემის განუყოფელი ნაწილია.
ამასთან, კანონი პირდაპირ ასახელებს, რა არ ითვლება ტყედ: ტყის კონტურის გარეთ არსებული ბაღი, სკვერი, პარკი; ქარსაფარი ზოლი; ტყის შემქმნელი სახეობების გაშენებიდან 30 წლამდე პერიოდში მოკლევადიანი მონაცვლეობისთვის გამოყენებული ტერიტორია (პლანტაცია); დენდრარიუმი და სხვა პლანტაციები. ეს უარყოფითი ნუსხა იმდენად მნიშვნელოვანია, რამდენადაც დადებითი: მის გარეშე უცნობი რჩება, ვრცელდება თუ არა სატყეო რეჟიმი კონკრეტულ მიწის ნაკვეთზე.
კოდექსი დეტალურად განმარტავს ტყის რესურსებსაც: მასში გაერთიანებულია ტყის მერქნული და არამერქნული რესურსები; არამერქნულ რესურსებს მიეკუთვნება სოკო, სამკურნალო ნედლეული, ტექნიკური ნედლეული და სხვა ბალახოვანი მცენარეები. ხეტყლის დახარისხებაც განმარტებითია — მსხვილი ბოლოს დიამეტრის მიხედვით გამოიყოფა სხვადასხვა კატეგორიები. ეს დეტალები სასარგებლო ინსტრუმენტია იმის დასადგენად, რა რეჟიმით სარგებლობს კონკრეტული რესურსი.