მექრთამეობის პრევენცია წარმოადგენს კონკრეტულ და მიზანმიმართულ ზომებს, რომლებიც ფოკუსირებულია ქრთამის მიცემის (აქტიური მოსყიდვა) და აღების (პასიური მოსყიდვა) რისკების აღმოფხვრაზე. განსხვავებით ზოგადი ანტიკორუფციული პოლიტიკისგან, ეს სერვისი კონცენტრირებულია ფინანსურ კონტროლსა და სისხლისსამართლებრივი რისკების მართვაზე. საერთაშორისო კომპანიებისთვის, რომლებიც საქართველოში ოპერირებენ, ეს საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან მათზე ვრცელდება არა მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობა, არამედ ისეთი ექსტრატერიტორიული აქტები, როგორიცაა აშშ-ის FCPA და ბრიტანული UK Bribery Act. ქრთამი შეიძლება შენიღბული იყოს როგორც „საკონსულტაციო მომსახურება“, „საქველმოქმედო შენატანი“ ან „წარმომადგენლობითი ხარჯი“. კვალიფიციური იურისტი ეხმარება კომპანიას, შექმნას ძლიერი ფარი, რომელიც დაიცავს მას მექრთამეობაში ჩართვისგან და შესაბამისი სისხლისსამართლებრივი დევნისგან.
რას მოიცავს ეს მომსახურება?
მექრთამეობის პრევენციის სერვისი მოიცავს პრაქტიკულ მექანიზმებს:
- ფინანსური ტრანზაქციების მონიტორინგი: მაღალი რისკის გადახდების (მაგ. ნაღდი ფული, ოფშორული ანგარიშები) იდენტიფიცირება და კონტროლის მექანიზმების დანერგვა.
- ABAC (Anti-Bribery and Corruption) მუხლები ხელშეკრულებებში: კონტრაქტებში სპეციალური პუნქტების ჩადება, რომლებიც ავალდებულებს პარტნიორებს დაიცვან კანონი და ანიჭებს კომპანიას აუდიტის უფლებას.
- საჩუქრებისა და მასპინძლობის რეესტრი: სისტემის დანერგვა, სადაც თანამშრომლები არეგისტრირებენ მიღებულ ან გაცემულ საჩუქრებს, რათა გამოირიცხოს ფარული მოსყიდვა.
- ურთიერთობა საჯარო სექტორთან: მკაფიო პროტოკოლის შექმნა იმის შესახებ, თუ როგორ უნდა იურთიერთონ თანამშრომლებმა სახელმწიფო მოხელეებთან (მაგ. ნებართვების მიღებისას).
- შიდა გამოძიება: საეჭვო ფაქტების გამოვლენის შემთხვევაში სწრაფი და კონფიდენციალური მოკვლევა.
ხშირი სიტუაციები (მაგალითები)
მექრთამეობის რისკები ხშირად იმალება შემდეგ სიტუაციებში:
- საბაჟო პროცედურები: აგენტი სთავაზობს კომპანიას „დაჩქარებულ მომსახურებას“ ქვითრის გარეშე თანხის გადახდის სანაცვლოდ. ეს არის კლასიკური ქრთამი.
- ლიცენზიის მიღება: მშენებლობის ნებართვის მისაღებად შუამავალი ითხოვს „საკონსულტაციო თანხას“, რომელიც რეალურად განკუთვნილია ჩინოვნიკისთვის.
- საქველმოქმედო ფონდები: საჯარო მოხელე „ურჩევს“ კომპანიას, გადარიცხოს თანხა კონკრეტულ ფონდში დადებითი გადაწყვეტილების სანაცვლოდ.
- დასაქმება: გავლენიანი პირის ნათესავის ფიქტიური დასაქმება კომპანიაში კეთილგანწყობის მოპოვების მიზნით.