კორპორატიული გამჭვირვალობის ქართული მანქანა
კორპორატიული გამჭვირვალობა საქართველოში ერთიანი სისტემაა: საჯარო რეესტრის საჯაროობა, მისი მონაცემთა უტყუარობის პრეზუმფცია, საქმიანი წერილისა და ვებგვერდის მოთხოვნები, სავალდებულო ანგარიშგება-აუდიტი და აუდიტის კომიტეტი, წლიური ანგარიშის შედგენა, კენჭისყრის შედეგების გამოქვეყნება და აქციონერის უფლება ინფორმაციაზე — ყველაფერი ეს მოქმედი მეწარმეთა შესახებ კანონით არის დადგენილი. ამასთანავე, უცხოური ბენეფიციარული მფლობელობის რეესტრების მოდელები და სხვა სახელმწიფოთა გამჭვირვალობის აქტები არაქართული სამართალია და გვერდს ვერ ატარებს. გვერდს ატარებს ქართული საწარმოო გამჭვირვალობის მანქანა — რეესტრიდან აქციონერამდე.
რეესტრის საჯაროობა და მონაცემთა პრეზუმფცია
რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემები საჯაროა: ნებისმიერ პირს უფლება აქვს, გაეცნოს მათ და მარეგისტრირებელი ორგანოსგან ამონაწერი მიიღოს. ამონაწერი ერთიანი ელექტრონული პორტალის მონაცემებზეა აგებული და მისი მომზადების მომენტისთვის ძალაში მყოფ მონაცემებს ასახავს; რეგისტრაციის პროცესში წარდგენილი დოკუმენტების ელექტრონული ასლები პორტალზე უსაფასუროდ ხელმისაწვდომია. გამოსაქვეყნებელია რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემები და მათში განხორციელებული ყველა ცვლილება, ხოლო სააქციო საზოგადოების განთავსებული კაპიტალის ოდენობა საჯარო ხდება სულ მცირე წელიწადში ერთხელ. მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია: მესამე პირთან ურთიერთობაში მეწარმე რეესტრის მონაცემებს მათი გამოქვეყნების შემდეგ ეყრდნობა; რეგისტრაციიდან და გამოქვეყნებიდან 15 დღის ვადაში წარმოშობილ ურთიერთობებში დაყრდნობა დასაშვებია, თუ მესამე პირი დაამტკიცებს, რომ არც იცოდა და არც შეეძლო სცოდნოდა.
საქმიანი წერილი და ვებგვერდი
გამჭვირვალობა ყოველდღიურ დოკუმენტებამდეც აღწევს: კომანდიტური საზოგადოების, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების და სააქციო საზოგადოების ყველა საქმიან წერილზე უნდა მიეთითოს საფირმო სახელწოდება, იურიდიული მისამართი და საიდენტიფიკაციო ნომერი. კაპიტალზე მითითებისას ეს მონაცემი განთავსებულ კაპიტალს და მის განაღდებულ ნაწილს უნდა ეხებოდეს. ლიკვიდაციის პროცესში მყოფი საზოგადოება სახელწოდებასთან ერთად მიუთითებს შესაბამის დამატებას, გადახდისუუნარობის პროცესში მყოფი — კონკრეტულ რეჟიმსაც. ყველა მონაცემი, რაც საქმიან წერილზე მიეთითება, სამეწარმეო საზოგადოების ვებგვერდზეც უნდა იყოს განთავსებული; მოთხოვნა ერთნაირია როგორც ქაღალდის, ისე ელექტრონული ფორმისთვის. ამ ვალდებულების შეუსრულებლობისთვის ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილი პირი ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას იღებს.
ანგარიშგება, აუდიტი და აუდიტის კომიტეტი
საზოგადოებრივი დაინტერესების პირი, რომელიც პირველი ან მეორე კატეგორიის საწარმოა, ვალდებულია ყოველწლიურად უზრუნველყოს საკუთარი ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი; ანგარიშგების მომზადება და წარდგენა ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ კანონით წესრიგდება, ხოლო მეწარმის ხელმძღვანელი პირები და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები ერთობლივად პასუხობენ მისი მომზადებისა და წარდგენისთვის. აუდიტში აქციონერების, მმართველობითი ორგანოსა და სამეთვალყურეო საბჭოს მონაწილეობამ აუდიტორის დამოუკიდებლობას საფრთხე არ უნდა შეუქმნას. სდპ-ის სამეთვალყურეო საბჭოში იქმნება აუდიტის კომიტეტი, რომელიც შედგება საბჭოს წევრებისა და სულ მცირე 1 დამოუკიდებელი წევრისგან; სულ მცირე 1 წევრი ბუღალტრული აღრიცხვის ან/და აუდიტის სფეროში კომპეტენტური უნდა იყოს, ხოლო თავმჯდომარედ დამოუკიდებელი წევრი ირჩევა. იმ სდპ-ში, რომელშიც სამეთვალყურეო საბჭო არ არის, იქმნება დამოუკიდებელი აუდიტის კომიტეტი, რომლის წევრებსაც საერთო კრება ირჩევს განსაზღვრული ვადით. კომიტეტი ზედამხედველობს ანგარიშგების შედგენის პროცესს, შიდა კონტროლსა და აუდიტს, აწვდის ინფორმაციას საბჭოს და გამოსცემს რეკომენდაციებს.
წლიური ანგარიში, კენჭისყრა და აქციონერის ინფორმაცია
სააქციო საზოგადოების ხელმძღვანელი ორგანო ადგენს წლიურ ანგარიშსა და სამეურნეო მდგომარეობის შესახებ ანგარიშს და წმინდა მოგების გამოყენების წინადადებას; შეუთანხმებლობის შემთხვევაში ორივე წინადადება საერთო კრებას ეცნობება და არჩევანი მას ევალება. ბირჟაზე დაშვებული ფასიანი ქაღალდების მქონე ანგარიშვალდებული საწარმო საერთო კრების ჩატარებიდან არაუგვიანეს 15 დღისა აქვეყნებს კენჭისყრის შედეგებს ვებგვერთზე. თავად კრებაზე კი აქციონერს დღის წესრიგით გათვალისწინებულ საკითხებთან დაკავშირებით ხელმძღვანელ ორგანოს შეკითხვების დასმისა და ნებისმიერი აუცილებელი ინფორმაციის მოთხოვნის უფლება აქვს. უარი შესაძლებელია მხოლოდ სამ შემთხვევაში: ინფორმაციამ თუ მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენებს, კონფიდენციალურობა თუ ირღვევა, ან პასუხი თუ ვებგვერდზე კითხვა-პასუხის ფორმატით უკვე გაცემულია; ცალკე აღებული აქციონერისთვის ნებაყოფლობით მიწოდებული ინფორმაცია ყველა სხვა მონაწილესაც უნდა მიეწოდოს. უარის გასაჩივრება შესაძლებელია ოქმის შედგენიდან 15 დღის ვადაში, ხოლო სასამართლოს დაკმაყოფილებისას ინფორმაცია ყველა დაინტერესებული აქციონერისთვის ხელმისაწვდომი ხდება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამებთ იმ კითხვებს, რომლებიც პრაქტიკაში ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
რამდენად საჯაროა საწარმოს რეესტრის მონაცემი?
სრულად: ნებისმიერი პირი ეცნობა მას და ამონაწერს იღებს; მონაცემებზე უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია მოქმედებს.
რა უნდა ეწეროს საქმიან წერილს?
საფირმო სახელწოდება, იურიდიული მისამართი და საიდენტიფიკაციო ნომერი; ეს მონაცემები ვებგვერდზეც თავსდება.
ვინ ქმნის აუდიტის კომიტეტს?
სდპ-ის სამეთვალყურეო საბჭო — საბჭოს წევრებისა და სულ მცირე 1 დამოუკიდებელი წევრისგან; თავმჯდომარე დამოუკიდებელი წევრი უნდა იყოს.
როდის შეუძლია აქციონერს ინფორმაციის მოთხოვნა?
საერთო კრების მიმდინარეობისას, დღის წესრიგის საკითხებთან დაკავშირებით; უარი გასაჩივრდება ოქმის შედგენიდან 15 დღეში.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენი გუნდი დაგეხმარებთ საწარმოს გამჭვირვალობის ვალდებულებების ინვენტარიზაციაში — რეესტრის მონაცემებიდან და საქმიანი წერილის ფორმიდან აუდიტის კომიტეტამდე და აქციონერებთან ინფორმაციულ ურთიერთობამდე. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — გავამართავთ თქვენი კომპანიის გამჭვირვალობის სისტემას კანონის ზუსტი მოთხოვნებით.