სურსათის უსაფრთხოების სისტემა საქართველოში
საკვების უსაფრთხოების რეგულაციები საქართველოში სურსათისა და ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის შესახებ კოდექსზეა აგებული. კოდექსის მიზანია ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის, მომხმარებელთა ინტერესების, ცხოველთა ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის, მცენარეთა სიჯანსაღის დაცვა, ამ სფეროებში სახელმწიფო რეგულირების ერთიანი პრინციპების განსაზღვრა და სახელმწიფო კონტროლის ეფექტიანი სისტემის ჩამოყალიბება. რეგულაცია ვრცელდება წარმოებაზე, გადამუშავებასა და დისტრიბუციაზე საქართველოს ტერიტორიაზე, პირველად წარმოებაზე, ვეტერინარულ პრეპარატებზე, პესტიციდებსა და აგროქიმიკატებზე, ხოლო საბაჟო საზღვართან დაკავშირებული კონტროლი საბაჟო კოდექსთან და სხვა ნორმატიულ აქტებთან ერთად მოქმედებს. თუ თქვენ სურსათის ბაზარზე მუშაობთ, ამ კოდექსის მოთხოვნები თქვენი ყოველდღიური სამართლებრივი გარემოა.
რა არის მავნე სურსათი და ვინ წყვეტს ამას
კოდექსის მე-11 მუხლი საფუძვლიან წესს აწესრიგებს. ბაზარზე განთავსებული სურსათი უნდა აკმაყოფილებდეს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ უვნებლობის მოთხოვნებს, ხოლო მავნე სურსათის ბაზარზე განთავსება დაუშვებელია. სურსათი მავნედ მიიჩნევა, თუ ის საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას, ან არ არის მიზანშეწონილი ადამიანის მიერ მისი მოხმარებისთვის. უვნებლობის შეფასებისას გათვალისწინებული უნდა იყოს წარმოების, გადამუშავების, დისტრიბუციისა და პირველადი წარმოების მოთხოვნებთან შესაბამისობა, საბოლოო მომხმარებლის მიერ დანიშნულებისამებრ გამოყენების შესაძლებლობა, მომხმარებლისთვის მიწოდებული ინფორმაცია ეტიკეტის ჩათვლით, სურსათის არა მხოლოდ მეყსეული, არამედ ხანმოკლე და გრძელვადიანი გავლენა და მისი ეფექტი მომდევნო თაობებზეც, შესაძლო ტოქსიკური კუმულაციური ეფექტი და განსაკუთრებული კატეგორიის მომხმარებლისთვის განკუთვნილი სურსათის ზეგავლენის დონე.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პარტიის წესი: თუ სურსათი მავნეა, მთელი პარტია მავნედ მიიჩნევა, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა დეტალური შემოწმება დაადასტურებს, რომ პარტიის დანარჩენი ნაწილი უვნებლობის მოთხოვნებს აკმაყოფილებს. შემოწმების ხარჯებს ანაზღაურებს ბიზნესოპერატორი. ამავე დროს, კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებთან ფორმალური შესაბამისობა არ იძლევა აბსოლუტურ გარანტიას: დასაბუთებული ეჭვის არსებობისას სააგენტო უფლებამოსილია შეზღუდოს ან აკრძალოს სურსათის ბაზარზე განთავსება და მოითხოვოს მისი ბაზრიდან ამოღება.
ბიზნესოპერატორად რეგისტრაცია და აღიარება
კოდექსის მე-13 მუხლით ბიზნესოპერატორი ვალდებულია შესაბამისი საქმიანობა დარეგისტრირდეს ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში, საქმიანობის დაწყების, შეწყვეტის ან მონაცემთა ცვლილებისას კი მიმართოს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს. რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობა აკრძალულია. ცხოველური წარმოშობის სურსათის წარმოება-გადამუშავება, ცხოველის საკვების წარმოება და ბაზარზე განთავსება და მცენარეთა დაცვის სფერო სავალდებულო აღიარებას ექვემდებარება, რომელსაც სააგენტო ინსპექტირების შედეგების მიხედვით ახორციელებს. ოჯახური წარმოების, პირველადი წარმოების, ტრადიციული მეთოდების, მაღალმთიანი რეგიონებისა და მცირე ბიზნესის ზოგიერთი შემთხვევა გამოირიცხება, ასე რომ პირველი ნაბიჯი ყოველთვის თქვენი კონკრეტული საქმიანობის კლასიფიკაციაა.
საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო წერტილების სისტემა
კოდექსის მე-17 მუხლი სურსათის ბიზნესოპერატორს ავალდებულებს ჰქონდეს დანერგილი სურსათის უვნებლობის პროცედურები საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო წერტილების სისტემის პრინციპების შესაბამისად. ამ სისტემის პრინციპებია: ნებისმიერი საფრთხის იდენტიფიცირება მისი თავიდან აცილების, აღმოფხვრის ან სათანადო დონემდე შემცირების მიზნით; კრიტიკული საკონტროლო წერტილების დადგენა იმ ეტაპებზე, სადაც კონტროლი აუცილებელია; კრიტიკული ზღვრების დადგენა; ამ წერტილებზე ეფექტიანი მონიტორინგის დანერგვა; მაკორექტირებელი ქმედებების განსაზღვრა ზღვრის გადაცილების შემთხვევისთვის; პროცედურების შემუშავება ამ ქმედებების რეგულარულად შესამოწმებლად; და ამ ყველაფრის შესახებ ჩანაწერების წარმოება. სურსათში, წარმოების ნებისმიერ ეტაპსა და პროცესში ცვლილებისას ბიზნესოპერატორი ვალდებულია შესაბამისი ცვლილებები სისტემაშიც განახორციელოს.
ამავე დროს, ეს სისტემა არ არის სავალდებულო იმ ბიზნესოპერატორისთვის, რომელიც პირველად წარმოებას ახორციელებს, ხოლო იმ წარმოებისა და გადამუშავების სახეებს, რომლებისთვისაც სისტემის დანერგვა სავალდებულოა, საქართველოს მთავრობის დადგენილება განსაზღვრავს. ეს ნიშნავს, რომ თქვენი პასუხისმგებლობის ფარგლები ზუსტად ამ დადგენილებით უნდა განისაზღვროს და არა ვარაუდით.
ბიზნესოპერატორის ვალდებულებები უვნებლობის სფეროში
კოდექსის მე-18 მუხლი პირდაპირ აწესრიგებს ოპერატორის ყოველდღიურ ქცევას. ბიზნესოპერატორი თავისი საქმიანობის ფარგლებში ვალდებულია უზრუნველყოს სურსათის ან ცხოველის საკვების შესაბამისობა მოთხოვნებთან წარმოების, გადამუშავებისა და დისტრიბუციის ეტაპებზე. თუ მას აქვს დასაბუთებული ეჭვი, რომ მის მიერ იმპორტირებული, წარმოებული, გადამუშავებული, სადისტრიბუციო ან ბაზარზე განთავსებული სურსათი არ შეესაბამება უვნებლობის მოთხოვნებს, ის ვალდებულია დაუყოვნებლივ მიიღოს ზომები განთავსების აღსაკვეთად ან ბაზრიდან ამოსაღებად; საბოლოო მომხმარებლისთვის მიწოდებული სურსათის შემთხვევაში მომხმარებელს ეფექტიანად და გასაგები ფორმით მიაწოდოს სრულყოფილი ინფორმაცია ამოღების მიზეზების შესახებ, ხოლო თუ ეს არ არის საკმარისი ჯანმრთელობის დაცვისთვის — გამოითხოვოს მიწოდებული სურსათი.
თუ სააგენტოს აქვს დასაბუთებული ეჭვი, რომ სურსათი მავნეა, ბიზნესოპერატორი ვალდებულია სააგენტოს მითითების შესაბამისად დაუყოვნებლივ მოიქცეს. ამ მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებში მიღებული ზომების თაობაზე ოპერატორი ვალდებულია დაუყოვნებლივ წერილობით შეატყობინოს სააგენტოს. სწორედ ეს დოკუმენტაცია ხდება ხშირად დავის საგანი ინსპექტირებისას, ამიტომ მის სისწორეს პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს.
როგორ დაგეხმარებით
ჩვენ დაგეხმარებით უვნებლობის მოთხოვნების თქვენს პროდუქციაზე გავრცელების შეფასებაში, საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო წერტილების სისტემის დანერგვის სამართლებრივ მხარდაჭერაში, რეგისტრაციისა და აღიარების პროცედურებში, ისევე როგორც სააგენტოს მითითებებზე და ბაზრიდან ამოღების გადაწყვეტილებებზე რეაგირებაში. ყოველი რჩევა ეყრდნობა კოდექსის ზუსტ ნორმებს.