ბრენდის ელჩის ხელშეკრულება საქართველოში ცალკე ხელშეკრულების ტიპად კანონში არ არის დასახელებული — ეს გარიგება სამოქალაქო კანონმდებლობის სამი კლასიკური კონსტრუქციის ნაზავია: პიროვნების ავტორიზაცია, სამუშაოთა შესრულების ვალდებულება და წარმომადგენლობა. სწორად შედგენილი ხელშეკრულება სამივე ფენას ერთად აწესრიგებს: ბრენდს აძლევს უფლებას გამოიყენოს ელჩის სახელი და გამოსახულება, ელჩს აკისრებს შეთანხმებული სარეკლამო სამუშაოების შესრულებას და განსაზღვრავს, ვის სახელით და ვის ხარჯზე ხდება კამპანიასთან დაკავშირებული იურიდიული მოქმედებების განხორციელება. ამ გვერდზე ვხსნით, როგორ მუშაობს ეს სამი ფენა ერთად.
პიროვნების ავტორიზაცია — რას აძლევს ელჩი ბრენდს
ხელშეკრულების საფუძველი პირადი არაქონებრივი უფლებებია. სამოქალაქო კოდექსის მეთვრამეტე მუხლის მიხედვით, ვისაც სახელის ტარების უფლებას შეეცილებიან ან ვისი ინტერესებიც ილახება მისი სახელით უნებართვო სარგებლობით, უფლება აქვს ხელმყოფს მოსთხოვოს მოქმედების შეწყვეტა ან უარის თქმა მასზე. ეს ნიშნავს, რომ ბრენდს ელჩის სახის, სახელისა და პიროვნების გამოყენების უფლება თანხმობის გარეშე არ გააჩნია — ეს უფლება მხოლოდ ხელშეკრულებით ან სხვა თანხმობით ეძლევა. ავტორიზაციის ფარგლები კამპანიის შინაარსს განსაზღვრავს: რომელი პლატფორმები, რომელი პროდუქტები და რომელი ტერიტორია ფარავს თანხმობას. ამავე მუხლით დაცულია ელჩის პატივი, ღირსება და საქმიანი რეპუტაცია: კამპანია, რომელიც ელჩის რეპუტაციას ზიანს აყენებს, არა მხოლოდ კონტრაქტული, არამედ საკანონმდებლო დაცვის ობიექტია, და ბრალეული ხელყოფისას ელჩს ზიანის — მათ შორის მოგებისა და მორალური ზიანის — ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება აქვს. ავტორიზაციის ხანგრძლივობა და გამორიცხული კონკურენტებიც ამავე ფენას ეკუთვნის: თანხმობა დროებითია და მისი ფარგლები ხელშეკრულებაშივე უნდა იყოს განსაზღვრული.
სამუშაოების შესრულება — საზღაური და ხარჯები
სარეკლამო მომსახურების ფენა ნარდობის ხელშეკრულებით იწერება. სამოქალაქო კოდექსის ამ ნორმით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს შეთანხმებული საზღაური — ბრენდის კონტექსტში ეს ნიშნავს, რომ გამოქვეყნებული პოსტები, სიუჟეტები, ღონისძიებებზე მონაწილეობა და სხვა დელივერაბლები ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოებია. ანაზღაურების წესიც აქვეა დაწესებული: ანაზღაურება უსიტყვოდაც ითვლება შეთანხმებულად, თუ გარემოებების მიხედვით ნარდობა მხოლოდ ანაზღაურებითაა მოსალოდნელი; თუ ოდენობა შეთანხმებული არ არის, ტარიფის არსებობისას გამოიყენება სატარიფო განაკვეთი, ტარიფების არარსებობისას — ჩვეულებრივი ანაზღაურება. ეს ნორმა მნიშვნელოვანია მაშინ, როცა მხარეები საზღაურის ციფრს დავითიანად ვერ თქვამენ: ბაზარი, სადაც ამბასადორული მომსახურება ყოველთვის ფასიანია, თავად ქმნის დაშვებას, რომ საზღაური შეთანხმებულია. ხარჯების საკითხიც განსაზღვრულია: ნარდობასთან დაკავშირებული ხარჯთაღრიცხვის შედგენა არ ანაზღაურდება, თუ შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული — ამბასადორი, რომელიც პროდუქციის წარმოებას თავის ხარჯზე აწყობს, ამ ხარჯის ანაზღაურებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითხოვს, თუ ეს ხელშეკრულებაში პირდაპირ წერია.
წარმომადგენლობითი სტრუქტურა — ვის სახელით და პირადი შესრულება
მესამე ფენა დავალების ხელშეკრულებაა. სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმით, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე — კონტრაქტის ამ ნაწილში ფიქსირდება, აწარმოებს თუ არა ელჩი ბრენდის სახელით იურიდიულ მნიშვნელობის მოქმედებებს, მაგალითად, ღონისძიებებზე მოლაპარაკებას ან პარტნიორებთან ურთიერთობას. წარმომადგენლობითი ურთიერთობის ცენტრალური წესი პირადი შესრულების ვალდებულებაა: რწმუნებულმა დავალება პირადად უნდა შეასრულოს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მას ნება დართეს გადაენდო იგი მესამე პირისათვის ანდა იძულებულია ასე მოიქცეს შექმნილი გარემოებების გამო; დაშვებულია დამხმარე პირთა ჩართვა. ეს ნორმა ამბასადორული გარიგების არსს ეხება: გარიგების სახე ბრენდს ელჩის პიროვნებაში ყიდულობს და სხვა პირით შეცვლა — სხვა ინფლუენსერით, სხვა მსახიობით — შესაძლებელია მხოლოდ ნებართვით. თუ გადანდობა ნებადართულია, რწმუნებული პასუხს აგებს მხოლოდ იმ ბრალისათვის, რომელიც მას მიუძღვის გადანდობისას და ამ პირის შერჩევაში.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვხსნით იმ საკითხებს, რომლებიც ამბასადორული გარიგებების დროს ყველაზე ხშირად ჩნდება.
არსებობს თუ არა საქართველოში „ამბასადორის ხელშეკრულების“ ცალკე ტიპი?
არა — გარიგება სამოქალაქო კანონმდებლობის ზოგადი კონსტრუქციებით იწერება: პიროვნების ავტორიზაცია, სამუშაოთა შესრულება და წარმომადგენლობა.
შეიძლება თუ არა ელჩის სახის გამოყენება ხელშეკრულების გარეშე?
არა — სახელითა და გამოსახულებით უნებართვო სარგებლობა აკრძალულია; უფლება მხოლოდ თანხმობით ან ხელშეკრულებით ეძლევა, და ბრალეული ხელყოფა ანაზღაურებადია.
რა ხდება, თუ საზღაური ხელშეკრულებაში არ არის დაწერილი?
ანაზღაურება უსიტყვოდაც ითვლება შეთანხმებულად, თუ მომსახურება გარემოებების მიხედვით მხოლოდ ანაზღაურებითაა მოსალოდნელი; ოდენობის გარეშე გამოიყენება ტარიფი ან ჩვეულებრივი ანაზღაურება.
შეუძლიათ თუ არა ელჩს თავისი ვალდებულებები სხვას გადააბაროს?
პირადი შესრულება წესია: გადანდობა მესამე პირისათვის შესაძლებელია მხოლოდ ნებართვით ან შექმნილი გარემოებების გამო.
ანაზღაურდება თუ არა კამპანიის წარმოების ხარჯები?
არა — ხარჯთაღრიცხვა არ ანაზღაურდება, თუ შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება ბრენდებსა და ამბასადორებს ხელშეკრულების სამივე ფენის სწორად აღწერაში. შევამოწმებთ ავტორიზაციის ფარგლებს, განვსაზღვრავთ დელივერაბლებსა და საზღაურის წესს, დავალგულებთ წარმომადგენლობით უფლებამოსილებებს და დავიცავთ თქვენს პოზიციას დარღვევის შემთხვევაში — გამოსახულების უნებართვო გამოყენებიდან საზღაურის არაგადახდამდე. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს გარიგებას და მოვამზადებთ ხელშეკრულებას, რომელიც სამივე ფენას უსაფრთხოდ აერთიანებს.