სახელწოდების მინიჭების უფლებები — სტადიონის, არენის ან ტურნირის სახელზე სპონსორული გარიგება — საქართველოში ცალკე კანონით არ არის რეგულირებული: თვით გარიგება საგანმწინადადებლო ნიშნისა და ხელშეკრულების სამართლის ზოგადი წესებით იწერება. რას აწესებს კი „სპორტის შესახებ“ კანონი, არის ის ობიექტები და სიმბოლოები, რომლებთანაც ასეთი გარიგება შეეხება: ოლიმპიური და პარალიმპიური სიმბოლიკის გამოყენების გაბლოკილი უფლებები, სპორტული ბაზის ობიექტის რეჟიმი და შეჯიბრებების ემბლემებისა და ოფიციალური ნიშნების გამოყენების წესი. ამ გვერდზე ვხსნით, რა უნდა იცოდეს სპონსორმა და უფლების მფლობელმა ამ ნორმებზე მუშაობისას.
ოლიმპიური და პარალიმპიური სიმბოლიკა — გაბლოკილი აქტივი
საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი დამოუკიდებელი საზოგადოებრივი ორგანიზაციაა, რომელიც კოორდინაციას უწევს ოლიმპიურ მოძრაობას საქართველოში და იურიდიული პირია; ის ხელმძღვანელობს საქართველოს კანონმდებლობით, ამ კანონით, ოლიმპიური ქარტიითა და საკუთარი წესდებით. საერთაშორისო ოლიმპიურ კომიტეტში და მის ღონისძიებებში, მათ შორის ოლიმპიურ თამაშებში, საქართველოს წარმოადგენს მხოლოდ ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი. სპონსორობისთვის გადამწყვეტი ნორმა აქ ასეთია: კომიტეტს აქვს თავისი სიმბოლიკა და მხოლოდ მას აქვს ამ სიმბოლიკის გამოყენების უფლება. იგივე მოდელი პარალიმპიურ მოძრაობაზეც მუშაობს: საქართველოს პარალიმპიური კომიტეტი დამოუკიდებელი საზოგადოებრივი ორგანიზაციაა, საერთაშორისო პარალიმპიურ კომიტეტსა და მის ღონისძიებებში საქართველოს მხოლოდ ის წარმოადგენს და მხოლოდ მას აქვს საკუთარი სიმბოლიკის გამოყენების უფლება. სახელწოდების გარიგება, რომელიც ამ სიმბოლიკას ეყრდნობა ან მასში ასოცირებს, შესაძლებელია მხოლოდ ამ ორგანიზაციებთან შეთანხმებით — სპონსორს არ შეუძლია პირდაპირ გამოიყენოს ოლიმპიური ან პარალიმპიური სიმბოლოები საკუთარ სახელწოდებაში ან კამპანიაში. ორივე კომიტეტი ხელშეკრულების საფუძველზე თანამშრომლობს სამინისტროსა და ეროვნულ სპორტულ ფედერაციებთან და მონაწილეობს ნაკრები გუნდების მომზადების უზრუნველყოფაში.
სპორტული ბაზა ობიექტად — ფუნქციის შეცვლისა და ლიკვიდაციის აკრძალვები
სახელწოდება ყველაზე ხშირად სპორტულ ობიექტს ეძლევა, და კანონი ამ ობიექტს ცალკე რეჟიმს აძლევს. სპორტის სფეროს მატერიალურ-ტექნიკურ ბაზას შეადგენს ყველა სახის სპორტული და სპორტულ-გამაჯანსაღებელი ნაგებობა, აღჭურვილობა, ინვენტარი და სხვა საკუთრება, რომელიც განკუთვნილია ამ საქმიანობისთვის. სპორტულ ბაზად ითვლება ობიექტი, რომლის მიზანია სპორტსმენთა წვრთნა და მოსახლეობის გაჯანსაღება ან რომელიც აკმაყოფილებს სპორტული შეჯიბრებების ჩატარების მოთხოვნებს. ამ ობიექტებზე კანონი სამ მტკიცე აკრძალვას აწესებს: დაუშვებელია სპორტული ბაზის ფუნქციის შეცვლა სამინისტროსთან შეუთანხმებლად; დაუშვებელია ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და სასკოლო დაწესებულებების მშენებლობა ან რეკონსტრუქცია სპორტული ობიექტების გაუთვალისწინებლად; და დაუშვებელია სპორტული ობიექტების ლიკვიდაცია ან პროფილის შეცვლა სანაცვლო ან ტოლფასი ობიექტის გადაცემამდე. სპონსორული გარიგებისთვის ეს იმას ნიშნავს, რომ სახელწოდების მქონე ობიექტი ვერ შეიცვლება ფუნქციით და ვერ გაქრება კანონიერი გზით — ინვესტორის ინტერესს კანონით დადგენილი სტაბილურობა იცავს. სამინისტრო აკონტროლებს სახელმწიფო სპორტულ ნაგებობათა მიზნობრივ გამოყენებას, და სახელმწიფო სპორტულ ბაზებზე ვარჯიშის უპირატესი უფლება ეროვნულ ნაკრებ გუნდებს აქვთ.
ემბლემები, ოფიციალური ნიშნები და ჯილდოები
ტურნირის სახელწოდებასთან დაკავშირებული სპონსორობა ეხება სპორტულ სიმბოლიკას. კანონით, სპორტული განმასხვავებელი ნიშანი ადასტურებს სპორტსმენისა და მსაჯის კვალიფიკაციას, მედლითა და სამკერდე ნიშნით კი აღინიშნება სპორტსმენის, მწვრთნელისა და სპორტის სხვა სპეციალისტის დამსახურება. სამინისტრო ამტკიცებს სპორტის სფეროში საპატიო წოდებებს და განსაზღვრავს ჩემპიონატებში გამარჯვებულებისა და რეკორდსმენების სპორტული ჯილდოების ნუსხას; განსაკუთრებული წვლილისა და უმაღლესი მიღწევებისთვის სპორტსმენებს, მწვრთნელებსა და სხვა მუშაკებს სახელმწიფო პრემიებსა და ჯილდოებზე სამინისტრო წარადგენს. სპონსორობისთვის ცენტრალური ნორმა სიმბოლიკის გამოყენების წესია: სპორტული სიმბოლიკის — საზოგადოებრივი სპორტული ორგანიზაციების, სპორტული დაწესებულებებისა და ორგანიზაციების ემბლემებისა და ოფიციალური ნიშნების, საერთაშორისო და სხვა სპორტული შეჯიბრებების ემბლემებისა და ოფიციალური ნიშნების — გამოყენების წესს განსაზღვრავს კანონმდებლობა. ეს ნიშნავს, რომ ტურნირის ემბლემის სპონსორულ კამპანიაში ჩართვამდე უნდა გაირკვეს, რას ითვალისწინებს ეს კანონმდებლობა და ვინ არის სიმბოლიკის უფლებამოსილი მფლობელი.
სახელწოდების გარიგება — ზოგადი სამართლის სფერო
თვით სახელწოდების მინიჭების ხელშეკრულება სპორტის კანონით არ არის დარეგულირებული — ეს უნდა ითქვას პირდაპირ. გარიგების სამართლებრივი ბუნება ორ ზოგად ინსტრუმენტზე დგას: საგანმწინადადებლო ნიშნის რეჟიმზე, რომელიც სახელწოდების კომერციულ დაცვას განსაზღვრავს, და ხელშეკრულების ზოგად წესებზე, რომლებიც მხარეთა უფლებებსა და მოვალეობებს აწესრიგებს. ამიტომ გარიგების მომზადება ორ კითხვაზე დგას: აქვს თუ არა კონტრაგენტს სახელწოდების მინიჭების უფლება ობიექტზე ან სიმბოლიკაზე, და რამდენად ეთანხმება ხელშეკრულების შინაარსი სპორტის კანონის იმ აკრძალვებს, რომლებიც ზემოთ არის აღწერილი. სპორტის კანონი აქ ჩარჩოს აძლევს გარიგებას; მისი შინაარსი კი მხარეებს ზოგადი სამართლის წესებით უნდა ააგონ.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვხსნით იმ საკითხებს, რომლებიც სახელწოდების გარიგებებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
არსებობს თუ არა სახელწოდების მინიჭების ცალკე კანონი?
არა — გარიგება ზოგადი სამართლის წესებით იწერება; სპორტის კანონი მხოლოდ დაკავშირებულ ობიექტებსა და სიმბოლიკას აწესრიგებს.
ვის ეკუთვნის ოლიმპიური სიმბოლიკა?
ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტს — მხოლოდ მას აქვს საკუთარი სიმბოლიკის გამოყენების უფლება; იგივე პარალიმპიურ კომიტეტზე.
შეიძლება თუ არა სპორტული ბაზის ფუნქციის შეცვლა სახელწოდების გარიგებით?
არა — ბაზის ფუნქციის შეცვლა შეუთანხმებლად აკრძალულია; ობიექტის ლიკვიდაციაც კი ტოლფასი ობიექტის გადაცემამდე დაუშვებელია.
რა აწესრიგებს ტურნირის ემბლემის გამოყენებას?
შეჯიბრებების ემბლემებისა და ოფიციალური ნიშნების გამოყენების წესს კანონმდებლობა განსაზღვრავს.
ვის ეკუთვნის სპორტული ჯილდოების ნუსხა?
სამინისტრო ამტკიცებს საპატიო წოდებებს და განსაზღვრავს ჩემპიონატების გამარჯვებულებისა და რეკორდსმენების ჯილდოების ნუსხას.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება სპონსორებს, ფედერაციებს, კლუბებსა და ობიექტების მფლობელებს სახელწოდების გარიგებების მომზადებაში. შევამოწმებთ სიმბოლიკაზე უფლებებს, განვასხვავებთ ოლიმპიურ და პარალიმპიურ აქტივებს, ავწერთ ობიექტის ფუნქციის შეუცვლელობის გარანტიას და ვიცავთ ინტერესებს ხელშეკრულების ყველა ეტაპზე. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენ გარიგებას და ავაგებთ სტრუქტურას, რომელიც სპორტის კანონის ჩარჩოში რჩება.