სპორტსმენის სასპონსორო ხელშეკრულების სამართლებრივი კვალიფიკაცია
სპორტსმენის სასპონსორო ხელშეკრულება საქართველოში სარეკლამო სამართლის ჭრილში ჯდება: „რეკლამის შესახებ“ კანონის მუხლი 13 განსაზღვრავს, რომ სპონსორობა არის ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ სხვა ფიზიკური და იურიდიული პირების საქმიანობაში წვლილის შეტანა — ფულადი სახსრების, ქონების, ინტელექტუალური მოღვაწეობის შედეგების, მომსახურების გაწევის, გაწეული მომსახურების, სამუშაოს შესრულების სახით — სპონსორის მიერ წარმოებული საქონლის რეკლამის გავრცელების პირობით. სპორტსმენის შემთხვევაში ეს იმას ნიშნავს, რომ ბრენდის ფულადი ან ნივთიერი მხარდაჭერა ათლეტის სახელის, გამოსახულებისა და საჯარო პროზის სარეკლამო გამოყენებით ისახღვრება. კანონი როლებსაც პირდაპირ ანიჭებს: სპონსორული შენატანი განიხილება რეკლამის ღირებულებად, სპონსორი — რეკლამის დამკვეთად, ხოლო დასპონსორებული სპორტსმენი — რეკლამის გამავრცელებლად. ამავდროულად, სპონსორს უფლება არ აქვს ჩაერიოს რეკლამის მწარმოებლისა და გამავრცელებლის საქმიანობაში — ათლეტი საკუთარი გამოსვლებისა და შინაარსის ფორმატს თვითონ განსაზღვრავს.
აკრძალული სპონსორები და აზარტული თამაშობების რეკლამა
მუხლი 13 სპონსორობის უფლებასაც ზღუდავს: სპონსორობის უფლება არ აქვს იმ პირს, რომლის ნაწარმის ან საქმიანობის რეკლამაც ამ კანონით აკრძალულია; ასევე აკრძალულია თამბაქოს ნაწარმის, თამბაქოს აქსესუარის ან მოხმარებისთვის განკუთვნილი მოწყობილობის მწარმოებლის, იმპორტიორისა და რეალიზატორის მიერ პირდაპირი ან არაპირდაპირი — სხვა ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირთა საშუალებით — სპონსორობა. სპორტისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მუხლი 8-3: აზარტული თამაშობის, ტოტალიზატორის, ლოტოს, ბინგოს და მათი ორგანიზატორების შესახებ რეკლამის გავრცელება საერთოდ დაუშვებელია, გარდა გამონაკლისებისა — მათ შორის იმ შემთხვევისა, როცა რეკლამა ვრცელდება სპორტული ღონისძიების ან შეჯიბრის გამართვის ადგილზე, ან სპორტული ორგანიზაციის საქმიანობის ადგილზე და აღნიშნულია მათი საქმიანობის სპონსორობის სანაცვლო პირობად. სხვა გამონაკლისები შეეხება ლიცენზირებულ ვებგვერდებს, აზარტული თამაშობის ობიექტსა და აეროპორტებს; აბრის ფართობი 10 კვადრატულ მეტრს არ უნდა აღემატებოდეს და ერთზე მეტი აბრის განთავსება დაუშვებელია. სპორტსმენისთვის ეს ცხადყოფს: ბუკმეკერული სპონსორობა მხოლოდ ამ ვიწრო ჩარჩოშია შესაძლებელი და პირად სოციალურ არხებში მისი თავისუფალი რეკლამირება კანონით აკრძალულია.
არასრულწლოვანი სპორტსმენების დაცვა
როცა სპონსორო ხელშეკრულების მხარე ახალგაზრდა ათლეტია, ჩართულია მუხლი 14 — არასრულწლოვანთა დაცვა რეკლამის წარმოების, განთავსებისა და გავრცელების დროს. აკრძალულია არასრულწლოვანთათვის შთაგონება — მშობლების ან სხვა პირების დარწმუნება რეკლამირებადი საქონლის შეძენაში; მათი ყურადღების მიპყრობა იმაზე, რომ საქონლის ფლობა უპირატესობას ანიჭებს მათ სხვა არასრულწლოვანთა მიმართ; საშიშ ადგილას და ვითარებაში მათი ჩვენება; გამოსაყენებელი ჩვევების აუცილებელი დონის გაუთვალისწინებლობა; და საქონლის ფასზე არარეალური წარმოდგენის შექმნა — კერძოდ, „მხოლოდ“, „სულ რაღაც“ სიტყვების გამოყენებით ან იმაზე მითითებით, რომ საქონელი ყველა ოჯახის ბიუჯეტისთვის ხელმისაწვდომია. სპონსორული კამპანიის დაგეგმვისას ეს შეზღუდვები პირდაპირ განსაზღვრავს, რა შეუძლია ახალგაზრდა ათლეტს რეკლამაში და რა ფორმატი არის კანონიერი.
მასალების შენახვა და პასუხისმგებლობის განაწილება
მუხლი 15 თითოეული მხარის დოკუმენტაციურ ვალდებულებას ადგენს: რეკლამის დამკვეთი, მწარმოებელი და გამავრცელებელი ვალდებულნი არიან შეინახონ სარეკლამო მასალები ან მათი ასლები, მათში შემდგომში შეტანილი ყველა ცვლილების ჩათვლით, რეკლამის უკანასკნელად გავრცელების დღიდან 2 თვის განმავლობაში, ხოლო თუ სარეკლამო მასალა სადავო გახდა — შესაბამისი ორგანოების მიერ დავის გადაწყვეტამდე. მუხლი 20 კი პასუხისმგებლობას ანაწილებს: რეკლამის დამკვეთი პასუხს აგებს რეკლამის შესაქმნელად წარდგენილი ინფორმაციის შინაარსზე, თუ არ დამტკიცდა, რომ დარღვევა მწარმოებლის ან გამავრცელებლის მიზეზით მოხდა; მწარმოებელი პასუხს აგებს გაფორმების, წარმოებისა თუ მომზადების ნაწილში; გამავრცელებელი — გავრცელების დროის, ადგილისა თუ საშუალებების ნაწილში. სპორტსმენის სასპონსორო ურთიერთობაში ეს განაწილება განსაზღვრავს, ვინ უპასუხებს კამპანიის რომელ ელემენტზე — და ხელშეკრულება ამ როლების ზუსტ ამასხადავებას მოითხოვს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ სპორტსმენის სასპონსორო ხელშეკრულებებთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
ვინ არის სპონსორობაში რეკლამის დამკვეთი?
მუხლი 13 მიხედვით სპონსორი რეკლამის დამკვეთია, დასპონსორებული სპორტსმენი კი რეკლამის გამავრცელებელი; სპონსორული შენატანი რეკლამის ღირებულებად განიხილება.
შეუძლია თუ არა ბუკმეკერს სპორტსმენის სპონსორობა?
მხოლოდ მუხლი 8-3-ის გამონაკლისების ფარგლებში — მაგალითად, სპორტული ღონისძიების გამართვის ადგილზე, სპონსორობის სანაცვლო პირობით; სხვა ფორმები, მათ შორის სპორტსმენის პირად არხებში რეკლამა, დაუშვებელია.
რა ეკრძალება ახალგაზრდა ათლეტის რეკლამაში?
მუხლი 14 კრძალავს მშობლების დარწმუნებას შეძენაში, უპირატესობის წარმოჩენას, საშიშ ვითარებაში ჩვენებას, ჩვევების დონის იგნორირებას და ფასზე არარეალურ წარმოდგენას.
რამდენ ხნით ინახება სარეკლამო მასალა?
მუხლი 15 მიხედვით — უკანასკნელი გავრცელებიდან 2 თვის განმავლობაში, ყველა ცვლილების ჩათვლით, დავის შემთხვევაში კი მისი გადაწყვეტამდე.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი სპორტსმენებსა და სპონსორებს სასპონსორო ხელშეკრულებების მომზადებასა და დავების მოგვარებაში ეხმარება: ვაწყობთ ხელშეკრულების პირობებს სარეკლამო კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისობაში, ვამოწმებთ აზარტული თამაშობების და თამბაქოს სექტორის შეზღუდვებს, ვინხილავთ არასრულწლოვან ათლეტებთან კამპანიებს და ვაფასებთ პასუხისმგებლობის განაწილებას. თუ სპონსორული შეთავაზება გაქვთ ან არსებული ხელშეკრულება საეჭვო გახდა — დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე და თქვენი ვითარებიდან გამომდინარე დავგეგმოთ უსაფრთხო გადაწყვეტილება.