ღონისძიების სპონსორობა — მატჩის, ტურნირის ან საჯარო ღონისძიების მხარდაჭერა ბრენდის სახელის გამოჩენის სანაცვლოდ — საქართველოში არ არის ცალკე ხელშეკრულების ტიპი: ის რეკლამის შესახებ კანონის სპონსორობის, გარე რეკლამის, სატრანსპორტო რეკლამისა და მუნიციპალური რეგულირების ნორმებზეა აგებული. სპონსორის შენატანი რეკლამის ღირებულებად ითვლება, ღონისძიების ინვენტარი კი — გარე რეკლამის განთავსების წესებს ექვემდებარება. ამ გვერდზე ვხსნით, რომელი წესები აწყობს ამ გარიგების ჩარჩოს და რას უნდა ამთხვევდეს სპონსორი ხელშეკრულებას.
სპონსორობის სამართლებრივი კვალიფიკაცია
რეკლამის შესახებ კანონის მიხედვით, სპონსორობა არის ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა მიერ სხვა პირის საქმიანობაში წვლილის შეტანა — ფულადი სახსრების, ქონების, ინტელექტუალური მოღვაწეობის შედეგების, მომსახურების გაწევის ან სამუშაოს შესრულების სახით — სპონსორის მიერ წარმოებული საქონლის რეკლამის გავრცელების პირობით. ეს განსაზღვრება გარიგების სამართლებრივ ბუნებას განსაზღვრავს: სპონსორული შენატანი განიხილება რეკლამის ღირებულებად, სპონსორი — რეკლამის დამკვეთად, დასპონსორებული მხარე კი — რეკლამის გამავრცელებლად. აქედან გამომდინარეობს ორი პრაქტიკული შედეგი: პირველი, სპონსორს უფლება არ აქვს, ჩაერიოს რეკლამის მწარმოებლისა და გამავრცელებლის საქმიანობაში — ღონისძიების ორგანიზატორი შინაარსობრივ კონტროლს ინარჩუნებს; მეორე, სპონსორობის უფლება არ აქვს იმ პირს, რომლის ნაწარმის ან საქმიანობის რეკლამაც ამ კანონით აკრძალულია. კანონი აგრეთვე პირდაპირ კრძალავს თამბაქოს ნაწარმის, თამბაქოს აქსესუარის ან თამბაქოს მოხმარებისთვის განკუთვნილი მოწყობილობის მწარმოებლის, იმპორტიორისა და რეალიზატორის მიერ პირდაპირ ან არაპირდაპირ — სხვა პირის საშუალებითაც — სპონსორობას: ღონისძიების დაფინანსების მეშვეობით თამბაქოს ბრენდის პოპულარიზაცია კანონდარღვევაა.
გარე რეკლამა — ღონისძიების ინვენტარის განთავსების წესები
სტადიონის და ქუჩის ღონისძიების სპონსორული ინვენტარი — პლაკატები, სტენდები, შუქფირნიშები და სტაბილური ტერიტორიული განთავსების სხვა საშუალებები — გარე რეკლამის რეჟიმს ექვემდებარება. კანონი ამ ინვენტარს მკაცრ მოთხოვნებს უწესებს: გარე რეკლამა არ უნდა ჰგავდეს საგზაო ნიშნებსა და მაჩვენებლებს, არ უნდა აუარესებდეს მათ და გზის ხილვადობას და საფრთხე არ უნდა შეუქმნას ტრანსპორტისა და ქვეითთა მოძრაობას; შენობებზე განთავსებული რეკლამა არ უნდა აუარესებდეს მათ არქიტექტურულ იერსახეს და კონსტრუქციულად მდგრადი უნდა იყოს; ნებისმიერი სახით გავრცელებული გარე რეკლამა არ უნდა ამახინჯებდეს ეროვნულ და მსოფლიო კულტურულ საგანძურში შემავალ ისტორიულ და არქიტექტურულ ძეგლებს. ნებართვითი ფენაც მნიშვნელოვანია: მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გარე რეკლამის განთავსების ნებართვის შემოღებაზე გადაწყვეტილებას წარმომადგენლობითი ორგანო იღებს, ნებართვას კი აღმასრულებელი ორგანო გასცემს ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ კანონით დადგენილი წესით. მუნიციპალიტეტებს უნდა ჰქონდეთ გარე რეკლამის გავრცელების გეგმა, რომელიც შეთანხმდება საგზაო და საპოლიციო, რკინიგზისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ორგანოებთან იმ შემთხვევაში, როცა ინვენტარი მათ ზონებს ეხება. კანონით დადგენილი ნებართვა საჭიროა მხოლოდ სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ მიწაზე ან ქონებაზე განთავსებისას; კერძო საკუთრებაში არსებულ ობიექტზე გარე რეკლამის განთავსება ამ ნებართვას არ საჭიროებს და გადასახდელი მესაკუთრესთან ხელშეკრულებით განისაზღვრება. გარე რეკლამაზე უნდა იყოს მითითებული გაცემული ნებართვის ნომერი. გამონაკლისიც არსებობს: ეკონომიკური აგენტის ოფისზე განთავსებული წარწერა, რომელიც აღნიშნავს ამ ოფისში განთავსებულ ობიექტს და ობიექტიდან ერთ მეორედ მეტრზე ნაკლებ მანძილზეა, რეკლამად არ ჩაითვლება — სპონსორული ბრენდირებისას ეს ზღვარი რეალურად ვერ მუშაობს, რადგან ღონისძიების ინვენტარი ობიექტის მიმდებარე ტერიტორიაზეა და არა ოფისის შესასვლელთან.
სატრანსპორტო საშუალებებზე რეკლამა — ბრენდირებული ტრანსპორტი
ღონისძიებების სპონსორობა ხშირად ბრენდირებულ ტრანსპორტსაც მოიცავს — გუნდის ავტობუსები, ორგანიზატორის ფლოტი, ღონისძიების მობილური ინვენტარი. კანონი აქ მარტივ წესს აწესებს: სატრანსპორტო საშუალებებზე რეკლამის გავრცელება ხდება მისი მესაკუთრესთან ან ფლობის უფლების მქონე პირთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, თუ კანონით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. სპონსორული გარიგებისთვის ეს ნიშნავს, რომ ფლოტის ბრენდირების უფლება ცალკე უნდა იყოს გაფორმებული ტრანსპორტის მფლობელთან. მოძრაობის უსაფრთხოების დაცვის მიზნით შეზღუდვისა და აკრძალვის შემთხვევებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამისი ორგანო განსაზღვრავს — ანუ ბრენდირების დიზაინი უსაფრთხოების სტანდარტებსაც უნდაპასუხობდეს.
მუნიციპალიტეტის როლი და პასუხისმგებლობა
ღონისძიების სპონსორობის გარემო მუნიციპალური კონტროლით იკვრება. მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანოები ან მის მიერ უფლებამოსილი პირი, საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში, უფლებამოსილი არიან რეკლამის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის დამრღვევს კანონით დადგენილი წესით დააკისრონ ადმინისტრაციული სახდელი. სპონსორისთვის და ორგანიზატორისთვის ეს გარიგების რისკების რუკაა: ნებართვის გარეშე განთავსებული ინვენტარი, უსაფრთხოების მოთხოვნების დარღვევა ან თამბაქოს სპონსორობის აკრძალვა არა მხოლოდ ინვენტარის მოხსნას, არამედ ადმინისტრაციულ სახდელსაც იწვევს. ამიტომ ხელშეკრულებაში მნიშვნელოვანია პასუხისმგებლობის გამიჯნულება: ვინ იღებს ნებართვას, ვინ პასუხობს ინვენტარის კანონიერებაზე და ვინ აძლევს სპონსორს ბრენდის გამოყენების უფლებას.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვხსნით იმ საკითხებს, რომლებიც ღონისძიების სპონსორობისას ყველაზე ხშირად ჩნდება.
რა არის სპონსორობა კანონის გაგებით?
პირის საქმიანობაში წვლილის შეტანა — ფული, ქონება, მომსახურება ან სამუშაო — სპონსორის საქონლის რეკლამის გავრცელების პირობით; შენატანი რეკლამის ღირებულებად ითვლება.
შეიძლება თუ არა სპონსორის ჩარევა ღონისძიების შინაარსში?
არა — სპონსორს უფლება არ აქვს, ჩაერიოს რეკლამის მწარმოებლისა და გამავრცელებლის საქმიანობაში.
სჭირდება თუ არა გარე სპონსორულ ინვენტარს ნებართვა?
სახელმწიფო ან მუნიციპალურ მიწაზე და ქონებაზე — დიახ, მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანოს ნებართვა; კერძო საკუთრებაში — ეს ნებართვა არ საჭიროა, პირობებს მესაკუთრესთან ხელშეკრულება განსაზღვრავს.
შეუძლიათ თუ არა თამბაქოს კომპანიებს ღონისძიების დასპონსორება?
არა — თამბაქოს ნაწარმის, აქსესუარის ან მოწყობილობის მწარმოებლის, იმპორტიორისა და რეალიზატორის პირდაპირი და არაპირდაპირი სპონსორობა აკრძალულია.
როგორ ბრენდირდება ტრანსპორტი?
მესაკუთრესთან ან ფლობის უფლების მქონე პირთან ხელშეკრულებით; უსაფრთხოების შეზღუდვებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანო განსაზღვრავს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება სპონსორებს და ღონისძიების ორგანიზატორებს გარიგების მომზადებაში: ვაწყობთ სპონსორობის კვალიფიკაციას, ვამოწმებთ ინვენტარის შესაბამისობას გარე რეკლამის წესებთან, ვასწორებთ ნებართვით და ხელშეკრულებით ფენებს და ვიცავთ ინტერესებს მუნიციპალური სახდელების საფრთხის დროს. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენ პროექტს და ავაგებთ ხელშეკრულებას, რომელიც კანონიერ ჩარჩოში რჩება.