კოსტა-რიკა აზარტული ბიზნესის შუამავლების ლექსიკონში „იმ ქვეყნის“ სახელით ფიგურირებს, სადაც თითქოს შეიძლება კომპანიის დარეგისტრირება და ონლაინ ოპერაციების წარმართვა აზარტული ლიცენზიის გარეშე. ეს ფორმულირება ნაწილობრივ სიმართლეა და ნაწილობრივ — სახიფათო გამარტივება, და ამ გვერდის ამოცანაა მისი დაშლა სამ სინამდვილედ: რა არის ოფიციალურად დადგენილი კანონით; რა არის დადგენილი არარსებობით; და რა არის ბაზრის პრაქტიკა, რომელიც ოფიციალური წყაროებით ვერ გადამოწმდა. სამივე სართული ცალ-ცალკე არის ნაჩვენები იმის განსაზღვრით, საიდან მოდის თითოეული ფაქტი — და გვერდი სრულდება რისკების პირდაპირი ჩამონათვალით, რადგან „ლიცენზიის გარეშე“ მოდელის მთავარი შინაარსი ზუსტად რისკია. ბოლოს — ქართული სასაზღვროშორისო ფენა, რომელიც აქ განსაკუთრებით მკაფიოდ მუშაობს.
პირველი სინამდვილე: რა არის კანონით დადგენილი
კოსტა-რიკის აზარტული თამაშების სამართლებრივი ბაზისი საუკუნეზე ძველია: თამაშების შესახებ კანონი (Ley de Juegos) 1922 წლის 3 აგვისტოს ნომრით 3 იყო მიღებული, და მისი პირველი მუხლის ჩარჩო ასეთია: ის თამაშები, რომლების შედეგიც ოსტატობაზე კი არა, ბედზეა დამოკიდებული, აკრძალულია, გარდა კანონით ნებადართული შემთხვევებისა. ეს აკრძალვა-გამონაკლისების მოდელია — და აქედან იზრდება მთელი თანამედროვე სურათი. ამ კანონს მოჰყვა 1974 წლის განმაორკესტრებელი დეკრეტი, რომელიც საკონსტიტუციო პალატამ ნაწილობრივ გააუქმა; ახალი დროის რეგულაცია კი სტაციონარულ კაზინოებზეა აგებული: 2008 წლის კაზინოების რეგლამენტი დეკრეტით არის მიღებული და ოფიციალურ გაზეთ „გასეტაში“ გამოქვეყნებული, და მისი განმარტებით კაზინო არის ფიზიკური ობიექტი — ლოკალი, სადაც ნებადართული თამაშები ტარდება. ამავე ლოგიკას იმეორებს კაზინოების გადასახადის შესახებ კანონი და მისი რეგლამენტი: „კაზინო — ობიექტი, ავტორიზებული კანონით ნებადართული თამაშებისთვის“.
ლატარეები ამ სურათში სახელმწიფო მონოპოლიად რჩება: მათ ადმინისტრირებს სოციალური დაცვის ხუნტა (JPS), და სწორედ მის მიერ არის 2021 წელს მიღებული რეგლამენტი, რომელიც თავად ხუნტის ლატარეებისა და აზარტული თამაშების ვებ-გაყიდვის კონცესიებს გასცემს — ეს კონცესიები ვებ-ფორმატს ეხება, მაგრამ მესამე მხარის ოპერატორულ ლიცენზირებას არ წარმოადგენს. და კიდევ ერთი ოფიციალური ციტატა, რომელიც ღირს დაიმახსოვროს: სახელმწიფო გაზეთის ერთ-ერთ ნომერში გამოქვეყნებული წესი ამბობს, რომ არავის არ შეუძლია ფსონების, კაზინოების ან აზარტული თამაშების ექსპლუატაცია ავტორიზაციის გარეშე. შეჯამება: კანონით დადგენილი რეალობა სტაციონარული ობიექტებისა და სახელმწიფო ლატარეული მონოპოლიის რეალობაა.