არჩევანის კრიტერიუმები: სამი ფენა, ერთი გადაწყვეტილება
„საქართველო თუ უცხოური იურისდიქცია“ — ეს კითხვა სათამაშო ბიზნესში ერთი არჩევანი კი არა, სამი განსხვავებული გადაწყვეტილების ერთობლიობაა: სად მუშაობს თქვენი ოპერაციული კომპანია, სად არის ლიცენზირებული თამაშის პროდუქტი და ვინ არის ქართული ბაზრიდან სტრუქტურის მფლობელი. შედარებითი ანალიზის საფუძველი ოთხი კრიტერიუმია: სამიზნე ბაზარი და მასზე სამართლებრივი წვდომა; ლიცენზირების სრული ღირებულება — საფასურები, კაპიტალის მოთხოვნები და სუბსტანცია; რეჟიმის ხელმისაწვდომობა და სიჩქარე; და ლიცენზიის ფუნქცია — ბაზარზე შესვლა თუ საერთაშორისო პარტნიორებთან (ბანკები, გადახდის პროცესორები, მომწოდებლები) სანდოობის დამადასტურებელი დოკუმენტი.
ამ გვერდზე ფიგურები მხოლოდ იმ იურისდიქციების ოფიციალურ წყაროებზეა დაყრდნობილი — რეგულატორების საკუთარ გამოქვეყნებულ მასალებზე. იქ, სადაც ოფიციალური ციფრი არ არსებობს, ეს პირდაპირ არის ნათქვამი: დანარჩენი დეტალები რეგულატორთან უნდა დაზუსტდეს. ქართული ფენა კი მხოლოდ ქართულ კანონმდებლობაზეა აგებული — უცხოური ლიცენზია ქართულ ბაზარზე წვდომას არასოდეს ანაცვლებს.
საქართველო: ქართული ბაზრის რეჟიმი და მისი ღირებულება
ქართული ბაზრისთვის პასუხი ერთმნიშვნელოვანია: „ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების მოწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, საქართველოს ტერიტორიაზე ყველა სახის აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობის ჩატარება, აგრეთვე თამაშების მიწოდება ნებართვას მოითხოვს (მუხლი 5), და ეს ნებართვა გაიცემა მხოლოდ საქართველოში რეგისტრირებულ მეწარმეზე (მუხლი 11-ის მე-2 პუნქტი). ნებართვის კატეგორიები კანონი თორმეტი სახისაა — სამორინის მოწყობიდან და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზებიდან აზარტული თამაშების მიწოდებამდე; სისტემურ-ელექტრონული ორგანიზების ერთი ნებართვით დასაშვებია არაუმეტეს 2 ინტერნეტდომენის სახელით არსებული ვებგვერდების ორგანიზება.
ქართული სტრუქტურის საგადასახადო პროფილიც განსაზღვრულია: საგადასახადო კოდექსის 80-ე მუხლის მე-7 პუნქტით, ფიზიკური პირის — სათამაშო აპარატების სალონის ან/და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული თამაშობების ორგანიზაციის — შემოსავლის დაბეგვრის ობიექტია მოთამაშეებისგან მიღებულ ფსონებსა და გაცემულ მოგებას შორის სხვაობა; ასეთი შემოსავალი იბეგრება 20 პროცენტით, ხოლო უცხო ქვეყნის მოქალაქეების მონაწილეობით მიღებული სისტემურ-ელექტრონული ორგანიზების შემოსავალი — 5 პროცენტით (მუხლი 81). სამოქალაქო კოდექსის მუხლი 952 კი მნიშვნელოვან ფენას ამატებს: ლატარიის ხელშეკრულება ან მსგავსი თამაშობანი ვალდებულებას წარმოშობენ მხოლოდ მაშინ, თუ გათამაშება სახელმწიფოს მიერ არის ნებადართული — ამიტომ ნებადართულ ქართულ ოპერატორთან თამაში და უცხოურ, უნებართვო პლატფორმასთან თამაში სამართლებრივად სხვადასხვა რეალობაა (მუხლი 951 თამაშობიდან მოთხოვნის უფლებს, საერთო წესის თანახმად, არ წარმოშობს).
პრემიუმი და საშუალო ფენა: მალტა, გიბრალტარი, მენის კუნძული, კანავაკე
მალტა (MGA) ევროპული პრემიუმის სანიმუშო ფასით არის დადგენილი: განაცხადის საფასური €5,000; B2C წლიური სალიცენზიო €25,000 (მხოლოდ Type 4 ტიპისთვის — €10,000); B2B წლიური €25,000-€35,000 წლიური შემოსავლის მიხედვით, Back-Office ფორმატში — €3,000-€5,000; თვეში ერთხელ გადახდიდი კომპლაიანს-შენატრის მინიმუმები ტიპების მიხედვით Type 1-ისთვის €15,000-დან, Type 2-ისთვის €25,000-დან, Type 3-ისთვის €25,000-დან, Type 4-ისთვის €5,000-დან იწყება (მაქსიმუმები Type 1-ში €375,000-მდე, Type 2-ში €600,000-მდე, Type 3-ში €500,000-მდე, Type 4-ში €500,000-მდე); სათამაშო გადასახადი სათამაშო შემოსავლის 5 პროცენტია; წილადი კაპიტალის მინიმუმები — Type 1/2-ისთვის €100,000, Type 3/4-ისთვის €40,000, რამდენიმე ტიპის შემთხვევაში თანამიმდევრულად ჯამდება €240,000-მდე; ლიცენზია 10 წლის ვადით გაიცემა. მნიშვნელოვანია ერთი სტრუქტურული პირობაც: MGA-ზე განაცხადის წარდგენა უცხოური ჯგუფისთვის მხოლოდ ევროკავშირის/ევროპული ეკონომიკური სივრცის ქვეყანაში რეგისტრირებული კომპანიით არის შესაძლებელი.
გიბრალტარი 2026 წელს ახალ რეჟიმზე გადავიდა: Gambling Act 2025 ძალაშია 2026 წლის 1 აპრილიდან და 2005 წლის კანონი გაუქმებულია. 2005 წლის რეჟიმის ლიცენზიატები ახალი კანონით ლიცენზირებულებად ითვლებიან, ხოლო ახალი კატეგორიებისთვის გარდამავალი ექვსთვიანი ფანჯარა კანონის ამოქმედების თარიღიდან იყო გათვალისწინებული — ანუ დაახლოებით 2026 წლის 1 ოქტომბრამდე. ახალი დიაპაზონი ფართოა: B2C — გიბრალტარიდან ან გიბრალტარიდან მართული აზარტული ბიზნესი; B2B — გიბრალტარიდან მომარაგება ან გიბრალტარული პირისთვის მიწოდება; რეგულირებადი ფიზიკური პირები; აზარტული მარკეტინგული საქმიანობა გიბრალტარიდან; და რელევანტურ კომპანიაში 25 პროცენტზე მეტ წილზე მფლობელი პირები. მენის კუნძული (GSC) OGRA 2001-ის რეჟიმზე მუშაობს: განაცხადის საფასური ყველა ტიპისთვის £5,250; წლიური — Full £36,750, Sub-Licence £5,250, Network Services £52,500, Software Supplier £36,750, Token/Blockchain-Based £52,500; სუბსტანცია მკაცრია — მენური კომპანია, მენზე რეზიდენტი მინიმუმ 2 დირექტორი, ადგილზე დიზიგნირებული თანამშრომელი, სერვერები კუნძულზე და მოთამაშეთა ფონდების გამოყოფილი ანგარიშები მენის ბანკში; GSC პირდაპირ იტოვებს უფლებას, უარი თქვას „ბრას-ფლეიტ“ ოპერაციებზე. კანავაკეს (KGC) რეჟიმში ბაზარზე შესვლის პრაქტიკული გზა Client Provider Authorization-ია — განაცხადის საფასური $35,000, წლიური $20,000 — და იგი მიბმულია ერთადერთ Interactive Gaming Licence-ზე, რომლის მფლობელი კლიენტის დარღვევებზე პასუხისმგებლობას იზიარებს; 2027 წლის 1 იანვრიდან CPA-ის განაცხადის საფასური $40,000-მდე იზრდება.