კონტოკორენტი — მბრუნავი საკრედიტო ურთიერთობის სამართლებრივი ფორმა
მბრუნავი საკრედიტო ხაზები საქმიან პრაქტიკაში ხშირად კონტოკორენტის — მხარეთა შორის ანგარიშის — სახით ფორმდება: საქმიანი კავშირებიდან წარმოშობილი მოთხოვნები და გადახდები შედის ანგარიშზე და გარკვეულ მომენტამდე ხელშეუხებელი რჩება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ამ კონსტრუქციას მკაფიო წესებს აძლევს — ანგარიშის დახურვიდან სალდოს გადახდამდე, პროცენტებიდან უზრუნველყოფამდე. ამ გვერდზე ვხსნით ამ წესებს იმისთვის, რომ კონტოკორენტით დაკავშირებული გადაწყვეტილებები სამართლებრივად გამართული იყოს.
ანგარიშის წესრიგი და დახურვა
კონტოკორენტის შეთანხმებით მხარეები იღებენ ვალდებულებას, საქმიანი კავშირებიდან წარმოშობილი მოთხოვნები და გადახდები შეიტანონ ანგარიშზე და ანგარიშის დახურვამდე მიიჩნიონ ხელშეუხებლად. ანგარიშის სალდო გადახდას ექვემდებარება შეთანხმებულ ვადაში; თუ ანგარიშის დახურვისას ის მხარე, რომელსაც ეკუთვნის თანხის ნაშთი, არ მოითხოვს გადახდას, თანხა კვლავ შედის კონტოკორენტში. ანგარიშის დახურვით წარმოიშობა სალდოს მოთხოვნა, რომელიც შესრულების მიზნით იკავებს კონტოკორენტზე მოთავსებული მოთხოვნის ადგილს. ანგარიშის დახურვა წელიწადში ერთხელ წარმოებს, თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი — ეს ნიშნავს, რომ მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ უფრო ხშირ დახურვაზეც. კანონი დაუშვებს კონტოკორენტის ნებისმიერ დროს გაუქმებასაც და ანგარიშის დახურვას: ეს გასაგები გამოსავალია მაშინ, როცა ურთიერთობის გაგრძელება ეჭვს იწვევს.
პროცენტები და უზრუნველყოფა
განხორციელებული გადახდებისთვის გათვალისწინებული გადახდებისთვის გადახდილი უნდა იქნეს პროცენტები კანონით გათვალისწინებული საპროცენტო განაკვეთის ოდენობით, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს — ანუ განაკვეთის საკითხი მხარეთა შეთანხმებით იწყვეტება. უზრუნველყოფის თვალსაზრისით: თუ კონტოკორენტში შეტანილი მოთხოვნისთვის არსებობს პიროვნული ან სანივთო უზრუნველყოფა, კრედიტორს ანგარიშის დახურვის შემდეგაც შეუძლია სასარგებლოდ არსებული სალდოს თანხისთვის მოითხოვოს დაკმაყოფილება ამ უზრუნველყოფიდან. ეს წესი მოქმედებს მაშინაც, როცა მოთხოვნისთვის არსებობს სოლიდარული პასუხისმგებლობა — გარანტია კონტოკორენტის კონსტრუქციასთან ერთად მუშაობს და კრედიტორს დამატებით დაცვას აძლევს.