საკრედიტო ინსტრუმენტები

დებიტორის პოზიცია ფაქტორინგში — შეტყობინება, უფლებების გადასვლა, დაფარვა

რა დოკუმენტაცია აწვდის ფაქტორს მოთხოვნის დამთმობი მხარე ან მოვალე დავალიანების გადაცემისას?

ფაქტორის მოთხოვნის შემთხვევაში მას ეწოდება დებიტორული დავალიანების არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტები და მოვალის (რევერსიული ფაქტორინგის დროს — კრედიტორის) მიმართ გადაცემის შესახებ წერილობით, მათ შორის ელექტრონულად გაგზავნილი შეტყობინების ასლი.

როდის და როგორ ეშეტყობინება მოვალეს დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემა?

შეტყობინება წერილობით, მათ შორის ელექტრონულად გაიგზავნება გადაცემიდან არაუგვიანეს მომდევნო სამუშაო დღისა. მას თან ახლავს გადახდისთვის საჭირო ინფორმაცია: დამადასტურებელი საგადასახადო ანგარიშფაქტურა ან ინვოისი, გადაცემული დავალიანების მოცულობა, გადახდის პირობები და ფაქტორის საბანკო რეკვიზიტები.

ვის უხდის მოვალე გადაცემული დავალიანების შემდეგ და რომელ ვადაში?

შეტყობინების მიღების შემდეგ მოვალე ვალდებულია ფაქტორს აუნაზღაუროს გადაცემული დავალიანება შესაბამისი ოდენობით, ძირითადი ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში — ვადა ისეთივე რჩება, როგორიც თავად გარიგებაში იყო, იცვლება მხოლოდ გადახდის მიმღები.

რა ხდება, თუ ფაქტორს გადაცემული დავალიანება სადავო გახდა?

თუ დავალიანება სადავო გახდა — მათ შორის, თუ ძირითადი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნივთი ნაკლის მქონეა — მოთხოვნის დამთმობი მხარე ვალდებულია ფაქტორს დავალიანება დააფაროს ფაქტორინგის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ოდენობით, იმავე ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში. ეს წესი რეგრესის უფლების გარეშე ფაქტორინგის დროსაც მოქმედებს.

შეიძლება თუ არა მოვალის მიერ გადაცემის შეზღუდვა?

არა. დაუშვებელია მოვალემ ან მოგირავნემ შეზღუდოს კრედიტორის მიერ დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის უფლება ან გადასაცემად დამატებითი პირობა დაუწესოს; ასეთი შეზღუდვა ან/და პირობა იმთავითვე ბათილია. მოვალეს შეუძლია ფაქტორს წარუდგინოს ის შესაგებლები, რომლებიც მოთხოვნის დამთმობ მხარეს ჰქონდა, და ურთიერთგაქვითვის შეთანხმება ფაქტორის მიმართაც გამოიყენოს.

3 წთ·26 აგვ 2026

ფაქტორინგთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია

ფაქტორინგის საფუძველზე მოთხოვნის დამთმობი მხარის ან მოვალის მიერ თითოეული დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემისას მოთხოვნის დამთმობი მხარე ან/და მოვალე ფაქტორს მისი მოთხოვნის შემთხვევაში აწვდის ფაქტორინგთან დაკავშირებულ დოკუმენტაციას. ეს დოკუმენტაცია ორი ჯგუფისაა: პირველი — დებიტორული დავალიანების არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, და მეორე — მოვალის მიმართ, ხოლო რევერსიული ფაქტორინგის შემთხვევაში კრედიტორის მიმართ დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემის შესახებ წერილობით, მათ შორის ელექტრონულად გაგზავნილი შეტყობინების ასლი. დოკუმენტაციის წარმოდგენა ხდება ფაქტორის მოთხოვნის საფუძველზე, ანუ ფაქტორი თავად განსაზღვრავს მომენტს, როცა მას ეს მასალა სჭირდება გარიგების განსახორციელებლად და კონტროლისთვის.

ასეთი დოკუმენტები ფაქტორს შესაძლებლობას აძლევს გადაამოწმოს, რომ გადაცემული დავალიანება რეალურად არსებობს და რომ მოვალე და სხვა მხარე დავალიანების გადაცემის შესახებ დროულად ინფორმირებული იყო. წერილობითი ფორმა, ელექტრონული გაგზავნის ჩათვლით, უზრუნველყოფს შეტყობინების ფაქტის დადასტურებას შემდგომი დავების შემთხვევაში.

შეტყობინება გადაცემის შესახებ და დავალიანების დაფარვა

მოვალე ფაქტორის მიერ შეძენილ, საგადასახადო ანგარიშფაქტურით ან ინვოისით გათვალისწინებულ დებიტორულ დავალიანებას იხდის, და გადახდა ხდება იმავე ანგარიშფაქტურის ან ინვოისის მიხედვით. ამასთან, დებიტორული დავალიანების ფაქტორისთვის გადაცემიდან არაუგვიანეს მომდევნო სამუშაო დღისა მოვალეს წერილობით — მათ შორის, ელექტრონულად — უნდა შეატყობინონ ამის შესახებ და მიაწოდონ აღნიშნული დავალიანების გადახდისთვის საჭირო ინფორმაცია: მოვალის მიმართ მოთხოვნის არსებობის დამადასტურებელი საგადასახადო ანგარიშფაქტურა ან ინვოისი, ფაქტორისთვის გადაცემული დებიტორული დავალიანების მოცულობის შესახებ ინფორმაცია, მისი გადახდის პირობები და საგადასახადო ანგარიშფაქტურიდან ან ინვოისიდან გამომდინარე დებიტორული დავალიანების მესაკუთრე ფაქტორის საბანკო რეკვიზიტები.

შეტყობინებაში ჩამოთვლილი ცნობები მოვალისთვის მნიშვნელოვანი პრაქტიკული ფუნქცია აქვს: მას ესმის, ვის უნდა გადაუხადოს, რამდენი და რომელი პირობებით. ამის გარეშე მოვალე ვერ შეაფასებს, გადახდის უფლებამოსილი მიმღები ვინ არის, და შესაბამისად ვერც თავის ვალდებულებას ჯეროვნად შეასრულებს.

შეტყობინების მიღების შემდეგ მოვალე ვალდებულია ფაქტორს აუნაზღაუროს მისთვის გადაცემული დებიტორული დავალიანება შესაბამისი ოდენობით, ძირითადი ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში. ანუ გადახდის ვადას ფაქტორინგი არ ცვლის — ის რჩება ის, რაც ძირითად ხელშეკრულებაშია დათქმული; იცვლება მხოლოდ ის, თუ ვის უხდის მოვალე.

ვადამოსული დავალიანების ამოღება

ფაქტორი ფაქტორინგთან დაკავშირებული, ვადამოსული დებიტორული დავალიანების ამოღების შემთხვევაში საკუთარი სახელით მოქმედებს. ეს ნიშნავს, რომ როცა მოვალე დავალიანებას ვადაში არ ფარავს და ფაქტორი ამოღების (მოთხოვნის) პროცესს იწყებს, ის ამ პროცესში დამოუკიდებელ სუბიექტად, დავალიანების ახალი მესაკუთრის სახელით გამოდის და არა მოთხოვნის დამთმობი მხარის წარმომადგენლის სახით.

განახლდა: 15 ნოე 2026