ფაქტორინგული კომპანიის სტატუსი და სამართლებრივი ფორმა
ფაქტორინგული კომპანია შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ან სააქციო საზოგადოების სამართლებრივი ფორმით. ის ვალდებულია შექმნას სამეთვალყურეო საბჭო, რომლის მიმართაც გამოყენებული უნდა იქნეს სააქციო საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოსთვის მეწარმეთა შესახებ კანონით დადგენილი წესები. ანუ სამეთვალყურეო საბჭოს ფუნქციონირება იმავე სატანდარტით ხდება, რომლითაც სააქციო საზოგადოებებში, რაც კორპორაციული მართვის დამატებით სიმკაცრეს უზრუნველყოფს.
ფაქტორინგულ კომპანიაში წილობრივი მონაწილეობა ეკრძალებათ კომერციულ ბანკს, მიკრობანკს, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციასა და მათ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს. ეს აკრძალვა ფაქტორინგის ბაზრის მონაწილეთა ინტერესთა გამიჯვნას ემსახურება.
დაცულია ტერმინოლოგიური მონოპოლიაც: არავის არ აქვს უფლება, გამოიყენოს ტერმინი „ფაქტორი“ ან „ფაქტორინგული კომპანია“ ან ამ ტერმინის შემცველი სხვა სიტყვათწყობა ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციის გარეშე. გამონაკლისია შემთხვევა, როცა აღნიშნული ტერმინის ან სიტყვათწყობის გამოყენება დადგენილი ან აღიარებულია კანონით ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებით, ან როცა იმ კონტექსტიდან, რომელშიც ტერმინი გამოიყენება, ჩანს, რომ შესაბამისი სუბიექტი ამ კანონით გათვალისწინებულ საქმიანობას არ ახორციელებს.
ნებადართული საქმიანობა და აკრძალვები
ფაქტორინგულ კომპანიას უფლება აქვს, განახორციელოს მხოლოდ ორი სახის საქმიანობა: ფაქტორინგი და ფაქტორინგთან დაკავშირებული მომსახურება. ამავე დროს, მას ეკრძალება დეპოზიტების მიღება როგორც ფიზიკური, ისე იურიდიული პირებისგან. ასევე ეკრძალება დაბრუნებადი ფულადი სახსრების მიღება როგორც ფიზიკური, ისე იურიდიული პირებისგან, გარდა თავად ფაქტორინგული კომპანიის პარტნიორებისა და ფინანსური ინსტიტუტებისა, მათ შორის უცხო ქვეყნის ფინანსური ინსტიტუტისა.
დაბრუნებადი სახსრების აკრძალვა არ ვრცელდება ფასიანი ქაღალდების საჯარო შეთავაზებაზე და გათვითცნობიერებული (გამოცდილი) ინვესტორისთვის ფასიანი ქაღალდების კერძო შეთავაზებაზე, აგრეთვე საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრულ შემთხვევებზე. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ფაქტორინგულ კომპანიას ნორმატიული აქტით დაუდგინოს მომსახურების გაწევისას ფაქტორინგის მხარეებისთვის აუცილებელი ინფორმაციის მიწოდების წესი, ასევე კონკრეტული საქმიანობისთვის დამატებითი მოთხოვნები ან/და შეზღუდვები დაუდგინოს.
კაპიტალის მოთხოვნები
პირის ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციისთვის მისი განაღდებული კაპიტალი უნდა შეადგენდეს სულ მცირე 300 000 ლარს. გარდა ამისა, ფაქტორინგული კომპანია ვალდებულია თავისი საქმიანობის მთელი პერიოდის განმავლობაში არ შეამციროს განაღდებული კაპიტალის მინიმალური ოდენობა — ეს ზღვარი ერთჯერადი შესასრულებელი პირობა კი არა, მუდმივი საოპერაციო მოთხოვნაა. ფაქტორინგული კომპანიის საკუთარი კაპიტალიც უნდა შეადგენდეს სულ მცირე 300 000 ლარს. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ნორმატიული აქტით დაადგინოს კაპიტალთან დაკავშირებული დამატებითი მოთხოვნები, მათ შორის საკუთარი კაპიტალის ფორმირების წესი.
რეგისტრაცია ფაქტორინგულ კომპანიად
პირი ვალდებულია დარეგისტრირდეს ფაქტორინგულ კომპანიად, თუ მას მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, დროის ნებისმიერ მონაკვეთში აქვს მოთხოვნის უფლება ერთდროულად სულ მცირე 5 დებიტორულ დავალიანებაზე. ფაქტორინგის განხორციელება მხოლოდ საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ მისი ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციის შემდეგ შეუძლია.
ფაქტორინგული კომპანიის რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესს ადგენს საქართველოს ეროვნული ბანკი, რომელიც რეგისტრირებული ფაქტორინგული კომპანიების შესახებ ინფორმაციას თავის ოფიციალურ ვებგვერდზეც აქვეყნებს — ამრიგად, თითოეული შემძენი შეუძლია გადაამოწმოს, ურთიერთობს თუ არა რეგისტრირებულ სუბიექტთან.
რეგისტრაციის ვალდებულება არ ვრცელდება საწარმოთა რეორგანიზაციასთან, შერწყმასთან ან/და დებიტორული დავალიანების გადაცემასთან დაკავშირებულ შემთხვევებზე; ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია გარიგების სპეციფიკისა და შინაარსის გათვალისწინებით ამ ვალდებულებიდან გამონაკლისი შემთხვევებიც დაადგინოს.

