საკრედიტო ინსტრუმენტები

ფაქტორინგული კომპანია — რეგისტრაცია, რეგულირება და სანქციები

რამდენი კაპიტალი სჭირდება ფაქტორინგულ კომპანიას?

რეგისტრაციისთვის განაღდებული კაპიტალი სულ მცირე 300 000 ლარი უნდა იყოს; ეს მინიმუმი საქმიანობის მთელი პერიოდის განმავლობაში არ შეიძლება შემცირდეს. ამავე მოთხოვნას (სულ მცირე 300 000 ლარი) წარმოადგენს საკუთარი კაპიტალიც.

როდის ხდება რეგისტრაცია აუცილებელი?

პირი ვალდებულია ეროვნულ ბანკში ფაქტორინგულ კომპანიად დარეგისტრირდეს, თუ მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე დროის ნებისმიერ მონაკვეთში ერთდროულად სულ მცირე 5 დებიტორულ დავალიანებაზე აქვს მოთხოვნის უფლება. რეგისტრაციამდე ფაქტორინგის განხორციელება აკრძალულია; რეგისტრირებული კომპანიების სია ეროვნული ბანკის ვებგვერდზე ქვეყნდება.

ვის ეკრძალება ფაქტორინგული კომპანიის ადმინისტრატორობა?

მას, ვინც მონაწილეობდა ფინანსურ ინსტიტუტს მნიშვნელოვან ზიანს მომტან ოპერაციაში ან გამოიწვია მისი გადახდისუუნარობა/გაკოტრება; ვისაც მისი მართვის შედეგად ფინანსური ინსტიტუტი გადახდისუუნარო გახდა; ვინც არ შეასრულა ფინანსური ვალდებულება ფინანსური ინსტიტუტის მიმართ; ვინც ნასამართლევია მძიმე/განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის, ტერორიზმის დაფინანსების, უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის ან სხვა ეკონომიკური დანაშაულისთვის; და ვისაც სათანადო განათლება ან/და გამოცდილება არ აქვს.

რა სანქციების გამოყენება შეუძლია ეროვნულ ბანკს?

მსუბუქიდან მძიმემდე თითოეული ზომა ცალკეა დადგენილი: წერილობითი გაფრთხილება; სპეციალური ღონისძიებები ან ინსტრუქცია/მითითება დარღვევის აღსაფხვრელად; ფულადი ჯარიმა ბანკის დადგენილი წესითა და ოდენობით; ადმინისტრატორის ხელმოწერის უფლებამოსილების შეჩერება და მისი გადაყენება/გათავისუფლება; მოგების განაწილებისა და დივიდენდების აკრძალვა; გარკვეული ოპერაციების შეჩერება ან შეზღუდვა; და რეგისტრაციის გაუქმება. ანგარიშგების ზედიზედ ორჯერ არ წარდგენა რეგისტრაციის გაუქმების საფუძველია.

შეიძლება თუ არა დეპოზიტების მიღება ფაქტორინგული კომპანიის მიერ?

არა — დეპოზიტების მიღება როგორც ფიზიკური, ისე იურიდიული პირებისგან ეკრძალება. დაბრუნებადი ფულადი სახსრების მიღებაც აკრძალულია, გარდა საკუთარი პარტნიორებისა და ფინანსური ინსტიტუტებისა (მათ შორის უცხო ქვეყნისა); გამონაკლისებია ფასიანი ქაღალდების საჯარო და გამოცდილი ინვესტორისთვის კერძო შეთავაზება, აგრეთვე ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრული შემთხვევები.

5 წთ·26 აგვ 2026

ფაქტორინგული კომპანიის სტატუსი და სამართლებრივი ფორმა

ფაქტორინგული კომპანია შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ან სააქციო საზოგადოების სამართლებრივი ფორმით. ის ვალდებულია შექმნას სამეთვალყურეო საბჭო, რომლის მიმართაც გამოყენებული უნდა იქნეს სააქციო საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოსთვის მეწარმეთა შესახებ კანონით დადგენილი წესები. ანუ სამეთვალყურეო საბჭოს ფუნქციონირება იმავე სატანდარტით ხდება, რომლითაც სააქციო საზოგადოებებში, რაც კორპორაციული მართვის დამატებით სიმკაცრეს უზრუნველყოფს.

ფაქტორინგულ კომპანიაში წილობრივი მონაწილეობა ეკრძალებათ კომერციულ ბანკს, მიკრობანკს, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციასა და მათ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს. ეს აკრძალვა ფაქტორინგის ბაზრის მონაწილეთა ინტერესთა გამიჯვნას ემსახურება.

დაცულია ტერმინოლოგიური მონოპოლიაც: არავის არ აქვს უფლება, გამოიყენოს ტერმინი „ფაქტორი“ ან „ფაქტორინგული კომპანია“ ან ამ ტერმინის შემცველი სხვა სიტყვათწყობა ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციის გარეშე. გამონაკლისია შემთხვევა, როცა აღნიშნული ტერმინის ან სიტყვათწყობის გამოყენება დადგენილი ან აღიარებულია კანონით ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებით, ან როცა იმ კონტექსტიდან, რომელშიც ტერმინი გამოიყენება, ჩანს, რომ შესაბამისი სუბიექტი ამ კანონით გათვალისწინებულ საქმიანობას არ ახორციელებს.

ნებადართული საქმიანობა და აკრძალვები

ფაქტორინგულ კომპანიას უფლება აქვს, განახორციელოს მხოლოდ ორი სახის საქმიანობა: ფაქტორინგი და ფაქტორინგთან დაკავშირებული მომსახურება. ამავე დროს, მას ეკრძალება დეპოზიტების მიღება როგორც ფიზიკური, ისე იურიდიული პირებისგან. ასევე ეკრძალება დაბრუნებადი ფულადი სახსრების მიღება როგორც ფიზიკური, ისე იურიდიული პირებისგან, გარდა თავად ფაქტორინგული კომპანიის პარტნიორებისა და ფინანსური ინსტიტუტებისა, მათ შორის უცხო ქვეყნის ფინანსური ინსტიტუტისა.

დაბრუნებადი სახსრების აკრძალვა არ ვრცელდება ფასიანი ქაღალდების საჯარო შეთავაზებაზე და გათვითცნობიერებული (გამოცდილი) ინვესტორისთვის ფასიანი ქაღალდების კერძო შეთავაზებაზე, აგრეთვე საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრულ შემთხვევებზე. ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ფაქტორინგულ კომპანიას ნორმატიული აქტით დაუდგინოს მომსახურების გაწევისას ფაქტორინგის მხარეებისთვის აუცილებელი ინფორმაციის მიწოდების წესი, ასევე კონკრეტული საქმიანობისთვის დამატებითი მოთხოვნები ან/და შეზღუდვები დაუდგინოს.

კაპიტალის მოთხოვნები

პირის ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციისთვის მისი განაღდებული კაპიტალი უნდა შეადგენდეს სულ მცირე 300 000 ლარს. გარდა ამისა, ფაქტორინგული კომპანია ვალდებულია თავისი საქმიანობის მთელი პერიოდის განმავლობაში არ შეამციროს განაღდებული კაპიტალის მინიმალური ოდენობა — ეს ზღვარი ერთჯერადი შესასრულებელი პირობა კი არა, მუდმივი საოპერაციო მოთხოვნაა. ფაქტორინგული კომპანიის საკუთარი კაპიტალიც უნდა შეადგენდეს სულ მცირე 300 000 ლარს. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ნორმატიული აქტით დაადგინოს კაპიტალთან დაკავშირებული დამატებითი მოთხოვნები, მათ შორის საკუთარი კაპიტალის ფორმირების წესი.

რეგისტრაცია ფაქტორინგულ კომპანიად

პირი ვალდებულია დარეგისტრირდეს ფაქტორინგულ კომპანიად, თუ მას მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, დროის ნებისმიერ მონაკვეთში აქვს მოთხოვნის უფლება ერთდროულად სულ მცირე 5 დებიტორულ დავალიანებაზე. ფაქტორინგის განხორციელება მხოლოდ საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ მისი ფაქტორინგულ კომპანიად რეგისტრაციის შემდეგ შეუძლია.

ფაქტორინგული კომპანიის რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესს ადგენს საქართველოს ეროვნული ბანკი, რომელიც რეგისტრირებული ფაქტორინგული კომპანიების შესახებ ინფორმაციას თავის ოფიციალურ ვებგვერდზეც აქვეყნებს — ამრიგად, თითოეული შემძენი შეუძლია გადაამოწმოს, ურთიერთობს თუ არა რეგისტრირებულ სუბიექტთან.

რეგისტრაციის ვალდებულება არ ვრცელდება საწარმოთა რეორგანიზაციასთან, შერწყმასთან ან/და დებიტორული დავალიანების გადაცემასთან დაკავშირებულ შემთხვევებზე; ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია გარიგების სპეციფიკისა და შინაარსის გათვალისწინებით ამ ვალდებულებიდან გამონაკლისი შემთხვევებიც დაადგინოს.

განახლდა: 4 ნოე 2026