ნოტარიუსის სტატუსი და პროფესიული დამოუკიდებლობა
ნოტარიუსი თავის პროფესიულ საქმიანობაში თავისუფალია და სანოტარო და სხვა, მასთან დაკავშირებული მოქმედებების მეშვეობით ახორციელებს სახელმწიფოებრივ უფლებამოსილებას. სანოტარო მოქმედების შესრულებისას ის დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელია; საქმიანობა ექვემდებარება კანონმდებლობით დადგენილ წესსა და ფარგლებს და არ წარმოადგენს მეწარმეობას ან მოგების მიღების წყაროს. ნოტარიუსის სამსახურებრივი საქმიანობისთვის გათვალისწინებული ანაზღაურება ნოტარიუსს ეკუთვნის; ის სამუშაოს მიმცემია საკუთარი სანოტარო ბიუროს თანამშრომლებისთვის. ნოტარიუსი პასუხს აგებს სამსახურებრივი საქმიანობით მიყენებული ზიანისთვის — სახელმწიფო ამ ზიანზე პასუხს არ აგებს. ნოტარიუსის დისციპლინური პასუხისმგებლობა განისაზღვრება დებულებით, რომელსაც საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის წარდგინებით ამტკიცებს იუსტიციის მინისტრი. ნოტარიუსი ასევე ვალდებულია შეასრულოს ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ კანონითა და შესაბამისი ნორმატიული აქტებით დადგენილი მოვალეობა. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ნოტარიუსი არ არის საჯარო მოხელე.
ნოტარიუსის თანამდებობის დაკავების პირობები
ნოტარიუსის თანამდებობა შეიძლება დაიკავოს საქართველოს ქმედუნარიანმა მოქალაქემ, რომელსაც აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, ჩაბარებული აქვს ნოტარიუსთა საკვალიფიკაციო გამოცდა და აკმაყოფილებს შემდეგ პირობებიდან ერთ-ერთს:
- გავლილი აქვს სტაჟირება საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის მიერ დადგენილი პროგრამით;
- აქვს ნოტარიუსად მუშაობის არანაკლებ 1 წლის სტაჟი;
- აქვს ნოტარიუსის თანაშემწედ მუშაობის არანაკლებ 5 წლის სტაჟი;
- აქვს საჯარო სამსახურში, მათ შორის, საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებში, სპეციალობით მუშაობის არანაკლებ 5 წლის სტაჟი — გარდა კულტურულ, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო, კვლევით, სასპორტო და რელიგიურ, წევრობაზე დაფუძნებულ, აგრეთვე კანონმდებლობით განსაზღვრული კატეგორიის საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებში საქმიანობისა.
საკვალიფიკაციო გამოცდა, კონკურსი და დანიშვნა
ნოტარიუსთა საკვალიფიკაციო გამოცდა (ტესტირება) მოიცავს ორ ეტაპს — პროფესიულ ნაწილსა და ზოგად უნარ-ჩვევებს, რომელიც ვერბალურ და მათემატიკურ ნაწილებს აერთიანებს. პირი თავისუფლდება პროფესიული ნაწილის ჩაბარების ვალდებულებისგან, თუ ჩაბარებული აქვს მოსამართლეობის საკვალიფიკაციო გამოცდა საერთო ან სამოქალაქო და ადმინისტრაციული სამართლის სპეციალობით, ან ეკავა მოსამართლის თანამდებობა და ამ გამოცდის ჩაბარებიდან ან მოსამართლის თანამდებობიდან გათავისუფლებიდან ნოტარიუსთა საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებამდე გასული არ არის 2 წელზე მეტი, ანდა ამჟამად უკავია მოსამართლის თანამდებობა.
ნოტარიუსს თანამდებობაზე ნიშნავს იუსტიციის მინისტრი, რომელიც დანიშვნისას სანოტარო ბიუროს განთავსების ადგილად კანონით გათვალისწინებულ დასახლებას უთითებს. თანამდებობა შეიძლება დაიკავოს ნებისმიერმა ფიზიკურმა პირმა, რომელიც აკმაყოფილებს დადგენილ მოთხოვნებს და გაივლის კონკურსს; კონკურსის ჩატარების წესსა და პირობებს ამტკიცებს იუსტიციის მინისტრი. კანდიდატი იუსტიციის სამინისტროს წარუდგენს განცხადებას, რომელსაც უერთდება პირობების დამადასტურებელი დოკუმენტები და განმცხადებლის ხელმოწერილი დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს დანიშვნაზე უარის თქმის საფუძვლების არარსებობას.
დანიშვნაზე უარის თქმის საფუძვლები
ნოტარიუსად არ დაინიშნება პირი, რომელიც არ აკმაყოფილებს დადგენილ მოთხოვნებს ან ვერ გაივლის კონკურსს. გარდა ამისა, უარის თქმის საფუძვლებია:
- პირი ნასამართლევია განზრახი დანაშაულის ჩადენისთვის ან მის მიმართ მიმდინარეობს სისხლისსამართლებრივი დევნა განზრახი დანაშაულის ჩადენის ფაქტზე;
- პირი ნასამართლევია სანოტარო საქმიანობასთან უშუალოდ დაკავშირებული დანაშაულის ჩადენისთვის — მიუხედავად ნასამართლობის მოხსნისა ან გაქარწყლებისა;
- სისხლის სამართლის საქმე განზრახი დანაშაულის ჩადენის ფაქტზე შეწყვეტილია ხანდაზმულობის ან ამნისტიის გამო;
- პირი გათავისუფლებულია საჯარო სამსახურიდან ან/და შეუწყვეტია საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრობა დისციპლინური გადაცდომის, კანონის უხეში ან/და არაერთგზის დარღვევის, თანამდებობრივი მდგომარეობის მართლმსაჯულებისა და სამსახურებრივი ინტერესების საზიანოდ გამოყენების ან კორუფციული სამართალდარღვევის გამო;
- პირი გათავისუფლებულია ნოტარიუსის თანამდებობიდან დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის გამო;
- პირი არ აკმაყოფილებს თანამდებობასთან შეუთავსებლობის მოთხოვნებს;
- სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენით ჩამორთმევია სანოტარო საქმიანობის უფლება;
- ნოტარიუსთა თანამდებობები შევსებულია მოცემული წლისთვის იუსტიციის მინისტრის მიერ განსაზღვრული ნოტარიუსთა თანამდებობების მაქსიმალური რაოდენობის შესაბამისად;
- პირი უარს ამბობს სანოტარო საქმიანობის კანონით გათვალისწინებულ დასახლებაში განხორციელებაზე.

