რა არის სანოტარო მოქმედება და რა ძალა აქვს მას
სანოტარო მოქმედება არის ნოტარიუსის მიერ, კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ფიზიკური ან იურიდიული პირის თხოვნით შესრულებული მოქმედება, რომელსაც გააჩნია იურიდიული შედეგი. სანოტარო წესით დამოწმებულ დოკუმენტს კანონი ანიჭებს უდავო მტკიცებულებით ძალას, რაც იმას ნიშნავს, რომ ასეთი დოკუმენტით დადასტურებული ფაქტები და გარიგების პირობები სასამართლოში საგანგებო დამადასტურებელ სხვა მტკიცებულებას აღარ საჭიროებს. სანოტარო მოქმედების შესრულების დეტალური წესი განისაზღვრება სპეციალური ინსტრუქციით, რომელსაც საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის წარდგინებით ამტკიცებს იუსტიციის მინისტრი კანონმდებლობით დადგენილი წესით. თუ სანოტარო მოქმედების შესრულებისას პირებს შორის სამართლებრივი დავა წარმოიშობა, ეს დავა განიხილება სასამართლო წესით, ამიტომ დავის არსებობის შემთხვევაში საბოლოო გადაწყვეტილებას სასამართლო იღებს, და არა ნოტარიუსი.
სანოტარო მოქმედების ენა და თარჯიმნის მონაწილეობა
სანოტარო მოქმედება სრულდება სახელმწიფო ენაზე. თუ პირს, რომელიც სანოტარო მოქმედების შესრულებას ითხოვს, ყრუ ან სმენადაქვეითებული ჰყავს, მოქმედება სრულდება ჟესტური ენის მცოდნე თარჯიმნის — სურდოთარჯიმნის — მონაწილეობით, გარდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული ისეთი შემთხვევებისა, როდესაც პირს უფლება აქვს გარიგება თარჯიმნის მონაწილეობის გარეშე დადოს. თუ მოქმედების შესრულების მთხოვნელი პირი ვერ ფლობს სახელმწიფო ენას, ნოტარიუსი სანოტარო მოქმედებას ასრულებს თარჯიმნის მონაწილეობით. ეს გარანტია უზრუნველყოფს, რომ თქვენ სრულად გაეცნობით დოკუმენტის შინაარსს და მის სამართლებრივ შედეგებს, რაც მნიშვნელოვანია უცხოურენოვანი მხარის მონაწილეობით გარიგებების დროს.
რომელ სანოტარო მოქმედებებს ასრულებს ნოტარიუსი
ნოტარიუსი ასრულებს მრავალფეროვან სანოტარო მოქმედებებს, რომლებიც პირობითად შეიძლება დავაჯგუფოთ შემდეგ კატეგორიებად:
- გარიგებების დადასტურება — კანონით დადგენილ შემთხვევებში ან მხარეთა შეთანხმებით;
- მოწმობების გაცემა — საკუთრების უფლების, მემკვიდრეობის უფლებისა და მეუღლეთა საერთო ქონებაში წილზე საკუთრების უფლების მოწმობები;
- ზომების მიღება სამემკვიდრეო ქონების დასაცავად;
- დოკუმენტის ასლისა და ამონაწერის სისწორის გადამოწმება დედანთან;
- დოკუმენტზე ხელმოწერის ნამდვილობის გადამოწმება;
- დოკუმენტის ერთი ენიდან მეორეზე თარგმნის სისწორის გადამოწმება;
- ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება — მოქალაქის ცოცხლად ყოფნის, მისი განსაზღვრულ ადგილას ყოფნის, ფოტოსურათზე გამოსახულ პირთან იგივეობის და დოკუმენტის წარდგენის დროის დადასტურება;
- პირის განცხადებისა და ცნობის სხვა პირისთვის გადაცემა;
- დეპოზიტში ფულის, ფასიანი ქაღალდებისა და ფასეულობების მიღება;
- სააღსრულებო ფურცლის გაცემა;
- თამასუქის პროტესტის შესრულება;
- ჩეკის გასანაღდებლად წარდგენა და ჩეკის გაუნაღდებლობის დადასტურება;
- დოკუმენტების შესანახად მიღება;
- საზღვაო პროტესტის შესრულება.
გარდა ამ ჩამონათვალისა, ნოტარიუსი ასრულებს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა სანოტარო მოქმედებებსაც. სანოტარო მოქმედებებთან დაკავშირებით ნოტარიუსი პირებს სამართლებრივ კონსულტაციას უწევს და მათი თხოვნით ადგენს დოკუმენტების პროექტებს; ის უფლებამოსილია დაინტერესებულ პირს სანოტარო მოქმედებასთან დაუკავშირებელი სამართლებრივი კონსულტაციაც გაუწიოს. ნოტარიუსს ასევე გააჩნია ნივთის საჯაროდ შეთავაზების უფლება, რომელიც ხორციელდება ელექტრონული აუქციონის ან სხვა ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით; საჯარო შეთავაზების ფორმებს და ამ მიზნით გამოყენებულ ელექტრონულ საშუალებებს განსაზღვრავს იუსტიციის მინისტრი. სააღსრულებო ფურცელს ნოტარიუსი გასცემს ფულადი თანხის დავალიანების გადახდევინების ვადადამდგარი მოთხოვნის, ქონებაზე უფლების გადაცემის, აგრეთვე დაგირავებულ ან იპოთეკით დატვირთულ ქონებაზე იძულებითი აღსრულების მიქცევის მოთხოვნის საფუძველზე, თუ ამის შესახებ მხარეთა შეთანხმება არსებობს და ნოტარიუსმა სანოტარო აქტში წერილობით განმარტა სააღსრულებო ფურცლის გაცემის სამართლებრივი შედეგები.
სანოტარო მედიაცია — დავის მოგვარება ნოტარიუსის მონაწილეობით
ნოტარიუსი შეიძლება იყოს მედიატორი მოდავე მხარეთა შორის საოჯახო სამართლებრივ დავებზე — გარდა შვილად აყვანის, შვილად აყვანის ბათილად ცნობის, მშობლის უფლების შეზღუდვისა და ჩამორთმევისა — ასევე სამემკვიდრეო და სამეზობლო სამართლებრივ დავებზე და ნებისმიერ სხვა დავაზე, თუ კანონმდებლობით ასეთ დავაზე მედიაციის განხორციელების სპეციალური წესი განსაზღვრული არ არის. ნოტარიუსის მონაწილეობით მედიაცია შეიძლება განხორციელდეს მხარეთა თანხმობით, ხოლო კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანო სავალდებულო წესით მიმართავს სანოტარო მედიაციას. სანოტარო მედიაციის განხორციელების წესს განსაზღვრავს იუსტიციის მინისტრის ბრძანება. თუ მედიაციის პროცესში დავა მხარეთა შეთანხმებით დასრულდა, ნოტარიუსი ადგენს მორიგების აქტს, რომელიც დასტურდება სანოტარო წესით. თუ მხარე მორიგების აქტით დადგენილ ვალდებულებას არ ასრულებს, იძულებითი აღსრულება ხორციელდება ნოტარიუსის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით.