წყალმომარაგების საქმიანობა და ლიცენზირება
წყალმომარაგების ლიცენზიატი საქმიანობას ახორციელებს წყალმომარაგების საქმიანობის ლიცენზიის საფუძველზე, ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ კანონისა და მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად. ეს ნიშნავს, რომ წყალმომარაგების მომსახურების გაწევა შესაძლებელია მხოლოდ მარეგულირებელი კომისიის მიერ გაცემული მოქმედი ლიცენზიის ძალაში ყოფნის პირობებში, და ლიცენზიატი ვალდებულია ჯეროვნად შეასრულოს მისთვის დაკისრებული ფუნქციები და მოვალეობები. ლიცენზიატს უფლება აქვს სრულად ისარგებლოს ლიცენზიიდან გამომდინარე მინიჭებული უფლებებით იმ წესით, რომელიც განსაზღვრულია კანონით, სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესებით და კომისიის შესაბამისი გადაწყვეტილებებით.
ლიცენზიატის ძირითადი მოვალეობები
წყალმომარაგების ლიცენზიატს კანონით დაკისრებული აქვს მრავალრიცხოვანი მოვალეობები, რომლებიც ერთობლიობაში უზრუნველყოფს მომხმარებლებისთვის ხარისხიანი და უსაფრთხო მომსახურების გაწევას. ამ მოვალეობათა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია:
- მომსახურების განხორციელება კანონისა და მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად;
- სასმელი წყლის წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების ექსპლუატაცია, სასმელი წყლის მიწოდება ან/და წყალარინება;
- სასმელი წყლის წყალმომარაგების სისტემის მეშვეობით მომხმარებლისთვის საქართველოში მოქმედი სტანდარტების შესაბამისი ხარისხის სასმელი წყლის მიწოდება;
- სასმელი წყლის ხარისხის მუდმივი კონტროლი;
- წყლის ობიექტების სათანადო დაცვა და გარეშე პირების მიერ სისტემაზე ზემოქმედების ან სასმელი წყლის დაბინძურების დაუშვებლობა;
- წყალარინების სისტემების მეშვეობით ჩამდინარე წყლებში დამაბინძურებელ ნივთიერებათა დამუშავება მოქმედი ტექნიკური რეგლამენტების შესაბამისად;
- განსაკუთრებულ ღონისძიებათა გეგმების დამუშავება საგანგებო მდგომარეობისთვის და სხვა პირებთან შესაბამისი მოლაპარაკებების აწარმოება სასმელი წყლის მიწოდების თაობაზე;
- საგანგებო პერიოდებში გამოყოფილი ლიმიტებისა და დადგენილი რეჟიმების დაცვა და განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტების უპირატესი მომარაგება საფასურის გადახდის პირობით;
- წყლის გრაფიკით მიწოდების შემთხვევაში საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურისთვის ინფორმაციის მიწოდება გრაფიკის შესახებ;
- წყალმომარაგების სხვა ლიცენზიატისთვის საკუთარ ქსელში სასმელი წყლის გატარება კომისიის მიერ დადგენილი საფასურის სანაცვლოდ.
ლიცენზიატი ვალდებულია საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი გახადოს დამტკიცებული ტარიფები და წყალმომარაგების მომსახურების დამტკიცებული პირობები, ხოლო კომისიასა და საზოგადოებას წარუდგინოს საინვესტიციო პროგრამა და მომდევნო წლის სამუშაო გეგმა, აგრეთვე ნებისმიერი ინფორმაცია, რომელსაც კომისია საჭიროდ მიიჩნევს. ლიცენზიატს ეკისრება კომისიის მიერ დადგენილი რეგულირების საფასურის დროულად გადახდაც. მოვალეობების შეუსრულებლობა იწვევს კანონითა და ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ კანონით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას.
სასმელი წყლის ხარისხი და მომხმარებლისთვის მნიშვნელოვანი გარანტიები
წყალმომარაგების სისტემის მეშვეობით მომხმარებელს უნდა ეწოდებოდეს ისეთი ხარისხის სასმელი წყალი, რომელიც შეესაბამება საქართველოში მოქმედ სტანდარტებს, და ლიცენზიატი ვალდებულია ამ ხარისხს მუდმივად აკონტროლებდეს. ლიცენზიის გაცემისას მაძიებელი წარადგენს დოკუმენტებს, რომლებიც ადასტურებს სისტემის შესაბამისობას ტექნიკურ რეგლამენტებთან და სტანდარტებთან, მათ შორის წყალმომარაგების სისტემებში შემავალი ყველა ხილვადი შენობა-ნაგებობისა და მოწყობილობის მდგომარეობას, წყალსადენების შესაძლებლობას უზრუნველყოს მომხმარებლებისთვის სასმელი წყლის უსაფრთხო, უწყვეტი და საიმედო მიწოდება, ხოლო წყალარინების სისტემებისთვის — გამწმენდი ნაგებობის შესაბამისობას.
წყალმომარაგების მომსახურების პირობები მომხმარებლებთან ურთიერთობაში განსაზღვრულია კომისიის მიერ დამტკიცებული სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესებით, რომლებიც არეგულირებს ლიცენზიატსა და მომხმარებელს შორის ურთიერთობებს. კომისია ასევე განსაზღვრავს სასმელი წყლის ხარჯვის ნორმას, ამტკიცებს წყალმომარაგებისა და წყალარინების ტარიფების გაანგარიშების მეთოდოლოგიებს და ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს.
ტარიფების დადგენის პრინციპები და გარდამავალი პერიოდი
წყალმომარაგების ტარიფს კომისია ადგენს კანონით განსაზღვრული დადგენის პრინციპების შესაბამისად. გარდამავალი პერიოდის თავისებურებებიდან გამომდინარე, ტარიფის დადგენისას კომისია უფლებამოსილია 2027 წლის 1 იანვრამდე არ გაითვალისწინოს ტარიფის დადგენის ძირითადი პრინციპის მოთხოვნა და წყალმომარაგებისა და წყალარინების მომსახურებების ღირებულება სხვადასხვა კატეგორიის მომხმარებლებზე განსხვავებული პროპორციით გადაანაწილოს.
ასევე წყალმომარაგების სისტემების სრულად მოწესრიგებამდე კომისია უფლებამოსილია გამრიცხველიანებული საყოფაცხოვრებო ან არასაყოფაცხოვრებო მომხმარებლისთვის წყალმომარაგების საფასურის დარიცხვის წესი სეზონურობის გათვალისწინებით განსხვავებულად განსაზღვროს. ეს ნიშნავს, რომ მრიცხველის არარსებობის შემთხვევაში დარიცხვის წესი შეიძლება განსხვავდებოდეს წელიწადის დროის მიხედვით, თუმცა ეს გამონაკლისი მოქმედებს მხოლოდ სისტემების სრულად მოწესრიგებამდე.
მომსახურებების ერთიანი ადმინისტრირების სისტემა
ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზის, წყალმომარაგებისა და დასუფთავების მომსახურებები და შესაბამისი საფასურის გადახდევინება ეფუძნება ადმინისტრირების ერთიან, ინტეგრირებულ და კოორდინირებულ სისტემას კომისიის გადაწყვეტილებით განსაზღვრული პირობებით. კომისიის გადაწყვეტილებით განისაზღვრება სისტემის გავრცელების არეალი და მომსახურების გამწევი პირები, ხოლო ერთ-ერთი ასეთი პირი — ადმინისტრატორი — ახორციელებს საფასურის ადმინისტრირებას. ადმინისტრირება ხორციელდება ადმინისტრატორსა და სხვა გამწევ პირებს შორის ხელშეკრულების საფუძველზე, მინიმალური ღირებულების პრინციპით და არადისკრიმინაციულ, სამართლიან საფუძველზე; მხარეთა შეუთანხმებლობის შემთხვევაში გადაწყვეტილებას იღებს კომისია.
მნიშვნელოვანია მომხმარებლისთვის ის გარემოება, რომ ადმინისტრატორი უფლებამოსილია ქვითარში ასახული ერთ-ერთი საფასურის ან მოსაკრებლის გადაუხდელობის ან არასრული გადახდის შემთხვევაში შეუწყვიტოს მომხმარებელს საკუთარი მომსახურების გაწევა, რაც არ ითვლება ადმინისტრატორის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულებების დარღვევად. ამასთანავე, ინფორმაციის სისწორისთვის პასუხისმგებლობა ეკისრება ინფორმაციის წარმდგენ მომსახურების გამწევ პირს. მომსახურების გამწევი პირები ვალდებული არიან უზრუნველყონ საკუთარი მონაცემთა ბაზების მუდმივი ჰარმონიზაცია სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მონაცემთა ბაზასთან.
მომხმარებლის უფლება აირჩიოს მიმწოდებელი
ბაზრის გახსნის პროცესთან დაკავშირებით საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია ეტაპობრივად განსაზღვროს ის სავალდებულო კრიტერიუმები და ვადები, რომელთა დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც საბოლოო მომხმარებელი მიმწოდებელს სავალდებულო წესით აირჩევს. განაწილების ლიცენზიის მფლობელის მომხმარებლად რეგისტრირებული მომხმარებელი, რომელსაც განცალკევების დასრულებისას არ ექნება მიმწოდებელთან ხელშეკრულება, ელექტროენერგიის მიწოდების მომსახურებას მიიღებს უნივერსალური მიმწოდებლისგან ან საჯარო მომსახურების ვალდებულების შემსრულებელი სხვა ენერგეტიკული საწარმოსგან, ხოლო ბუნებრივი გაზის მიწოდების მომსახურებას — შესაბამისი საჯარო მომსახურების მიმწოდებლისგან. ეს არ ზღუდავს მომხმარებლის უფლებას, შემდგომ აირჩიოს მისთვის მისაღები მიმწოდებელი კანონმდებლობით დადგენილი წესით.