ტელემედიცინის დაზღვევა, როგორც ცალკე სადაზღვევო ინსტიტუტი, საქართველოში არ არსებობს — და სწორედ ეს არის ამ გვერდის მთავარი თეზისი. რაც არსებობს, არის პროფესიული შეცდომის დაზღვევის უფლება „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ კანონით (მუხლი 97), და ტელემედიცინის კონტექსტში ეს უფლება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმიტომ, რომ დისტანციური რეკომენდაციისთვის პასუხს ექიმი ისევე აგებს, როგორც ფიზიკური მიღებისას (მუხლი 90).
პროფესიული შეცდომის დაზღვევა — ერთადერთი კანონიერი ფორმა
მუხლი 97 ამბობს: დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტს უფლება აქვს დააზღვიოს პროფესიული შეცდომა, რომლის შედეგადაც პაციენტს მიადგა ქონებრივი ან არაქონებრივი ზიანი. ეს ნორმა ფორმულირებაშივე ტელემედიცინას არ გამორიცხავს და არც ხსნის ცალკე — ის მომსახურების ყველა ფორმას ფარავს. ამიტომ „ტელემედიცინის დაზღვევის“ საკითხი პრაქტიკაში სამ კითხვად იშლება: რა არის დასაზღვრი რისკი (პროფესიული შეცდომა); რა ზიანი დაზღვევას ექვემდებარება (ქონებრივი და არაქონებრივი); და ვინ არის დამზღვევი (სუბიექტი, რომელიც რეკომენდაციას გასცემს). პასუხები სამივეზე ერთი მუხლიდან მოდის, და ეს ერთობლიობა სწორედ ის ჩარჩოა, რომელშიც სადაზღვევო კომპანიასთან მოლაპარაკება უნდა წარიმართოს. პოზიციები დოკუმენტურად ფიქსირდება.
რატომ ხდება ეს ტელემედიცინაში აქტუალური
მუხლი 90 პასუხისმგებლობის არქიტექტურას აწესრიგებს: ტელემედიცინის გამოყენებით სამედიცინო კონსულტაციის მიღების უფლება მხოლოდ სუბიექტს აქვს, რეკომენდაციას მხოლოდ ის აძლევს და ამ ფორმით გაწეული მომსახურების შედეგებზეც სწორედ ის არის პასუხისმგებელი. ანუ დისტანციურობა პასუხისმგებლობას ვერც ამცირებს და ვერც გადაანაწილებს — და თუ პასუხისმგებლობა იდენტურია, დაზღვევის საჭიროებაც იდენტურია. ამას ემატება მუხლი 94: საექიმო საქმიანობისას მიყენებულ ფიზიკურ თუ მატერიალურ ზიანს კანონმდებლობით დადგენილი წესით აანაზღაურებს ზიანის მიმყენებელი; ექიმს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით დაიცვას პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება და საქმიანი რეპუტაცია; ხოლო პაციენტის საჩივარი სამინისტროს საბჭოს განხილვამდე გადაეცემა ექიმთა პროფესიულ ასოციაციას. დაზღვევა ამ მექანიზმს არ ანაცვლებს — ის მის ფინანსურ ზურგს ქმნის.
რას ნიშნავს ეს პრაქტიკაში
დაზღვევის კონტურის სამი ელემენტი პრაქტიკული გადაწყვეტილებების სამ დონეზე გადაიყრება. პირველი — დამზღვევის განსაზღვრა: დაზღვევა სუბიექტზე ფორმდება, და სწორედ ის უნდა იყოს მითითებული პოლისში, რადგან მუხლი 90 რეკომენდაციის გამცემად მხოლოდ მას ცნობს. მეორე — რისკის კვალიფიკაცია: დაზღვევადი მოვლენა პროფესიული შეცდომაა და არა ტექნიკური ხარვეზი თავისთავად; კავშირი შეცდომასა და ზიანს შორის დასაბუთებული უნდა იყოს. მესამე — ზიანის ორი ტიპის გამიჯვნა: ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანი ორი სხვადასხვა დათვლითი ბლოკია, და პოლისი თითოეულს ცალკე უნდა ასახავდეს. ამასთან, დაზღვევა სხვა მექანიზმებს არ ცვლის: საჩივრის გზა მუხლი 94-ით დგება, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება კი — ზიანის მიმყენებელზე; პოლისი მხოლოდ იმას განსაზღვრავს, ვინ გადაიხდის ამ თანხას პრაქტიკულად.
სხვა სისტემებთან შედარებაც სასარგებლოა: ზოგ ქვეყანაშა სადაზღვევო ბაზარი ტელემედიცინისთვის ცალკე პროდუქტებს ქმნის, მაგრამ ეს კომერციული მრავალფერობაა და არა სამართლებრივი ინსტიტუტი — საქართველოში სამართლებრივი საფუძველი მუხლი 97-ით ერთია და ის არც განასხვავებს და არც ზღუდავს მომსახურების ფორმას. ასეთი მიდგომა მარტივდებს არჩევანს: სუბიექტს ერთი კანონიერი გზა აქვს და მისი ხარისხი პოლისის ტექსტის სისწორეზეა დამოკიდებული, არა ფორმის სახელწოდებაზე. პოლისის ტექსტი ჯერ კითხულობს, ფორმის სახელი მერე დაზღვევის საკითხი ტელემედიცინაში სამი კითხვით იკითხება: ვინ არის დაზღვეული სუბიექტი, რას ფარავს პოლისი და რომელი მუხლი გამოიყენება ზიანზე. სამივე პასუხი პოლისის ტექსტიდან უნდა მოდიოდეს და არა სარეკლამო აღწერილობიდან.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ ტელემედიცინის დაზღვევასთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
არსებობს თუ არა ცალკე „ტელემედიცინის დაზღვევა“?
არა. კანონიერი ფორმა პროფესიული შეცდომის დაზღვევაა (მუხლი 97), რომელიც მომსახურების ყველა ფორმას — დისტანციურსაც — ფარავს. დისტანციური მომსახურება პოლისის ტექსტშივე უნდა ჩაიწეროს.
რა ზიანი შეიძლება დაზღვეული იყოს?
პროფესიული შეცდომის შედეგად პაციენტს მიმდგარი ქონებრივი ან არაქონებრივი ზიანი (მუხლი 97). ზიანის ტიპი მოთხოვნის სტრუქტურას განსაზღვრავს.
ამცირებს თუ არა დისტანციური ფორმა ექიმის პასუხისმგებლობას?
არა — მუხლი 90-ის მიხედვით შედეგებზე პასუხისმგებელია ის სუბიექტი, რომელიც უშუალოდ გასცემს რეკომენდაციას. როლი და პასუხისმგებლობა ერთად განისაზღვრება.
ანაცვლებს თუ არა დაზღვევა სამართლებრივ დაცვას?
არა. ზიანის ანაზღაურება და სასამართლო დაცვა მუხლი 94-ის მექანიზმით მიდის; დაზღვევა ამ მექანიზმს ფინანსურად უზრუნველყოფს. დაზღვევის ლიმიტები მექანიზმის ღირებულებას ესადაგება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი დაზღვევის საკითხს სწორი კვალიფიკაციიდან იწყებს: ვადგენთ, რომელი რისკი და რომელი ზიანი შედის პროფესიული შეცდომის დაზღვევის კონტურში, შევამოწმებთ პოლისის ტექსტს მუხლები 90, 94 და 97-ის მოთხოვნებთან და დავეხმარებით როგორც სუბიექტს — დაზღვევის გაფორმებაში, ისე პაციენტს — ზიანის მოთხოვნის გასაჩივრებაში. მიმართეთ Legal.ge-ს — დაზღვევა მარტო პოლისი არაა, ის სამართლებრივ არქიტექტურაზე დგას, და ამ არქიტექტურის სამი სვეტი — მუხლები 90, 94 და 97 — სწორედ ჩვენი ყოველდღიური სამუშაო ანალიზის საგანია. თითოეული პოლისი თავისი ფარგლებით იკითხება.