ტელემედიცინის პლატფორმისთვის ცალკე „ტელემედიცინის ლიცენზია“ საქართველოში არ არსებობს — და ამ არარსებობის აშკარად თქმა სწორედ ამ გვერდის ღირებულებაა: ის დამახსოვრებულ შეცდომას აცილებს პროექტის დაგეგმვის ეტაპზევე. ქართული სისტემის პასუხი სამ ნორმაზეა აგებული და თითოეული მათგანი სხვა კითხვას პასუხობს: ტელემედიცინა განმარტებულია „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ კანონში (მუხლი 5); მომსახურებას გასცემს სახელმწიფო სერტიფიკატის მქონე სუბიექტი (მუხლი 19); ხოლო სახელმწიფო ზედამხედველობას სამინისტრო საბჭოს მეშვეობით ახორციელებს (მუხლები 66–67). რეგულატორული ავტორიზაციის უცხოური ჩარჩოები — ამერიკული სამკურნალო საშუალებების სააგენტოს ან ევროპული ხელოვნური ინტელექტის აქტის სტილის — ქართულ სამართალში არ არსებობს და მათზე დაყრდნობა პროექტის მოლოდინებს ცდება.
ტელემედიცინა — პროფესიონალის მომსახურება
მუხლი 5-ის განმართება ტელემედიცინას სამედიცინო მომსახურების დისტანციურ უზრუნველყოფად განსაზღვრავს, რომელსაც სამედიცინო დარგის პროფესიონალი ახორციელებს საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების საშუალებით და რომლის მიზანია ინფორმაციის გაცვლა დაავადებათა დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და პროფილაქტიკისთვის, აგრეთვე სამედიცინო პერსონალის უწყვეტი განათლების, სამედიცინო კვლევისა და მისი შედეგების შეფასებისთვის. ეს განმართება გადამწყვეტია: ტელემედიცინა არ არის ტექნოლოგიური პროდუქტი, რომელსაც ცალკე ავტორიზაცია ესაჭიროება — ის პროფესიონალის მომსახურების ფორმაა. აქედან გამოდის მთელი შემდგომი არქიტექტურა: პლატფორმა რასაც „ატარებს“, არის სუბიექტის მომსახურება, და კანონიერების კრიტერიუმიც სუბიექტშია, არა პროგრამულ უზრუნველყოფაში. თავად სუბიექტიც კანონში ზუსტად არის განმარტებული: დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი ის პირია, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახორციელებს ამ საქმიანობას, და მისი შედეგებისთვის პასუხს აგებს.
სერტიფიკატი და ზედამხედველობა
მუხლი 19 განსაზღვრავს: სახელმწიფო სერტიფიკატი დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის უფლების დამადასტურებელი სახელმწიფო მოწმობაა და განსაზღვრავს საექიმო სპეციალობას; ის სავალდებულოა მხოლოდ დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობისთვის. სერტიფიკატი მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტია — სერიით, ნომრით და დაცვის სხვა ნიშნებით; მისი სხვა პირისთვის გადაცემა აკრძალულია. კანონი უქმების წესსაც აწესრიგებს: სერტიფიკატი უქმდება გამცემი ორგანოს გადაწყვეტილებით — მფლობელის გარდაცვალების ან სასამართლოს მიერ გარდაცვლილად გამოცხადების, მფლობელის წერილობითი მოთხოვნის ან სერტიფიკატის მინიჭების საფუძვლად ყალბი დოკუმენტის გამოყენების აღმოჩენის შემთხვევაში. მუხლი 90 კი დისტანციურ კონსულტაციას პირდაპირ უკავშირებს ამ სუბიექტს: კონსულტაციის მიღების უფლება მხოლოდ მას აქვს, რეკომენდაციას მხოლოდ ის აძლევს და შედეგებზეც ის პასუხობს. ზედამხედველობის ბლოკი მუხლები 66–67-შია: სახელმწიფო ზედამხედველობას სამინისტრო საბჭოს მეშვეობით ახორციელებს და უზრუნველყოფს საუნივერსიტეტო კლინიკების, ექიმთა პროფესიული ასოციაციებისა და სხვა საზოგადოებრივი ორგანიზაციების აქტიურ მონაწილეობას ამ ზედამხედველობაში; ზედამხედველობის სახეებია სამედიცინო მომსახურების ხარისხის კონტროლი და სამედიცინო დოკუმენტაციის წარმოების კონტროლი. ანუ სისტემა არც პლატფორმას განსაზღვრავს ცალკე რეგულირებად ობიექტად და არც მისთვის სპეციალურ ნებართვას წინასწარ ითვალისწინებს — რეგულაცია მთლიანად მიმწოდებლის სტატუსსა და მის მომსახურებაზეა გადატანილი.
საერთაშორისო კონტრასტი და მისი გაკვეთილი
ზოგიერთ იურისდიქციაში ციფრული ჯანდაცვის პროდუქტებისთვის სპეციალური ავტორიზაციები არსებობს — სადაც მოწყობილობა, პროგრამული უზრუნველყოფა ან პლატფორმული სერვისი ცალკე რეგულატორულ ობიექტად აღიქმება. ქართულ სისტემაში ასეთი გაყოფა არ არსებობს: კანონი ტელემედიცინას პროფესიონალის მომსახურებად აღიქვამს, და ყველა საგანგებო მოთხოვნა სწორედ ამ პროფესიონალის სტატუსს და მის მომსახურებას ეხება. ამიტომ ქართულ ბაზარზე შემოსვლის გეგმაში „პლატფორმის ავტორიზაციის“ გრაფა არ უნდა იყოს: მას არც ავსებენ და არც ითხოვენ. სანაცვლოდ, გადამწყვეტია ორი რიგის საკითხი: ვინ არის ის სუბიექტები, რომლებიც პლატფორმაზე მომსახურებას გასცემენ, და რამდენად არის მათი საქმიანობა გამართავი იმ სტანდარტებით, რომლებსაც სახელმწიფო ზედამხედველობა ამოწმებს.
რა ნიშნავს ეს პლატფორმისთვის
პლატფორმის სამართლებრივი სტრატეგია ამიტომ სამი პრაქტიკული ნაბიჯით იწერება: პირველი — ყოველი მიმწოდებლის სუბიექტობის და სერტიფიკატის გადამოწმება, რადგან მომსახურების კანონიერება მასზე დგას; მეორე — ხარისხისა და დოკუმენტაციის წარმოების იმ სტანდარტებზე მორგება, რომლებსაც ზედამხედველობა ამოწმებს (მუხლები 66–67); მესამე — პასუხისმგებლობის სწორი გადანაწილება ხელშეკრულებებში, სადაც განისაზღვრება, რომ რეკომენდაციას გასცემს და მისთვის პასუხს აგებს სუბიექტი (მუხლი 90). სერტიფიკატის შემოწმება ფორმალური არ უნდა იყოს: მკაცრი აღრიცხვის ნიშნები — სერია, ნომერი და დაცვის ნიშნები — დოკუმენტის ნამდვილობის საშუალებას იძლევა, გადაცემის აკრძალვა კი ნიშნავს, რომ „ნათხოვარი“ სერტიფიკატი პლატფორმას არაფერს აძლევს. ცალკე „პლატფორმის ლიცენზიის“ მოძებნა დროის დაკარგვაა: ასეთი დოკუმენტით ბაზარზე არავანია და მისი მოთხოვნა ხელშეკრულებებშიც კი არასწორ ურთიერთობას ქმნის. სამაგიეროდ, სწორი არქიტექტურა პლატფორმას ორმხრივ სარგებელს აძლევს: მომსახურება კანონიერია, რადგან მიმწოდებლები სერტიფიცირებულნი არიან, და რისკიც ზუსტად იმ მხარეს დგას, ვინც კანონით პასუხს აგებს.
აუცილებელია თუ არა ტელემედიცინის პლატფორმის ლიცენზია?
არა. კანონიერებას განსაზღვრავს მიმწოდებლების სერტიფიკატები (მუხლები 19 და 90) და ზედამხედველობის სტანდარტები (მუხლები 66–67).
როგორ აღწერს კანონი ტელემედიცინას?
როგორც სამედიცინო მომსახურების დისტანციურ უზრუნველყოფას, რომელსაც პროფესიონალი საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებით ახორციელებს (მუხლი 5).
როგორ ამოიცნობა ნამდვილი სერტიფიკატი?
ის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტია — სერიით, ნომრით და დაცვის ნიშნებით; გადაცემა აკრძალულია და კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში უქმდება (მუხლი 19).
ვინ ახორციელებს ზედამხედველობას?
სამინისტრო — საბჭოს მეშვეობით, კლინიკებისა და პროფესიული ასოციაციების მონაწილეობით; სახეებია ხარისხისა და დოკუმენტაციის კონტროლი (მუხლები 66–67).
ვინ პასუხობს პლატფორმით გაცემულ რეკომენდაციაზე?
ის სუბიექტი, რომელიც უშუალოდ გასცემს მას (მუხლი 90).
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ტელემედიცინის პლატფორმებს სწორი რეგულატორული რუკით ეხმარება: ვხაზავთ, რომ ცალკე ლიცენზია არ არსებობს, ვამოწმებთ მიმწოდებლების სუბიექტობას მუხლები 19 და 90-ის მიხედვით, ვაწყობთ ხარისხისა და დოკუმენტაციის პროცესებს მუხლები 66–67-ის ლოგიკაზე და ვასწორებთ ხელშეკრულებით ჩარჩოებს. მიმართეთ Legal.ge-ს კონსულტაციისთვის — პლატფორმის კანონიერება ცალკე დოკუმენტში კი არა, სწორ არქიტექტურაშია, და ეს არქიტექტურა ჩვენ პროექტის გუნდთან ერთად ვაგებთ.