დომენის სახელთან დაკავშირებული დავა — როცა ვინმე თქვენი ბრენდის სახელწოდებით არის დომენს ფლობს და გამოიყენებს მას ინტერნეტ-მისამართად — ქართულ სამართალში ცალკე დომენური კანონით კი არა წყდება, არამედ ინტელექტუალური საკუთრების საერთო ნორმებით. სასაქონლო ნიშნების შესახებ კანონი ქმნის იმ აპარატს, რომლითაც ხდება ასეთი კონფლიქტის შეფასება: განსაკუთრებული უფლება, აღრევის კრიტერიუმები, გამოყენების რეალურობა და დარღვევაზე რეაგირების საშუალებები. ამ გვერდზე ჩვენ განვხილავთ, როგორ მუშაობს ეს აპარატი დომენურ დავებზე, და საერთაშორისო საპროცესო პრაქტიკას მხოლოდ ზოგადი ინფორმაციის დონეზე ვახსენებთ — სამართლებრივი ასახვა კანონის მუხლებით ხდება.
დომენი და სასაქონლო ნიშანი — სამართლებრივი კავშირი
საფუძველი კანონის მე-6 მუხლია: რეგისტრაციით დაცულ სასაქონლო ნიშანზე მფლობელის განსაკუთრებული უფლება ნიშნის რეგისტრაციის დღიდან წარმოიშობა. განსაკუთრებული უფლების მქონე პირს შეუძლია აუკრძალოს მესამე პირს თანხმობის გარეშე სამოქალაქო ბრუნვაში გამოიყენოს ისეთი ნიშანი, რომელიც დაცულ ნიშანთან აღრევის, მათ შორის ასოცირების შედეგად აღრევის შესაძლებლობას ქმნის.
მნიშვნელოვანია, რომ აკრძალვადი ფორმების ჩამონათვალი ფართოა: ნიშნის დატანა საქონელზე ან შეფუთვაზე, ნიშნული საქონლის შეთავაზება, ბრუნვაში შეტანა, შენახვა, იმპორტი და ექსპორტი, მომსახურების შეთავაზება, გამოყენება რეკლამაში ან საქმიან ქაღალდებზე და, რაც დომენური დავებისთვის გადამწყვეტია, სასაქონლო ნიშნის საფირმო სახელწოდებად ან მის ნაწილად გამოყენება. სწორედ ამ უკანასკნელ ფორმას ეყრდნობა პოზიცია, რომ ბრენდის სახელით დომენის გამოყენება სამოქალაქო ბრუნვაში ნიშნის გამოყენების ერთ-ერთ გამოვლინებად შეფასდება.
როდის არის დომენი კონფლიქტური
მე-5 მუხლი რეგისტრაციაზე უარის შედარებით საფუძვლებს ადგენს და ეს ლოგიკა დომენურ დავაზეც გადაიტანება: ნიშანი ვერ დარეგისტრირდება, თუ იგი იმავე საქონლის მიმართ რეგისტრირებული, უფრო ადრინდელი პრიორიტეტის მქონე ნიშნის იდენტურია; თუ მესამე პირის ადრინდელი ნიშნის იდენტურია და საქონელი იმდენად მსგავსია, რომ აღრევის შესაძლებლობა ჩნდება; ან თუ ადრინდელ ნიშანს მსგავსების ისეთი ხარისხით უახლოვდება, რომ ასოცირებით აღრევა ხდება.
ცალკე დგინდება საყოველთაოდ ცნობილი ნიშნების დაცვა: განაცხადის შეტანამდე საქართველოში საყოველთაოდ ცნობილ ნიშანთან იდენტურობა ან მსგავსება უარყოფითია მაშინაც კი, როცა საქონლის ჩამონათვალი განსხვავებულია. ასევე დაცულია კარგი რეპუტაციის მქონე ნიშნები: მათ გამოყენებაზე უარი ითქმება, თუ გამომცხადებელს დაუმსახურებლად ქმნის ხელსაყრელ პირობებს ან ზიანს აყენებს ნიშნის რეპუტაციას. დომენის შემთხვევაში ეს ნიშნავს, რომ ცნობილი ბრენდის სახელზე დომენის დარეგისტრირება ვერ გამართლდება იმ მტკიცებით, რომ საქმიანობა სრულიად სხვა სფეროს ეხება.