კალათბურთელთა შრომითი ხელშეკრულებები საქართველოში ცალკე კანონით არ არის რეგულირებული — სპორტის შესახებ კანონი პროფესიულ სპორტს შრომის კანონმდებლობაზე ამისამართებს, ამიტომ კალათბურთელის კონტრაქტი შრომის კოდექსის ჩვეულებრივი ხელშეკრულებაა: ისიც იმავე წესებით იდება, იმავე დაცვით სარგებლობს და იმავე პროცედურებით წყდება. ამ გვერდზე ვხსნით შრომის კოდექსის იმ ნორმებს, რომლებიც მოთამაშის კარიერაში ყველაზე ხშირად გამოიყენება: დასაქმებამდელი ურთიერთობა, ხელშეკრულების ენა, შრომითი ურთიერთობის დაწყება, მივლინება და შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა.
დასაქმებამდელი ეტაპი — ინფორმაციის გაცვლა კლუბსა და კანდიდატს შორის
შრომის კოდექსი შრომით ხელშეკრულებამდელ ეტაპსაც აწესრიგებს. კლუბს, როგორც დამსაქმებელს, უფლება აქვს, მოიპოვოს კანდიდატის შესახებ ინფორმაცია, გარდა იმისა, რომელიც არ არის დაკავშირებული სამუშაოს შესრულებასთან და არ არის საჭირო მისი შესაძლებლობების შესაფასებლად — ანუ მოთამაშის პირადი ცხოვრების დეტალები კლუბს არ ეკუთვნის. პარალელურად, კანდიდატი ვალდებულია დამსაქმებელს აცნობოს ნებისმიერი გარემოების შესახებ, რომელმაც შეიძლება ხელი შეუშალოს სამუშაოს შესრულებაში ან საფრთხე შეუქმნას მის ინტერესებს — მოთამაშისთვის ეს ჯანმრთელობის მდგრადობისა და სხვა ვალდებულებების გამხელის მოვალეობაა. დამსაქმებელს უფლება აქვს, შეამოწმოს წარდგენილი ინფორმაციის სისწორე; მიღებული ინფორმაცია კანდიდატის თანხმობის გარეშე სხვა პირისთვის ხელმისაწვდომი არ შეიძლება იყოს, გარდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა; ხელშეკრულება რომ არ დაიდოს, კანდიდატს უფლება აქვს, თავისი დოკუმენტები გამოითხოვოს. ამავე ნორმით დამსაქმებელი ვალდებულია კანდიდატს მიაწოდოს ინფორმაცია შესასრულებელი სამუშაოს, ხელშეკრულების ფორმისა და ვადის, შრომის პირობების, დასაქმებულის უფლებრივი მდგომარეობისა და შრომის ანაზღაურების შესახებ. გადაწყვეტილება დასაქმებაზე უარის თქმის თაობაზე დამსაქმებელს დასაბუთება არ უწევს, მაგრამ წინასახელშეკრულებო ურთიერთობა დასრულებულად მიიჩნევა ხელშეკრულების დადებით ან უარის შესახებ ინფორმირებით.
ხელშეკრულების ენა და შრომითი ურთიერთობის დაწყება
წერილობითი შრომითი ხელშეკრულება იდება მხარეთათვის გასაგებ ენაზე და შეიძლება რამდენიმე ენაზეც დაიდეს — იმ პირობით, რომ თუ ხელშეკრულება რამდენიმე ენაზეა დადებული, ის უნდა შეიცავდეს დათქმას, თუ რომელ ენაზე დადებულ ტექსტს ენიჭება უპირატესობა დებულებებს შორის განსხვავების შემთხვევაში. საერთაშორისო გადარიცხვებისთვის ეს წესი გადამწყვეტია: უცხოურენოვან ტექსტთან ერთად ქართული ვერსიის უპირატესობა ხელშეკრულებაშივე უნდა იყოს დაწერილი. შრომითი ურთიერთობის დაწყების მომენტიც კანონითაა განსაზღვრული: შრომითი ურთიერთობა წარმოიშობა დასაქმებულის მიერ სამუშაოს შესრულების ფაქტობრივად დაწყების მომენტიდან, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული — ანუ მოთამაშის პირველი ვარჯიში ან გამოსვლა ურთიერთობის საწინააღმდეგოდ მტკიცებულებაა იმისა, რომ ურთიერთობა დაიწყო.
მივლინება — ბაზაზე და ტურნეზე გაგზავნის საზღვრები
კალათბურთელის კარიერაში გადაადგილება ჩვეულებრივი პრაქტიკაა, და შრომის კოდექსი მას მივლინების ნორმით აწესრიგებს. მივლინება არის დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულის სამუშაო ადგილის დროებით შეცვლა, სამუშაოს ინტერესებიდან გამომდინარე. გადამწყვეტი ზღვარი ასეთია: დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულის მივლინებაში გაგზავნა არ მიიჩნევა შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობების შეცვლად, თუ მივლინების პერიოდი წელიწადში ორმოცდახუთ კალენდარულ დღეს არ აღემატება; ამ ვადის გადამეტება უკვე არსებით პირობების შეცვლად ითვლება და შესაბამის პროცედურას მოითხოვს. მივლინების დროს დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულს სრულად აუნაზღაუროს მივლინებასთან დაკავშირებული ხარჯი — გზა, ბინა, კვება და სხვა დაკავშირებული გასავალი ხელშეკრულებით უნდა იყოს დაფარული. ეს ნორმები მხოლოდ იმ შემთხვევაში გამოიყენება, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული — მხარეები შეიძლება სხვანაირადაც შეთანხმდნენ.
ხელშეკრულების შეწყვეტა — გაფრთხილება, კომპენსაცია და სასამართლო
მოთამაშის კარიერის ყველაზე მგრძნობიარე ეტაპი ხელშეკრულების შეწყვეტაა, და შრომის კოდექსი აქ დეტალურ პროცედურას აწესებს. კანონით გათვალისწინებულ საფუძვლებზე შეწყვეტისას დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებული არანაკლებ ოცდაათი კალენდარული დღით ადრე გააფრთხილოს წინასწარი წერილობითი შეტყობინების გაგზავნით, და ამ შემთხვევაში დასაქმებულს მიეცემა კომპენსაცია არანაკლებ ერთი თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით; შეთანხმებით შეიძლება გაფრთხილების ვადასულ პერიოდამდე შეწყვეტა, მაგრამ მაშინ კომპენსაცია არანაკლებ ორი თვის ანაზღაურებაა. დასაქმებულის ინიციატივით შეწყვეტისასაც არანაკლებ ოცდაათი კალენდარული დღის გაფრთხილებაა საჭირო. დაცვის მექანიზმი მკაცრია: დასაქმებულს უფლება აქვს, შეწყვეტის შესახებ შეტყობინების მიღებიდან ოცდაათი კალენდარული დღის ვადაში მოითხოვოს საფუძვლის წერილობითი დასაბუთება; დამსაქმებელი ვალდებულია მოთხოვნიდან შვიდი კალენდარული დღის ვადაში უპასუხოს; დაუსაბუთებლობის ან უკმაყოფილების შემთხვევაში გადაწყვეტილება სასამართლოში გასაჩივრდება — შეტყობინებიდან ოცდაათი კალენდარული დღის ვადაში. სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისას დამსაქმებელი ვალდებულია მოთამაშე პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს, ტოლფასი სამუშაო უზრუნველყოს ან კომპენსაცია გადაუხადოს; ამას გარდა, დასაქმებულს უფლება აქვს, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებაც მოითხოვოს შეწყვეტის თარიღიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვხსნით იმ საკითხებს, რომლებიც კალათბურთელთა ხელშეკრულებებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
არსებობს თუ არა კალათბურთელთათვის ცალკე ხელშეკრულების კანონი?
არა — კალათბურთელის კონტრაქტი შრომის კოდექსის ჩვეულებრივი ხელშეკრულებაა, რადგან პროფესიული სპორტი შრომის კანონმდებლობაზეა ამისამართებული.
რამდენ ხნით შეიძლება მოთამაშის მივლინება?
წელიწადში ორმოცდახუთ კალენდარულ დღემდე მივლინება არსებითი პირობების შეცვლას არ წარმოადგენს; გადამეტება უკვე შეცვლაა.
რა კომპენსაცია ეკუთვნის გააფრთხილებელ შეწყვეტაზე დასაქმებულს?
არანაკლებ ერთი თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით; ხანმოკლე გაფრთხილებისას — არანაკლებ ორი თვის.
რამდენ დღეში შეიძლება გადაწყვეტილების გასაჩივრება?
შეწყვეტის შესახებ შეტყობინების მიღებიდან ოცდაათ კალენდარულ დღეში; საფუძვლის დასაბუთების მოთხოვნაც იმავე ვადაში ხდება.
როდის იწყება შრომითი ურთიერთობა?
სამუშაოს შესრულების ფაქტობრივად დაწყების მომენტიდან, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება კალათბურთელებს, მათ აგენტებსა და კლუბებს კონტრაქტის ყველა ეტაპზე. შევამოწმებთ დასაქმებამდელი ეტაპის ვალდებულებებს, მოვამზადებთ მრავალენოვან ხელშეკრულებას უპირატესობის დათქმით, შევაფასებთ მივლინებისა და შეწყვეტის პირობებს და დავიცავთ თქვენს პოზიციას გაფრთხილების, კომპენსაციისა და სასამართლო დავის ეტაპზე. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს ხელშეკრულებას ან დავას და გადავხედავთ ყველა ვადას, რომელთა გამოტოვება მოთამაშეს ძვირად უჯდება.