სატრანსფერო ხელშეკრულება საქართველოში არ არის ცალკე კანონით განსაზღვრული ხელშეკრულების ტიპი, და აქ უნდა ითქვას პირდაპირ: საერთაშორისო საფეხბურთო ორგანიზაციების ტრანსფერული სისტემა საქართველოში სახელმწიფო კანონის ძალას არ ატარებს. რასაც კანონი აწესებს, არის ტრანსფერის სამართლებრივი ჩარჩო: კლუბის უფლება წევრი ტრანსფერზე ფედერაციის თანხმობით წარადგინოს, ნაკრების ელიგიბელობის წესები, სპორტსმენთან კონტრაქტის პირობების განსაზღვრის წყაროები და უცხოელი სპორტსმენის შემოსვლის საფუძველი. საერთაშორისო წესდებები ამ ჩარჩოში ხელშეკრულებითი ძალით მოქმედებს, და სწორედ ამიტომ სატრანსფერო გარიგების მომზადება ორ ფენაზე მიდის — კანონიერ ჩარჩოსა და ფედერაციის წესებზე. ამ გვერდზე ვხსნით ამ ფენებს — და ვჩვენებთ, რომ ქართული კანონი და საერთაშორისო წესდება გარიგებაში განსხვავებულ როლებს ასრულებს: ერთი სახელმწიფოს მიერ არის დადგენილი და ყველასთვის სავალდებულო, მეორე კი მხოლოდ მათთვის, ვინც შესაბამის ორგანიზაციაშია გაერთიანებული.
კლუბი და ტრანსფერზე წარდგენა — ფედერაციის თანხმობა
ტრანსფერის პირველი სამართლებრივი პირობა კლუბის სტატუსიდან გამომდინარეობს. სპორტული კლუბი თავის საქმიანობას კანონის, მოქმედი კანონმდებლობისა და საკუთარი წესდების შესაბამისად წარმართავს და იურიდიული პირია; მისი სტატუსი ენიჭება იმ ორგანიზაციას, რომლის დამფუძნებელი დოკუმენტები აკმაყოფილებს კანონმდებლობისა და შესაბამისი ეროვნული სპორტული ფედერაციის მოთხოვნებს. ტრანსფერისთვის ცენტრალური ნორმა ასეთია: სპორტული კლუბის ხელმძღვანელობის უპირატესი უფლებაა თავისი წევრები ტრანსფერზე წარადგინოს ეროვნული სპორტული ფედერაციის თანხმობით. ეს კანონიერი მოდელი სამ დასკვნას იძლევა: პირველი, ტრანსფერზე წარდგენის უფლება კლუბს ეკუთვნის და არა მოთამაშეს; მეორე, ეს უფლება ფედერაციის თანხმობას ეყრდნობა — თანხმობის გარეშე წარდგენა კანონიერ ჩარჩოს გარეთ აღმოჩნდება; მესამე, ამ ჩარჩოსთან შეთანხმებული ფედერაციის შიდა წესები ავსებს დეტალებს — ფანჯრებს, ანაზღაურებებს, დოკუმენტაციას, — მაგრამ კანონს ვერ გადააჭარბებს: თუ შიდა წესი კანონიერ მოდელს ეწინააღმდეგება, უპირატესობა კანონს აქვს. საერთაშორისო ტრანსფერის დროს ეს განსხვავება პრაქტიკულად გრძნობადია: უცხოური კლუბი და ფედერაცია საკუთარ წესებს იყენებს, ქართული მხარე კი ჯერ კანონიერ ჩარჩოს უნდა აკმაყოფილებდეს.
ნაკრების ელიგიბელობა — ტრანსფერის ფარული ზღვარი
ტრანსფერული გარიგების შეფასება ელიგიბელობის ნორმებსაც მოითხოვს. საქართველოს ეროვნულ ნაკრებ გუნდებს ამზადებენ და აკომპლექტებენ ეროვნული სპორტული ფედერაციები; ეროვნული ნაკრები გუნდის წევრს შეუძლია ნებისმიერ სპორტულ შეჯიბრებაში მიიღოს მონაწილეობა შესაბამისი ფედერაციის თანხმობით. კანონი აქ ორ მკაცრ აკრძალვას აწესებს: საქართველოს მოქალაქეს არა აქვს უფლება გამოვიდეს შეჯიბრებებზე სხვა ქვეყნის ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში, და უცხოეთის მოქალაქეს ან მოქალაქეობის არმქონე პირს არ შეუძლია იასპარეზოს საქართველოს ნაკრების სახელით. გამონაკლისი შემდეგნაირად არის ჩამოყალიბებული: შესაბამისი სახეობის საერთაშორისო ფედერაციის თანხმობის შემთხვევაში უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულის სტატუსის მქონე უცხო ქვეყნის მოქალაქეს უფლება აქვს, საქართველოს სახელით ნაკრების შემადგენლობაში გამოვიდეს. ტრანსფერისთვის ეს იმას ნიშნავს, რომ საზღვარგარეთული კონტრაქტის შეფასება მხოლოდ კლუბის ინტერესებით არ ამოიწურება: მოთამაშის ნაკრების სტატუსი და მოქალაქეობა გარიგების პირობებში ცალკე უნდა იყოს გათვალისწინებული.
კონტრაქტის პირობების წყაროები და უცხოელის შემოსვლა
სპორტსმენთან კონტრაქტის გაფორმების წესი, ხელშეკრულების სხვა ფორმის დაწესება და შეჯიბრებებში პროფესიულ საწყისებზე მონაწილეობის პირობები განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით, საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციების წესდებებით, დებულებებითა და სხვა მარეგლამენტირებელი დოკუმენტებით — ეს ნორმა ტრანსფერული გარიგების ორ ფენას ოფიციალურად აერთიანებს: ერთის მხრივ, ქართული კანონმდებლობა, მეორეს მხრივ, საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციების წესდებები, რომლებიც წევრობის საფუძველზე მოქმედებს. ამავე დროს, კანონის მიხედვით, სპორტში დასაქმებული პირები, როგორც წესი, ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე მუშაობენ, ხოლო სხვა ქვეყნის მოქალაქე ან მოქალაქეობის არმქონე პირი საქართველოში სპორტულ საქმიანობას ხელშეკრულების ან შეთანხმების საფუძველზე ეწევა, კანონმდებლობით დადგენილი წესით. უცხოელი მოთამაშის ტრანსფერი ამიტომ ყოველთვის ორმხრივია: ქართული სამართლებრივი ფორმა და საერთაშორისო წესების შესაბამისობა.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვხსნით იმ საკითხებს, რომლებიც სატრანსფერო ხელშეკრულებებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
აქვს თუ არა საერთაშორისო ფედერაციების ტრანსფერულ წესებს სახელმწიფო კანონის ძალა საქართველოში?
არა — ისინი მოქმედებს წევრობისა და ხელშეკრულების საფუძველზე; სახელმწიფო ჩარჩოს „სპორტის შესახებ“ კანონი აწესებს.
ვის ეკუთვნის მოთამაშის ტრანსფერზე წარდგენა?
კლუბის ხელმძღვანელობას — ეროვნული სპორტული ფედერაციის თანხმობით.
შეიძლება თუ არა ქართველი მოთამაშის სხვა ქვეყნის ნაკრებში გამოყვანა?
არა — საქართველოს მოქალაქეს ეს უფლება არ აქვს; გამონაკლისი მხოლოდ თანამემამულის სტატუსისა და საერთაშორისო ფედერაციის თანხმობის კომბინაციაა.
რა ფორმით თამაშობს უცხოელი საქართველოში?
ხელშეკრულების ან შეთანხმების საფუძველზე, კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
რა აწესრიგებს კონტრაქტის პირობებს?
ქართული კანონმდებლობა და საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციების წესდებები, დებულებები და სხვა მარეგლამენტირებელი დოკუმენტები.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება კლუბებს, სპორტსმენებს და აგენტებს სატრანსფერო გარიგებების მომზადებაში. შევამოწმებთ კლუბისა და მოთამაშის სტატუსს, განვსაზღვრავთ ფედერაციის თანხმობის საჭიროებას, ავწერთ ხელშეკრულებას ორივე ფენაზე — ქართულ კანონმდებლობასა და საერთაშორისო წესებზე — და ვიცავთ ინტერესებს გარიგების ყველა ეტაპზე. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენ ტრანსფერს და მოვამზადებთ ხელშეკრულებას, რომელიც ორივე ჩარჩოში იდგას.