ინდივიდუალური სპორტსმენი დამოუკიდებელ შემსრულებლად
ინდივიდუალური სპორტის წარმომადგენლები — ჩოგბურთელი, მოჭიდავე, მოციგურავე, მორბიალე, მებრძოლი — კლუბის შემადგენლობაში ყოფნის ნაცვლად ხშირად დამოუკიდებელ შემსრულებლად მუშაობენ: ასპარეზობენ ტურნირებზე, ხელშეკრულებით იღებენ გამოსვლის საზღაურს და შედეგზე აგებენ პასუხს. საქართველოში ასეთი ურთიერთობა სამოქალაქო კოდექსის ნარდობის ხელშეკრულების ნორმებზეა აგებული — ეს არის ხელშეკრულების ის ტიპი, რომლითაც ერთი მხარე შეთანხმებულ სამუშაოს ასრულებს, მეორე კი საზღაურს იხდის. ამ გვერდზე ვხსნით, როგორ აწყობს ეს ნორმები ინდივიდუალური სპორტსმენის ხელშეკრულებას — საზღაურის წესიდან ნაკლის შედეგებამდე.
ნარდობის ხელშეკრულების ცნება და საზღაურის დაშვება
სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმით, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. ინდივიდუალური სპორტსმენის შემთხვევაში „სამუშაო“ არის ხელშეკრულებით დადგენილი გამოსვლები: ტურნირზე მონაწილეობა, მატჩი, შეჯიბრი, სარეკლამო აქტივობა — ყველაფერი, რაც მხარეებმა შესასრულებელ შედეგად დაწერეს. საზღაურის წესიც კანონითაა დაცული: ანაზღაურება უსიტყვოდაც ითვლება შეთანხმებულად, თუ გარემოებების მიხედვით ნარდობა მხოლოდ ანაზღაურებითაა მოსალოდნელი — ანუ თუ ასეთი გამოსვლა ბაზარზე ყოველთვის ფასიანია, ცარიელი საზღაურის დაწერა გარიგებას უსასყიდლოს არ ხდის. თუ ოდენობა შეთანხმებული არ არის, ტარიფის არსებობისას გამოიყენება სატარიფო განაკვეთი, ტარიფების არარსებობისას — ჩვეულებრივი ანაზღაურება. ეს ნორმა მნიშვნელოვანია ზეპირი შეთანხმებებისთვისაც: სპორტსმენს, რომელიც გამოსვლას შეასრულებს, საზღაური მაინც ეკუთვნის, და მისი ოდენობა ბაზრის ჩვეულებრივი პრაქტიკით განისაზღვრება. ხარჯების წესიც აქვე დგას: ნარდობასთან დაკავშირებული ხარჯთაღრიცხვის შედგენა არ ანაზღაურდება, თუ შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული — მგზავრობის, ბანაკის ან მომზადების ხარჯების ანაზღაურება ხელშეკრულებაში პირდაპირ უნდა იყოს დაწერილი.
შესრულების შესაბამისობა — რას ნიშნავს ხელშეკრულების „ნივთობრივად უნაკლო“ შესრულება
კოდექსი გამოსვლის ხარისხს „ნივთობრივად უნაკლო ნაკეთობის“ კატეგორიით აწესრიგებს: ნაკეთობა ნივთობრივად უნაკლოა, თუ იგი შეესაბამება შეთანხმებულ პირობებს; ხოლო თუ ეს პირობები შეთანხმებული არ არის, მაშინ ნაკეთობა ნივთობრივად უნაკლოდ მიიჩნევა, თუკი იგი ვარგისია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ან ჩვეულებრივი გამოყენებისათვის. ინდივიდუალური სპორტსმენისთვის ეს ასე იკითხება: თუ ხელშეკრულებაში ჩაწერილია, რომ სპორტსმენი გამოდის კონკრეტულ ტურნირზე, ატარებს სარეკლამო აქტივობას ან მონაწილეობს ღონისძიებაში, სწორედ ეს პირობები არის შესრულების სტანდარტი; ხელშეკრულებაში არდაწერილი დეტალების შემთხვევაში კი სტანდარტია ვარგისიანობა — გამოსვლა იმ ხარისხით, რომელიც ასეთი საქმიანობისთვის ჩვეულებრივია. კანონი აგრეთვე განსაზღვრავს, რომ ნივთობრივ ნაკლს უთანაბრდება ისიც, თუ მენარდე დაამზადებს შეკვეთილისაგან განსხვავებულ ან უფრო ნაკლები რაოდენობის ნაკეთობას — სპორტულ ენაში: შეთანხმებულ გამოსვლაზე სხვა ფორმატში ან ნაკლებ ოდენობაში გამოჩენა ხელშეკრულების დარღვევაა, თუნდაც სპორტსმენი საერთოდ გამოსულიყო.
ნაკლის შედეგი — საზღაურის შემცირება და გადახდის მომენტი
როცა გამოსვლა ხარისხობრივად ჩამორჩება შეთანხმებულს, კანონი შემკვეთს ორ ინსტრუმენტს აძლევს. პირველი — საზღაურის შემცირება: შემკვეთს, რომელიც არც ხელშეკრულების დამატებით შესრულებას მიიღებს განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ და არც უარს განაცხადებს ხელშეკრულებაზე, შეუძლია იმ თანხით შეამციროს საზღაური, რა თანხითაც ნაკლი ამცირებს ნაკეთობის ღირებულებას — ეს განსაკუთრებით პრაქტიკულია, როცა სპორტსმენმა გამოსვლა ნაწილობრივ შეასრულა და მხარეს სრული უარის გამოცხადება არ სურს. მეორე — გადახდის მომენტი: შემკვეთი მოვალეა მენარდეს გადაუხადოს საზღაური სამუშაოს შესრულების შემდეგ, თუ ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს ნაწილ-ნაწილ გადახდას. ეს ნიშნავს, რომ წინასწარი გადახდა ან ტრანშები მხარეთა შეთანხმების საკითხია: კანონით ნაგულისხმევი წესი გამოსვლის შემდეგ გადახდაა, და ამ დეფოლტის შესაცვლელად ხელშეკრულებაში ავანსის ან ნაწილობრივი გადახდის პირობა ცალკე უნდა დაიწეროს — წინააღმდეგ შემთხვევაში სპორტსმენი თავის ფულს გამოსვლამდე ვერ მიიღებს და მთელი რისკი მომზადების პერიოდის ხარჯებზე მასზე რჩება.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვხსნით იმ საკითხებს, რომლებიც ინდივიდუალური სპორტსმენების ხელშეკრულებებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
რომელი ხელშეკრულება ესადაგება ინდივიდუალურ სპორტსმენს?
ნარდობის ხელშეკრულება: სპორტსმენი შეთანხმებულ სამუშაოს — გამოსვლას — ასრულებს, შემკვეთი საზღაურს იხდის.
რა მოხდება, თუ საზღაური ხელშეკრულებაში არ არის?
ანაზღაურება უსიტყვოდაც შეთანხმებულად ითვლება, თუ გარემოებების მიხედვით გამოსვლა მხოლოდ ანაზღაურებითაა მოსალოდნელი; ოდენობის გარეშე — ტარიფი ან ჩვეულებრივი ანაზღაურება.
შეიძლება თუ არა მომზადების ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნა?
მხოლოდ მაშინ, თუ ეს ხელშეკრულებით არის გათვალისწინებული — ხარჯთაღრიცხვა დეფოლტურად არ ანაზღაურდება.
როდის იხდება საზღაური?
სამუშაოს შესრულების შემდეგ; ნაწილობრივი გადახდა მხოლოდ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობით.
რა ხდება ნაკლიანი შესრულებისას?
შემკვეთს შეუძლია საზღაური იმ თანხით შეამციროს, რა თანხითაც ნაკლი ამცირებს შესრულების ღირებულებას, თუ დამატებით შესრულებას არ იღებს და ხელშეკრულებაზე უარს არ ამბობს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება ინდივიდუალური სპორტის სპორტსმენებს, მათ მენეჯერებსა და ორგანიზატორებს ხელშეკრულებების მომზადებასა და დავების მოგვარებაში. ავწერთ გამოსვლებს შესასრულებელ შედეგებად, საზღაურისა და ხარჯების წესებს, ავაგებთ ნაკლის შემცირებისა და გადახდის პირობებს და ვიცავთ ინტერესებს ხელშეკრულების დარღვევისას. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს სიტუაციას და მოვამზადებთ ხელშეკრულებას, რომელიც თქვენს სპორტულ კალენდარს სწორედ აწყობს.