სერვისის შესახებ
კინოპროდუქცია საქართველოში არა მარტო შემოქმედებითი, არამედ შრომითი ურთიერთობების სფეროა: გადასაღებ მოედანზე დასაქმებულთა ჯანმრთელობასა და უსაფრთხოებას შრომის უსაფრთხოების შესახებ საქართველოს კანონი იცავს. გვერდი განმარტავს კინოპროდუქციის ორგანიზატორებისთვის უმნიშვნელოვალეს ნორმებს: საშიშ სამუშაოებთან დაკავშირებული საქმიანობის რეგისტრაციას (მუხლი 4), დამსაქმებლის ვალდებულებებს (მუხლი 5), პრევენციასა და რისკის შეფასებას (მუხლი 6) და უბედური შემთხვევის კლასიფიკაციას (მუხლი 14). კანონი ამ მოთხოვნებს შრომის უსაფრთხოების ზოგადი რეჟიმის ფარგლებში აყენებს და მათი დარღვევა სამართლებრივ შედეგებთან არის დაკავშირებული.
საშიში სამუშაოების რეგისტრაცია
ყოველი პირი, რომელიც ახორციელებს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრულ მომეტებული საფრთხის შემცველ მძიმე, მავნე და საშიშპირობებიან სამუშაოებს, ვალდებულია შესაბამისი საქმიანობა ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში დაარეგისტრიროს (მუხლი 4). საქმიანობის დაწყების, განხორციელების ან შეწყვეტის, აგრეთვე რეგისტრირებული მონაცემის ცვლილების შემთხვევაში ცვლილების შესატანად მიმართავს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს. კანონი პირდაპირ აწესებს: ამ საქმიანობის განხორციელება რეესტრში რეგისტრაციის გარეშე აკრძალულია. რეგისტრაციის წესს და პირობებს იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება. კინოპროდუქციისთვის ეს ნიშნავს, რომ საშიშ სამუშაოებთან დაკავშირებული გადაღებითი პროცესები ჯერ რეგისტრაციას მოითხოვს და მხოლოდ შემდეგ — დაწყებას.
დამსაქმებლის ვალდებულებები გადასაღებ პროცესში
დამსაქმებელი საწარმოს ზომის, დასაქმებულთა რაოდენობის, სამუშაო პირობებისა და რისკების გათვალისწინებით ვალდებულია დაიცვას უსაფრთხოების ნორმები; მოუსაზღვროს ზიანი დასაქმებულსა და სამუშაო სივრცეში მყოფ სხვა პირს; მართავდეს ფიზიკურ, ქიმიურ და ბიოლოგიურ საფრთხის შემცველ ფაქტორებს; აღრიცხავდეს უბედურ შემთხვევებს, პროფესიულ დაავადებებსა და საშიშ შემთხვევებს და მოთხოვნისას მიაწოდებდეს ინფორმაციას დასაქმებულს ან მის წარმომადგენელს (მუხლი 5). სწავლება და ინსტრუქტაჟი ტარდება დასაქმებულთათვის გასაგებ ენაზე და მოიცავს უსაფრთხოების ნორმებს, აღჭურვილობის უსაფრთხო გამოყენებას, საგანგებო სიტუაციებსა და ევაკუაციას, არსებულ რისკებსა და კონტროლის ზომებს. სწავლება უზრუნველყოფილი უნდა იყოს დაქირავებისას — სამუშაოს დაწყებამდე, სხვა სამუშაო ადგილზე გადაყვანისას, ახალი ტექნოლოგიური პროცესის ან აღჭურვილობის დანერგვამდე და განმეორებით, გეგმის შესაბამისად. ტრენინგები სამუშაო საათებში ტარდება, გაცდენილი დღეები საპატიოდ ითვლება და ანაზღაურდება სამუშაო საათების პროპორციულად, ხოლო დასაქმებულებისთვის უსასყიდლოა.
კანონი განსაკუთრებით იცავს მოწყვლად ჯგუფებს: 18 წლამდე პირის დასაქმება ისეთ სამუშაოზე, რომელმაც შეიძლება მის ჯანმრთელობას ან უსაფრთხოებას ზიანი მიაყენოს, დაუშვებელია; ორსული და მეძუძური ქალები არ დაისაქმებიან დედისა თუ ბავშვისთვის საზიანო ან განსაკუთრებული რისკის შემცველ სამუშოებზე (მუხლი 5). რამდენიმე დამსაქმებლის ერთობლივი მუშაობისას თითოეული ვალდებულია თანამშრომლობდეს, კოორდინაციას უწევდეს საქმიანობას და გაცვალოს ინფორმაცია რისკებზე. მომეტებული საფრთხის შემცველ სამუშაო ადგილებზე დამსაქმებელი საკუთარი ხარჯებით უზრუნველყოფს დასაქმებულის უბედური შემთხვევით დაზღვევას მუშაობის პერიოდში და თავად აგებს უსაფრთხოებისა და სანიტარულ-ჰიგიენურ ღონისძიებთა ყველა ხარჯს. სპეციალისტის დანიშვნა ან გარე მომსახურების გამოწვევა დამსაქმებელს პასუხისმგებლობისგან არ ათავისუფლებს. დამსაქმებელი პასუხს არ აგებს მხოლოდ მაშინ, თუ უბედური შემთხვევა გამოწვეულია ისეთი გარემოებებით, რომლებიც წინასწარ გათვალისწინება შეუძლებელი იყო ან მის კონტროლს არ ექვემდებარებოდა; ამის მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება.
პრევენცია და რისკის შეფასება
მუხლი 6 დამსაქმებელს ავალდებულებს მუშაობის ყველა ეტაპზე შეაფასოს ჯანმრთელობისთვის ზიანის რისკი, განაახლოს შესაბამისი დოკუმენტი და მიიღოს ზომები: რისკების თავიდან აცილება, აუცილებელი რისკების შეფასება, საფრთხის შემცირება წყაროს აღმოფხვრის ჩათვლით, საშიში ფაქტორების უსაფრთხოთი ჩანაცვლება, თანმიმდევრული პრევენციული პოლიტიკის შემუშავება და ღონისძიებების წერილობითი დოკუმენტი — ვადებით, განმახორციელებლებით და საჭირო სახსრებით. კოლექტიური დაცვის საშუალებებს ენიჭება უპირატესობა ინდივიდუალურთან შედარებით. დამსაქმებელი წერილობით განსაზღვრავს ვალდებულებებს, საფრთხის შემცველ სამუშაო ადგილებზე დაშვებული მხოლოდ გასწავლული პირები არიან, საშიში ადგილები გამოვლენილი და აღრიცხულია, დაცვის სისტემები უწყვეტად მუშაობს, ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები უფასოდ გაიცემა, საჭიროების შემთხვევაში ტარდება წინასწარი და პერიოდული სამედიცინო შემოწმება, ხოლო ალკოჰოლური, ნარკოტიკული ან ფსიქოტროპული სიმთვრალის მდგომარეობაში მყოფი პირი სამუშაოზე არ დაიშვება.
უბედური შემთხვევის კლასიფიკაცია
მუხლი 14 სამუშაო სივრცეში უბედურ შემთხვევას კლასიფიცირებს შედეგებისა და ერთ ჯერზე დაშავებულთა რაოდენობის მიხედვით:
- მსუბუქი — მსუბუქი დაზიანება შრომისუნარიანობის დაკარგვის გარეშე ან მისი დაკარგვით არაუმეტეს 3 დღისა;
- საშუალო სიმძიმის — დაზიანება შრომისუნარიანობის დაკარგვით 3 დღიდან 40 დღემდე;
- მძიმე — მუდმივი შრომისუუნარობა ან ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება ან/და დროებითი შრომისუუნარობა 40 კალენდარულ დღეზე მეტი ხნით;
- ფატალური — ადამიანის სამუშაო ადგილზე ან უბედური შემთხვევიდან 1 წლის განმავლობაში გარდაცვალება;
- მასობრივი — 3 ან მეტი ადამიანის დაშავება, მათ შორის 1 მძიმე ან 1 ფატალური უბედური შემთხვევა.
ხშირად დასმული კითხვები
საჭიროა თუ არა კინოპროდუქციის საშიში სამუშაოების რეგისტრაცია?
დიახ — მომეტებული საფრთხის შემცველი მძიმე, მავნე და საშიშპირობებიანი სამუშაოების შესაბამისი საქმიანობა ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაციის გარეშე აკრძალულია (მუხლი 4).
ვინ ფარავს ტრენინგების ხარჯებს და როდის ტარდება ისინი?
დამსაქმებელი. სწავლება სამუშაო საათებში მიდის, გაცდენილი დღეები საპატიოდ ითვლება და პროპორციულად ანაზღაურდება; ის დაქირავებისას, გადაყვანისას, ახალი ტექნოლოგიის დანერგვამდე და განმეორებით ტარდება (მუხლი 5).
შეიძლება თუ არა 18 წლამდე პირის დასაქმება საშიშ სამუშაოზე?
არა — ისეთ სამუშაოზე, რომელმაც ჯანმრთელობას ან უსაფრთხოებას ზიანი შეიძლება მიაყენოს, არასრულწლოვნის დასაქმება კანონით აკრძალულია; ორსულობისა და ლაქტაციის დროსაც არსებობს შესაბამისი შეზღუდვა (მუხლი 5).
როგორ კლასიფიცირდება გადასაღებ მოედანზე უბედური შემთხვევა?
შედეგისა და დაშავებულთა რაოდენობის მიხედვით — მსუბუქი (3 დღემდე), საშუალო (3-დან 40 დღემდე), მძიმე (40 კალენდარულ დღეზე მეტი ან მუდმივი უუნარობა), ფატალური (გარდაცვალება სამუშაო ადგილზე ან შემთხვევიდან 1 წელში) და მასობრივი (3 ან მეტი დაშავებული) (მუხლი 14).
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ შევაფასებთ, ექვემდებარება თუ არა თქვენი პროდუქციის სამუშაოები საშიშ კატეგორიას, დაგეხმარებით საქმიანობის რეგისტრაციაში; განვმარტავთ დამსაქმებლის ვალდებულებებს — სწავლებიდან დაზღვევამდე; მოვამზადებთ უბედური შემთხვევის აღრიცხვისა და კლასიფიკაციის დოკუმენტებს. მიმართეთ — დაიცავით გუნდი და პროექტი სამართლებრივად.