რა არის დაზღვევა და სადაზღვევო საქმიანობა
დაზღვევა არის ურთიერთობა, რომელიც მყარდება ფიზიკური და იურიდიული პირების პირადი და ქონებრივი ინტერესების დასაცავად. ეს დაცვა ხორციელდება გარკვეული გარემოების — სადაზღვევო შემთხვევის — დადგომისას და ფინანსდება იმ ფულადი ფონდების ხარჯზე, რომლებიც ფორმირდება ამ პირთა მიერ გადახდილი სადაზღვევო შენატანებით (სადაზღვევო პრემიებით) და კანონმდებლობით ნებადართული სხვა წყაროების საშუალებით. სადაზღვევო საქმიანობა კი მზღვეველის საქმიანობაა, რომელიც დაკავშირებულია დაზღვევისა და გადაზღვევის ხელშეკრულებების დადებასა და განხორციელებასთან.
დაზღვევა ხორციელდება ნებაყოფლობითი და სავალდებულო ფორმებით. ნებაყოფლობითი დაზღვევა ეფუძნება მზღვეველსა და დამზღვევს შორის დადებულ ხელშეკრულებას და მისი სახეობები, პირობები და განხორციელების წესი სწორედ ამ ხელშეკრულებით დგინდება. ნებაყოფლობით დაზღვევას ახორციელებს საქართველოს ნებისმიერი ლიცენზირებული სადაზღვევო ორგანიზაცია. სავალდებულო დაზღვევის დროს კი დაზღვევის ობიექტი, სახეობები და განხორციელების წესი განისაზღვრება სავალდებულო დაზღვევის შესახებ შესაბამისი კანონმდებლობით. სავალდებულო დაზღვევისას მზღვეველი ვალდებულია დადოს ხელშეკრულება დამზღვევთან კანონით განსაზღვრული პირობებით, თუმცა მას უფლება აქვს, დამზღვევს შესთავაზოს კანონით დადგენილზე უფრო ხელსაყრელი პირობებიც.
რა შეიძლება იყოს დაზღვევის ობიექტი
დაზღვევის ობიექტი შეიძლება იყოს ნებისმიერი ქონებრივი ან პირადი არაქონებრივი ინტერესი, რომელიც არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას. კანონი დაზღვევის ძირითად მიმართულებებს ასე განსაზღვრავს:
- პირადი დაზღვევა — დაზღვევა, დაკავშირებული დაზღვეულის სიცოცხლესთან (ანუიტეტის ჩათვლით), ჯანმრთელობასთან, შრომისუნარიანობასთან, საპენსიო უზრუნველყოფასა და სხვა პირად ინტერესებთან;
- ქონების დაზღვევა — დაზღვევა, დაკავშირებული ქონების ფლობასთან, განკარგვასა და ქონებით სარგებლობასთან;
- პასუხისმგებლობის დაზღვევა — დაზღვევა, დაკავშირებული იმ ზიანთან, რომელსაც დაზღვეული მიაყენებს მესამე (ფიზიკურ ან იურიდიულ) პირს ან მის ქონებას.
ამ ჩამონათვალიდან გამომდინარე, დაზღვევის ობიექტად შეიძლება გამოყენებული იყოს როგორც კონკრეტული ქონება, ასევე პირის სიცოცხლესთან ან ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ინტერესი, აგრეთვე მესამე პირის წინაშე პასუხისმგებლობის რისკი. გადამწყვეტი პირობა ერთია — ეს ინტერესი კანონმდებლობას არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს.
დამზღვევი — ვინ დებს დაზღვევის ხელშეკრულებას
დამზღვევი არის პირი, რომელმაც მზღვეველთან დადო დაზღვევის ხელშეკრულება. დამზღვევი შეიძლება იყოს როგორც იურიდიული, ისე ფიზიკური პირი — ამ მიმართ კანონი პირის სტატუსით განპირობებულ აკრძალვას არ აწესებს. თუმცა მნიშვნელოვანი შეზღუდვა არსებობს იმის თაობაზე, თუ ვისთან შეიძლება ხელშეკრულების დადება.
საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებულ საქმიანობასთან და საქართველოს ტერიტორიაზე განთავსებულ ქონებასთან დაკავშირებული დაზღვევის ხელშეკრულება, გარდა გადაზღვევის ხელშეკრულებისა, შეუძლია დადოს მხოლოდ სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის მიერ ლიცენზირებულ სადაზღვევო ორგანიზაციასთან. იგივე წესი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეზეც — მას საქართველოს ტერიტორიაზე დაზღვევის ხელშეკრულება შეუძლია დადოს მხოლოდ სამსახურის მიერ ლიცენზირებულ სადაზღვევო ორგანიზაციასთან.